فرمانده‌ای که تا شهادت گمنام بود 

روایتی از زندگی سرلشکر شهید محمدصالح اسدی، که در بیت رهبری جاودانه شد

فرمانده‌ای که تا شهادت گمنام بود 

سرلشکر پاسدار، شهید محمدصالح اسدی، از نخستین شهدای جنگ تحمیلی سوم است که صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جلسه فرماندهان نیروهای مسلح و براثر بمباران بیت رهبری و دفتر نظامی فرماندهی کل قوا به شهادت رسید. او از فرماندهانی بود که سال‌های طولانی در جبهه‌های دفاع‌مقدس و پس از آن در جبهه مقاومت اسلامی حضور داشت، اما برخلاف بسیاری از چهره‌های شناخته‌شده نظامی، کمتر در معرض دید عموم قرار گرفت. مجاهدت‌های بی‌ادعای او در عرصه اطلاعات و شناسایی، از نخستین سال‌های پس از پیروزی انقلاب آغاز شد و تا مسئولیت‌های مهم در نیروهای مسلح ادامه یافت.

میثم رشیدی مهرآبادی | دبیر گروه دفاع مقدس

از نوجوانی و همراهی با انقلاب تا حضور در کردستان
محمدصالح اسدی، پنجم آذر ۱۳۴۲ در شیراز متولد شد. او فرزند یکی‌مانده‌به‌آخر خانواده بود و در کنار هفت برادر، یک خواهر و پدر و مادرش رشد کرد. خانواده‌ای که در دوران دفاع‌مقدس هشت‌ساله، در کنار یکدیگر در مسیر دفاع از کشور قرار گرفتند؛ یکی دیگر از برادرانش در عملیات رمضان به شهادت رسید و برادر بزرگ‌ترش، سردار محمدجعفر اسدی، از فرماندهان شناخته‌شده سپاه در دوران جنگ بود. اسدی در زمان پیروزی انقلاب اسلامی، نوجوانی ۱۵ساله بود و به اندازه توان خود در فعالیت‌های انقلابی مشارکت داشت. او در سال ۱۳۵۸ و در ۱۶سالگی، به‌سرعت راهی مناطق غربی کشور شد. در آن مقطع، کردستان صحنه درگیری‌هایی بود که ماهیتی عقیدتی داشت و بسیاری از مردم از ضرورت حضور در آن منطقه آگاهی چندانی نداشتند؛ بااین‌حال، جوانان انقلابی ازجمله اسدی، حضور در آن جبهه را وظیفه خود می‌دانستند. با آغاز جنگ تحمیلی و حمله ارتش بعث عراق به ایران، او از کردستان به جبهه خوزستان رفت و سال‌های زیادی را در میدان‌های نبرد سپری کرد. در طول این دوران، بارها مجروح شد و چهار مرتبه جراحت برداشت. سه بار نیز به‌شدت در معرض عوامل شیمیایی قرار گرفت؛ آسیب‌هایی که تا پایان عمر با او همراه بود.
     
شکل‌گیری تجربه اطلاعاتی و شناسایی در سپاه 
فعالیت اسدی در حوزه شناسایی، از همان روزهای نخست حضورش در کردستان شکل گرفت. عبدالله عمیدی، از همرزمان او، درباره آغاز این مسیر نقل کرده است مدت زیادی از پیروزی انقلاب نگذشته بود که اسدی به همراه گروهی از پاسداران وارد کردستان شد. به روایت عمیدی، اسدی توضیح داده بود که نیروها با تکیه بر آموزه‌های دینی و تاریخی اسلام، به‌صورت طبیعی به ضرورت حضور افراد شناسایی پی بردند. هر بار که قرار بود از ارتفاعی عبور کنند، یک یا دو نفر پیشاپیش حرکت می‌کردند تا مسیر را بررسی و از وضعیت آن آگاه شوند. به این ترتیب، فعالیت او در این حوزه آغاز شد. یکی دیگر از همرزمانش معتقد است نام بردن از محمدصالح اسدی به‌عنوان یکی از بنیان‌گذاران شناسایی در سپاه، سخنی دور از واقعیت نیست. البته به گفته او، نسبت دادن چنین نقش‌هایی به افرادی که هیچ‌گاه به دنبال شهرت و مطرح‌شدن نبوده‌اند، کار ساده‌ای نیست؛ بااین‌حال، مصاحبه‌ها و روایت‌های خود شهید می‌تواند در ثبت این بخش از تاریخ مورد استناد قرار گیرد.
     
شناسایی مناطق دشوار در عملیات والفجر ۲
اسدی در سال‌های حضور در جبهه، در عملیات‌های گوناگونی شرکت کرد و بخشی از مسئولیت‌های او به شناسایی مناطق عملیاتی اختصاص داشت. در تابستان ۱۳۶۲ و هم‌زمان با عملیات والفجر ۲، نیروهای واحد اطلاعات و عملیات لشکر المهدی(عج) مأموریت شناسایی منطقه را برعهده داشتند. او در خاطراتش از دشواری‌های آن مأموریت گفته است. به روایت وی، نیروها از مقر ابوقریب حرکت کردند و یکی از رزمندگان به همراه گروهی از نیروهای کرد به سمت روستای زینو رفت. ناهمواری‌های منطقه عبور و مرور را چنان دشوار می‌کرد که تقریبا پای همه نیروها تاول می‌زد. خستگی ناشی از پیاده‌روی طولانی، مانع ادامه کار نشد و هر بار که مسیر به بن‌بست می‌رسید، راه دیگری پیدا می‌کردند و مأموریت را پیش می‌بردند.
     
همراهی با حاج‌قاسم و حضور در جبهه مقاومت
پس از پایان جنگ تحمیلی، محمدصالح اسدی به لشکر ۴۱ ثارالله پیوست و در مبارزه با اشرار، در کنار شهید حاج‌قاسم سلیمانی فعالیت کرد. این دوره، زمینه همکاری نزدیک و آشنایی عمیق‌تر میان این دو فرمانده را فراهم آورد. پس از آن‌که شهید سلیمانی فرماندهی نیروی قدس سپاه را برعهده گرفت، اسدی نیز به این نیرو ملحق شد و مسئولیت اطلاعات سپاه در لبنان را پذیرفت. این مأموریت، زمینه حضور مؤثر او در جنگ ۳۳روزه را فراهم کرد. تلاش‌های او و دیگر رزمندگان ایرانی و لبنانی موجب شد حزب‌الله شناخت و اشراف بیشتری بر ساختار نظامی و سیاسی رژیم‌صهیونیستی پیدا کند و بتواند ضربات سنگینی به نیروهای اشغالگر وارد آورد. در سال ۱۳۹۲، اسدی به‌عنوان معاون اطلاعات نیروی زمینی سپاه منصوب شد. او در این مسئولیت، در کنار شهید محمد پاکپور، مبارزه با گروه‌های تروریستی و اشرار را دنبال کرد. مقابله با گروه پژاک و جریان‌های جدایی‌طلب در مناطق شمال‌غرب و جنوب‌شرق کشور، ازجمله فعالیت‌های او در این دوره بود.
     
نگاه راهبردی و توجه به جزئیات
یکی از همرزمان شهید اسدی، ویژگی برجسته او را نگاه کلان و درعین‌حال توجه دقیق به جزئیات می‌داند. به روایت این همرزم، افراد دوراندیش می‌توانند ضمن درک شرایط موجود، از محدودیت‌های زمان حال فراتر روند و درباره نیازهای آینده نیز تصمیم بگیرند. او اسدی را نمونه‌ای از چنین نگاهی توصیف می‌کند؛ فرمانده‌ای که با وجود تسلط بر مدیریت و اداره امور کلان، جزئیات فعالیت‌ها را نیز شخصا دنبال می‌کرد. این ویژگی در خاطره‌ای از سال ۱۳۶۴ به‌خوبی دیده می‌شود. در آن سال، نیروها ابتدا در خرمشهر و جزیره مینو حضور داشتند و سپس به هورالهویزه رفتند. واحد اطلاعات لشکر المهدی(عج) در این مناطق شناسایی‌های مؤثری انجام داد و بیش از ۱۰ راهکار عملیاتی مناسب به‌دست‌آورد. در همان مقطع، دو قرارگاه به‌طور هم‌زمان روی دو منطقه فعالیت می‌کردند؛ قرارگاه نوح در محدوده اروندرود و فاو و قرارگاه کربلا در جزایر. قرارگاه نوح خواهان حضور اسدی در منطقه اروند بود و قرارگاه کربلا تلاش می‌کرد او در هور باقی بماند. با وجود رفت‌وآمدها و حضور مستمر در جلسات قرارگاه‌ها، اسدی از بررسی میدانی مسیرها و معابر غافل نمی‌شد و شخصا جزئیات مناطق را زیر نظر می‌گرفت.
     
ثبت خاطرات جنگ و مأموریت‌های فراتر از مرزها
محمدصالح اسدی در سال ۱۳۷۶ کتابی با عنوان «ناگفته‌هایی از جنگ» منتشر کرد و بخشی از خاطرات خود از دوران دفاع‌مقدس را در آن به ثبت رساند. در قسمتی از این کتاب، ماجرای یک افسر ارشد توپخانه عراق به‌نام عبدالجلیل روایت شده است. به نوشته اسدی، مادر این افسر پیش از حضور فرزندش در منطقه عملیاتی از او خواسته بود به سمت ایرانی‌ها شلیک نکند؛ زیرا آنها شیعه‌اند و رهبرشان آقای خمینی، از فرزندان حضرت فاطمه‌زهرا(س) است. در ادامه مسیر فعالیت‌های نظامی و اطلاعاتی، اسدی مأموریت‌هایی فراتر از جبهه‌های ایران برعهده گرفت. در روایت موجود از فعالیت‌هایش، از وی به‌عنوان نخستین فرمانده ایرانی یاد شده که با پیام رهبر شهید انقلاب و شهید حاج‌قاسم سلیمانی به یمن رفت و این پیام‌ها را به رهبر انصارالله رساند. همچنین از او به‌عنوان نخستین فرمانده طرح‌ریزی برای شکستن محاصره یمن یاد شده است.
     
آخرین مسئولیت و شهادت در بمباران بیت رهبری
محمدصالح اسدی پس از سال‌ها فعالیت در مسئولیت‌های مختلف نظامی و اطلاعاتی، به‌عنوان معاون اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی حضرت خاتم‌الانبیا(ص) منصوب شد. او سرانجام صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جلسه فرماندهان نیروهای مسلح در بیت رهبری و هم‌زمان با بمباران این مجموعه به شهادت رسید. بر اساس روایت ارائه‌شده از آغاز جنگ تحمیلی سوم، بیت رهبر انقلاب اسلامی نخستین هدف حمله دشمن بود. سرلشکر پاسدار محمدصالح اسدی نیز در جلسه فرماندهان حضور داشت و در همان حمله، هم‌زمان با رهبر معظم انقلاب و شماری از فرماندهان دیگر به شهادت رسید. از این رو، از او به‌عنوان نخستین شهید استان فارس در جنگ تحمیلی سوم یاد می‌شود.
ضمیمه ویژه نامه