چرا امنیت در تنگه هرمز تا این حد اهمیت دارد؟ نقش این آبراهه باریک در اقتصاد دنیا چیست؟
نبض نفت جهان اینجا می‌زند
تحرکات آمریکا و انگلستان در یک ماه اخیر علیه کشتی‌های تجاری ایران، موجب تقویت بروز جنگ نفتکش‌ها شده است. نتیجه اقدامات آمریکا و انگلستان، ایجاد تنش در منطقه خلیج فارس و به خصوص تنگه هرمز بوده است. نقطه آغاز تنش را باید در توقیف نفتکش متعلق به ایران از سوی انگلیس دانست. 2 هفته قبل، نیروی دریایی انگلیس نفتکش ایرانی «گریس ۱» با حدود 2 میلیون بشکه نفت را در تنگه جبل‌الطارق توقیف کرد؛ اقدامی که از سوی ایران «راهزنی دریایی» تلقی شده است. انگلیس معتقد است این نفتکش در حال انتقال نفت ایران به سوریه بوده که تحت تحریم‌های نفتی اتحادیه اروپا قرار دارد. درخواست‌های ایران برای آزادی نفتکش گریس ۱ نه تنها تاکنون بدون پاسخ مانده، بلکه توقیف آن با حکم دادگاه جبل‌الطارق برای یک ماه دیگر نیز تمدید شده است. غربی‌ها در حالی این اقدامات را انجام داده‌اند که از تسلط ایران بر تنگه حیاتی هرمز آگاهی دارند. آنچه طی روزهای اخیر رخ داده بار دیگر توجه کشورها به تنگه هرمز و اهمیت این شاهراه حیاتی برای امنیت انرژی در جهان جلب کرده است.
میان صادركنندگان نفت منطقه، عربستان بیشترین سهم را در استفاده از تنگه هرمز برای انتقال نفت دارد. از لحاظ مقصد هم 76 درصد نفت عبوری از تنگه هرمز در سال 2018 به مقصد كشورهای آسیایی از جمله چین، هند، ژاپن، كره جنوبی و سنگاپور بوده است.
سال 2018 بالغ بر 4/1 میلیون بشكه در روز نفت وارداتی آمریكا از مسیر تنگه هرمز حمل شده كه معادل 18 درصد كل نفت وارداتی آمریكا و 7 درصد كل نفت مصرفی این كشور بوده است.
جایگزین‌های ضعیف تنگه هرمز
عربستان و امارات در سال‌های اخیر تلاش كرده‌اند با احداث خطوط لوله، راهی برای كاهش وابستگی به تنگه هرمز برای نقل و انتقال محموله‌های نفتی پیدا كنند.
در پایان سال 2018 كل حجم نفتی كه توسط خطوط لوله در عربستان و امارات برای دور زدن تنگه هرمز ترانزیت شد، حدود 7/2میلیون بشكه در روز (معادل 13 درصد نفت عبوری از تنگه هرمز) بود.
اهمیت تنگه هرمز در آن است كه حدود 20 درصد نفت مصرفی جهان از میان این آبراهه باریك عبور می‌كند.
همچنین یك‌سوم نفتی كه در جهان توسط نفتكش‌ها جابه‌جا می‌شود از تنگه هرمز عبور می‌كند.
چینی‌ها و هندی‌ها بیشترین نفت خود را از خلیج فارس تأمین می‌كنند و امنیت این تنگه به‌خصوص برای اقتصاد آنها اهمیت بسیار دارد.
طی دو دهه گذشته، این دو كشور شاهد رشد طبقه متوسط و درنتیجه كسب‌وكارهای مرتبط با این طبقه بوده‌اند و همین موضوع به رشد اقتصادی بی‌سابقه آنها منجر شده است. رشد اقتصادی در این كشورها كاملاً وابسته به واردات نفت است.
در این مدت، واردات نفت چین به‌تنهایی سه برابر شده است. غیر از آنها ژاپن، كره جنوبی و اروپایی‌ها هم به نفت منطقه خلیج فارس وابسته هستند و اخلال در تردد نفتكش‌ها در تنگه هرمز می‌تواند ضربه به اقتصاد آنها باشد.
آمریكا همیشه بزرگ‌ترین مصرف‌كننده نفت در جهان بوده است.
با این تفاوت كه اكنون این كشور خود بزرگ‌ترین تولیدكننده نفت جهان است و دیگر همچون گذشته به نفت منطقه خلیج فارس وابسته نیست.
آمار منتشرشده از سوی مرکز اطلاعات انرژی آمریكا، مجموع مصرف نفت در جهان در حال حاضر حدود صد میلیون بشكه در روز است.
بر‌اساس آمار ارائه‌شده در وبسایت marinetraffic.com كه اطلاعات تردد كشتی‌ها و نفتكش‌ها را در سراسر جهان رصد و منتشر می‌كند، در فاصله یك ماه-از 25 اردیبهشت تا 25 خرداد-هزار نفتكش از تنگه هرمز عبور كرده‌اند؛ به عبارت دیگر روزانه به‌طور متوسط 33 نفتكش از عرض تنگه‌هرمز تردد می‌کنند.
در جهان هشت گذرگاه راهبردی برای تجارت نفت وجود دارد كه تنگه هرمز مهم‌ترین آنهاست.
