آرایش ساختاری، لازمه كارایی سایبری

نگاهی به ضرورت‌های دفاع از کشور در جنگ مجازی

آرایش ساختاری، لازمه كارایی سایبری

وزیر ارتباطات از دفع 33 میلیون حمله سایبری خبر داد و از تروریسم سایبری علیه جمهوری اسلامی گفت. این گفته‌ها در مواجهه اول یك نكته را ثابت می‌كند و آن این‌كه مدیران بیش و پیش از آن‌كه به فكر كاركردپذیر كردن فضای مجازی با زیست ایرانی مسلمان باشند در لاك دفاعی رفته و باید از كیان سایبری ایران محافظت كنند.
همین مسأله باعث شده است كه طرح‌‌های مبتنی بر امنیت تبادل اطلاعات-ایجاد و حفاظت از زیرساخت‌ها ـ بیش از 90 درصد هزینه/ توان و نیروی انسانی دستگاه‌های مسؤول در حوزه فضای مجازی را درگیر خود كند.
چنان‌كه امروز طرح‌ دژفا به عنوان سپر امنیتی شبكه ملی اطلاعات دارای زیرطرح‌‌های متعددی است. سامانه «تله‌افزار» برای شناسایی و جمع‌آوری بدافزارها. سامانه بومی «كاوشگر» برای پویش فایل‌های مشكوك با 30 ضد بدافزار، سامانه بومی «سمات» برای مقابله با از كاراندازی توزیع شده برای تشخیص و كاهش اثر حملات DDOS، سامانه بومی «بینا» برای جمع‌آوری متمركز بات‌ها و آسیب‌پذیری‌ها در فضای IP كشور، سامانه بومی «چكاپ» برای سنجش امنیت گواهی SSL، سرور DNS و مودم اینترنت، سامانه بومی «سایمان» برای آموزش و شبیه‌سازی تست نفوذ سامانه‌های وب، سامانه بومی «دانا» برای پویش اطلاعات كل فضای IP كشور، سامانه بومی «سینا» برای ارائه سرویس ارزیابی امنیتی خودكار بر بستر وب و سامانه بومی «سدید» تشخیص نفوذ در شبكه‌های صنعتی مبتنی بر زیمنس.
 باید دانست هدف تروریسم سایبری فقط نفوذ، اختلال یا امحای زیرساخت‌ها، خدمات و اطلاعات نیست، بلكه ایجاد انحراف در جهتگیری مسؤولان و غفلت از حوزه ایجابی و كاركردی نیز یك موفقیت برای تروریسم سایبری است.
با نگاهی به تجربه كشورهای تراز اول سایبری جهان می‌توان دریافت كه اقتدار امروز آنها در نتیجه طراحی ساختار جامع درونی/ بیرونی و پیوست لازم در حوزه آفندی/ پدافندی سایبری است كه در لایه‌های متعدد باعث كاركردگرا بودن آن شده است.
به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی در طراحی ساختاری حوزه سایبری خود به گونه‌ای دارای ابهام، موازی‌كاری و حتی تعارض می‌باشد كه همین مسأله باعث شده است بیش از آن كه امروز شاهد آرایش ساختاری باشیم، عملا نیروهای میدانی با نیازسنجی لازم آرایش عملیاتی گرفته‌اند. یعنی فهم عاملان از توافق حاكمان پیشی گرفته است و با نبود سند بالادستی، افق و چارچوب‌های راهبردی عملا سازمان‌های میدانی و عملیاتی بر اساس نیازسنجی خود اقدام به طراحی و راهبری طرح‌‌های مختلف می‌كنند.
طراحی ساختاری دارای موانع مهمی است كه تعارض منافع گروه‌های طراح، تصویب‌كننده و اجرا‌كننده باعث تأخیر در تحقق آن شده است.
در آرایش سایبری جمهوری اسلامی شورای عالی فضای مجازی بالاترین شأن را در همگرا كردن دستگاه‌ها، ریل‌گذاری اقدامات و فرآیندپذیر كردن تحول سایبری دارد. به نظر می‌رسد خلآ امروز در فضای مجازی كشور ناشی از عدم تطابق اختیارات قانونی این شورا با فهم مدیران آن از اختیارات خود است به گونه‌ای كه پیچ و تاب‌های بوروكراتیك سایه سنگین بر ایفای نقش‌های آن انداخته و صرفا برگزاری جلسات این شورا را باید معیاری بر موفقیت آن بدانیم و نه بیشتر.
همان‌گونه كه سال 90 رهبر معظم انقلاب در یك تصمیم راهبردی اقدام به راه‌اندازی این شورا كردند به نظر می‌رسد پس از یك تجربه هشت ساله باید نسبت به سنجش اقدامات و انتظارات از این شورا تأمل جدی كرد و طراحی ساختار سایبری كشور را در سطح كلان به شور و مشورت گذاشت.
بی‌شك رهبر معظم انقلاب از توان كاركردی و ایجابی فضای مجازی در تعمیق مردم‌سالاری دینی در داخل مرزها و توسعه پیام انقلاب در خارج از مرزها آگاهند و نگاه ایشان در تأیید ورود این فناوری به كشور در سال 69 و سرمایه‌گذاری روی آن از سه دهه پیش موید این مطلب است با این حال وضعیت موجود فضای مجازی كشور حاصل كشاكش دستگاه‌ها و بدعهدی مدیران در راهبردهای تصریح شده امام انقلاب است.