گفت‌وگوی چاردیواری با زهرا ساعی، عضو كمیسیون اجتماعی مجلس و فراكسیون بانوان
«حضور موثر»؛ مسأله این است!
پروانه غفاری
مشكلات زنان شاغل و تلاش برای بهبود شرایط كاری آنها با هدف رسیدگی به وظایف خانوادگی و تسهیل مسؤولیت‌های كاری از جمله مسائلی است كه دغدغه برخی نمایندگان زن در مجلس شورای اسلامی است. از طرفی برای رسیدن به این هدف نهاد قانون‌گذار نیز مسؤولیت مهمی بر دوش دارد و خانه ملت بی‌تردید می‌تواند با ابزارهای قانونی هم نظارت و هم زمینه‌سازی لازم را انجام دهد.
از مرخصی زایمان تا كاهش ساعت كار
زهرا ساعی، عضو كمیسیون اجتماعی و فراكسیون بانوان مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با چاردیواری درباره كاهش ساعت فعالیت مادران شاغل می‌گوید: ما برای زنانی كه كودكان زیر 7 سال و معلول دارند 6 تا 7 ساعت در هفته كاهش ساعت داریم و درمجموع می‌توانند روزانه یك تا دو ساعت زودتر به منزل بروند. او با اشاره به طرح مرخصی زایمان خانم‌های شاغل نیز عنوان می‌كند: در سال‌های اخیر طرح افزایش مدت مرخصی زایمان خانم‌های شاغل را از شش ماه به 9 ماه داشته‌ایم. اما بیشتر از این جامعه كشش ندارد، به طوری كه بیكاری زنان را به دنبال دارد و جامعه زنان هم خودشان با این مساله موافق نیستند، چرا كه كارفرمایان به ویژه در بخش خصوصی تمایل دارند با نیرویی همكاری كنند كه مدت زمان بیشتری بتوانند در محل كار حضور داشته باشند؛ به همین دلیل باعث می‌شود به‌كارگیری نیروهای خانم را كاهش دهند که آفت‌هایی به‌دنبال دارد.
داستان بازنشستگی 20 ساله
ساعی معتقد است مجلس قوانین حقوقی زنان شاغل را پیگیری می‌كند تا بحث‌های مختلفی چون بیمه، حقوق و مرخصی‌های زنان شاغل به بهترین شكل اعمال شود و این مساله می‌تواند كمك‌كننده باشد. موضوع مهدكودك برای نگهداری از فرزندان زنان شاغل اهمیت بالایی دارد كه باید از سوی مجلس مورد پیگیری قرار گیرد. به‌عنوان مثال، طرح مهدهای كودك در برخی اداره‌های دولتی و خصوصی وجود دارد اما الزام‌آور نیست ولی مجلس باید به این موضوع هم رسیدگی كند و كارهایی روی آن انجام دهد. این نماینده مجلس می‌گوید: یكی دو سال پیش در مجلس طرح بازنشستگی خانم‌های شاغل با 20 سال سابقه كار را مطرح كردیم كه به دلیل بار مالی زیادی كه به دنبال داشت از سوی شورای نگهبان رد شد. فراكسیون زنان طرح‌های مختلفی را در دستور‌كار خود دارد از جمله همین موضوع بازنشستگی زنان شاغل اما متأسفانه به دلیل بار مالی بالا رد می‌شود و این‌گونه نیست كه ما تلاش نكنیم، اما در این میان ظرفیت‌های كشور به‌ویژه در حوزه اقتصادی دست ما را می‌بندد.
ساعی درباره مرخصی 9 ماهه زایمان برای خانم‌های شاغل و عمل نكردن برخی اداره‌ها متذكر می‌شود: «این موضوع در برخی شركت‌ها و اداره‌های خصوصی بیشتر دیده می‌شود و مرخصی 9 ماهه مادران باردار را برای زایمان و دوری از كار نمی‌پذیرند. با نظارت‌های صورت گرفته و گزارش‌هایی كه ارائه شده، وضعیت مرخصی 9 ماهه زایمان به‌ویژه در اداره‌های دولتی طی یكی دو سال گذشته وضعیت مطلوب‌تری پیدا كرده اما باز هم اگر چنین مواردی وجود داشته باشد، در صورتی كه افراد به ما اطلاع دهند، نماینده‌ها ورود می‌كنند چرا كه به ویژه بخش دولتی مكلف به رعایت این قانون است.»
هنر بانوان شاغل
ساعی بحث تعادل بین كار و زندگی را به‌ویژه برای خانم‌های شاغل بسیار با اهمیت می‌داند و می‌گوید: خانم‌های امروزی وظایف چندگانه را متقبل می‌شوند و در نقش‌های مختلفی چون مادری، همسری و نقش‌های اجتماعی در حوزه سیاست، اقتصاد و فرهنگ فعالیت می‌كنند.
او به این نكته اشاره می‌كند هنر اینجاست كه خانم‌های شاغل بتوانند درست مدیریت كنند و بتوانند هر كدام را به خوبی انجام دهند و فعالیتی را فدای دیگری نكنند. در این میان، به دلیل همراه نبودن قوانین، امكانات و ظرفیت‌ها با خانم‌های شاغل، خانم‌های فعال و شاغل در حوزه‌های مختلف با این قبیل مشكلات روبه‌رو می‌شوند. در بسیاری از كشورها امتیازات زیادی در اختیار خانم‌های شاغل و به‌ویژه خانم شاغلی كه فرزند هم داشته باشد، تعلق می‌گیرد. از این قبیل موارد ما حداقل‌هایی را در بعضی قسمت‌ها در كشور شاهد هستیم، بنابراین بار مضاعفی به خانم‌هایی وارد می‌شود كه قصد فعالیت در دو عرصه خانه و محل كار دارند. اما آنها باید یاد بگیرند و بتوانند تعادل و توازنی را بین كار و زندگی خود برقرار كنند؛ در غیر این صورت آسیب می‌بینند چرا‌كه نه در تربیت فرزندان و نه رسیدگی به همسر موفق می‌شوند و نه در مسؤولیتی كه پذیرفته‌اند. سخت است اما باید این توانمندی را در خودمان تقویت كنیم.
زندگی خصوصی خانم نماینده
ساعی درباره موفقیت خود به عنوان یك مادر و همسر و از سوی دیگر، نماینده مجلس و یك فعال سیاسی می‌گوید: «با توجه به رضایتمندی‌ای كه خانواده از من دارند و در كارم هم رصد كرده‌ام، خیلی تلاش كرده‌ام در این قضیه دقت زیادی داشته باشم و فكر می‌كنم تا حدی موفق بوده‌ام. البته این را باید از اطرافیانم بپرسید كه با من در ارتباط هستند كه آیا واقعا موفق بوده‌ام یا خیر». او ادامه می‌دهد: «اما از ابتدا اعتقاد من بر این بوده كه ما خانم‌ها نباید افراط كنیم. نباید خودمان را كاملا فدای كار كنیم یا رسیدگی به امور خانواده باعث شود از تحصیل و مطالعه دور شویم و فعالیت‌های اجتماعی خودمان را نادیده بگیریم، بلكه می‌توانیم به‌دنبال كسب مهارت‌های مختلف از قبیل مهارت‌های نرم‌افزاری برویم و كارها و علوم مختلفی از جمله شیوه‌های مهارتی برخورد با فرزندان و همسر را فرا بگیریم، اما در همین فعالیت‌ها هم نباید زیاده‌روی كرد به‌طوری كه خانواده را فراموش كنیم. از طرف دیگر، فقط بحث اشتغال نباید مطرح باشد به طوری كه حتی فرزندآوری را فراموش كنیم یا حتی ازدواج نكنیم.»
این عضو فراكسیون بانوان در ادامه صحبت‌هایش با تأكید و توصیه اسلام به برقراری تعادل و توازن در زندگی به وظیفه خانم‌ها اشاره می‌كند و می‌گوید: «وظیفه اول هر خانمی به ویژه زمانی كه ازدواج می‌كند، بحث همسرداری و بعد از آن تربیت فرزندان است اما در كنار آن نباید از فعالیت‌های اجتماعی هم غافل شود». او كه خود صاحب یك پسر 12 ساله است درباره نقش مادری در منزل می‌گوید: «پسر من هم مانند فرزندان دیگر دوست دارد بیشتر با من باشد. سال‌های اول مدت زمان بیشتری در منزل بودم تا فرزندم بزرگ‌تر و وارد مدرسه شود. فعالیت‌هایم محدودتر بود و بعد از این كه وارد مدرسه شد، فعالیت‌های كاری‌ام را بیشتر كردم. اما تنظیم كرده‌ام همراهی مؤثری با او داشته باشم. این همراهی مؤثر خیلی مهم است؛ شاید مادری در خانه باشد اما حضور مؤثری نداشته و توجه ویژه را به فرزندانش نداشته باشد و بیشتر زمانش را به تلفن، تماشای فیلم، خرید یا مهمانی اختصاص دهد. اما حضور مؤثر از آنجا اهمیت دارد كه باید بیشتر به گفتمان خانواده اهمیت داد. ساعت صحبت كردن خانواده‌ها با هم به‌دلیل حضور پررنگ رسانه‌ها و شبكه‌های مجازی بسیار كم شده و شاید كنار هم حضور دارند اما ممكن است سر یك سفره غذا نخورند ومسائل روزانه خود را با هم مطرح نكنند. من در این سال‌ها سعی كرده‌ام این موارد را رعایت كنم تا تعادل مورد نظر برقرار باشد.»
او در انتها به اهمیت نقش همسران خانم‌های موفق اشاره می‌كند كه تا چه اندازه همراهی آنها می‌تواند به برقراری این تعادل كمك كند. به گفته او، وجود بعضی خلأها را در طول زندگی همسرش پر‌كرده و در این سال‌ها همراه خوبی برایش بوده است.
از مرخصی زایمان تا كاهش ساعت كار
زهرا ساعی، عضو كمیسیون اجتماعی و فراكسیون بانوان مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با چاردیواری درباره كاهش ساعت فعالیت مادران شاغل می‌گوید: ما برای زنانی كه كودكان زیر 7 سال و معلول دارند 6 تا 7 ساعت در هفته كاهش ساعت داریم و درمجموع می‌توانند روزانه یك تا دو ساعت زودتر به منزل بروند. او با اشاره به طرح مرخصی زایمان خانم‌های شاغل نیز عنوان می‌كند: در سال‌های اخیر طرح افزایش مدت مرخصی زایمان خانم‌های شاغل را از شش ماه به 9 ماه داشته‌ایم. اما بیشتر از این جامعه كشش ندارد، به طوری كه بیكاری زنان را به دنبال دارد و جامعه زنان هم خودشان با این مساله موافق نیستند، چرا كه كارفرمایان به ویژه در بخش خصوصی تمایل دارند با نیرویی همكاری كنند كه مدت زمان بیشتری بتوانند در محل كار حضور داشته باشند؛ به همین دلیل باعث می‌شود به‌كارگیری نیروهای خانم را كاهش دهند که آفت‌هایی به‌دنبال دارد.
داستان بازنشستگی 20 ساله
ساعی معتقد است مجلس قوانین حقوقی زنان شاغل را پیگیری می‌كند تا بحث‌های مختلفی چون بیمه، حقوق و مرخصی‌های زنان شاغل به بهترین شكل اعمال شود و این مساله می‌تواند كمك‌كننده باشد. موضوع مهدكودك برای نگهداری از فرزندان زنان شاغل اهمیت بالایی دارد كه باید از سوی مجلس مورد پیگیری قرار گیرد. به‌عنوان مثال، طرح مهدهای كودك در برخی اداره‌های دولتی و خصوصی وجود دارد اما الزام‌آور نیست ولی مجلس باید به این موضوع هم رسیدگی كند و كارهایی روی آن انجام دهد. این نماینده مجلس می‌گوید: یكی دو سال پیش در مجلس طرح بازنشستگی خانم‌های شاغل با 20 سال سابقه كار را مطرح كردیم كه به دلیل بار مالی زیادی كه به دنبال داشت از سوی شورای نگهبان رد شد. فراكسیون زنان طرح‌های مختلفی را در دستور‌كار خود دارد از جمله همین موضوع بازنشستگی زنان شاغل اما متأسفانه به دلیل بار مالی بالا رد می‌شود و این‌گونه نیست كه ما تلاش نكنیم، اما در این میان ظرفیت‌های كشور به‌ویژه در حوزه اقتصادی دست ما را می‌بندد.
ساعی درباره مرخصی 9 ماهه زایمان برای خانم‌های شاغل و عمل نكردن برخی اداره‌ها متذكر می‌شود: «این موضوع در برخی شركت‌ها و اداره‌های خصوصی بیشتر دیده می‌شود و مرخصی 9 ماهه مادران باردار را برای زایمان و دوری از كار نمی‌پذیرند. با نظارت‌های صورت گرفته و گزارش‌هایی كه ارائه شده، وضعیت مرخصی 9 ماهه زایمان به‌ویژه در اداره‌های دولتی طی یكی دو سال گذشته وضعیت مطلوب‌تری پیدا كرده اما باز هم اگر چنین مواردی وجود داشته باشد، در صورتی كه افراد به ما اطلاع دهند، نماینده‌ها ورود می‌كنند چرا كه به ویژه بخش دولتی مكلف به رعایت این قانون است.»
هنر بانوان شاغل
ساعی بحث تعادل بین كار و زندگی را به‌ویژه برای خانم‌های شاغل بسیار با اهمیت می‌داند و می‌گوید: خانم‌های امروزی وظایف چندگانه را متقبل می‌شوند و در نقش‌های مختلفی چون مادری، همسری و نقش‌های اجتماعی در حوزه سیاست، اقتصاد و فرهنگ فعالیت می‌كنند.
او به این نكته اشاره می‌كند هنر اینجاست كه خانم‌های شاغل بتوانند درست مدیریت كنند و بتوانند هر كدام را به خوبی انجام دهند و فعالیتی را فدای دیگری نكنند. در این میان، به دلیل همراه نبودن قوانین، امكانات و ظرفیت‌ها با خانم‌های شاغل، خانم‌های فعال و شاغل در حوزه‌های مختلف با این قبیل مشكلات روبه‌رو می‌شوند. در بسیاری از كشورها امتیازات زیادی در اختیار خانم‌های شاغل و به‌ویژه خانم شاغلی كه فرزند هم داشته باشد، تعلق می‌گیرد. از این قبیل موارد ما حداقل‌هایی را در بعضی قسمت‌ها در كشور شاهد هستیم، بنابراین بار مضاعفی به خانم‌هایی وارد می‌شود كه قصد فعالیت در دو عرصه خانه و محل كار دارند. اما آنها باید یاد بگیرند و بتوانند تعادل و توازنی را بین كار و زندگی خود برقرار كنند؛ در غیر این صورت آسیب می‌بینند چرا‌كه نه در تربیت فرزندان و نه رسیدگی به همسر موفق می‌شوند و نه در مسؤولیتی كه پذیرفته‌اند. سخت است اما باید این توانمندی را در خودمان تقویت كنیم.
زندگی خصوصی خانم نماینده
ساعی درباره موفقیت خود به عنوان یك مادر و همسر و از سوی دیگر، نماینده مجلس و یك فعال سیاسی می‌گوید: «با توجه به رضایتمندی‌ای كه خانواده از من دارند و در كارم هم رصد كرده‌ام، خیلی تلاش كرده‌ام در این قضیه دقت زیادی داشته باشم و فكر می‌كنم تا حدی موفق بوده‌ام. البته این را باید از اطرافیانم بپرسید كه با من در ارتباط هستند كه آیا واقعا موفق بوده‌ام یا خیر». او ادامه می‌دهد: «اما از ابتدا اعتقاد من بر این بوده كه ما خانم‌ها نباید افراط كنیم. نباید خودمان را كاملا فدای كار كنیم یا رسیدگی به امور خانواده باعث شود از تحصیل و مطالعه دور شویم و فعالیت‌های اجتماعی خودمان را نادیده بگیریم، بلكه می‌توانیم به‌دنبال كسب مهارت‌های مختلف از قبیل مهارت‌های نرم‌افزاری برویم و كارها و علوم مختلفی از جمله شیوه‌های مهارتی برخورد با فرزندان و همسر را فرا بگیریم، اما در همین فعالیت‌ها هم نباید زیاده‌روی كرد به‌طوری كه خانواده را فراموش كنیم. از طرف دیگر، فقط بحث اشتغال نباید مطرح باشد به طوری كه حتی فرزندآوری را فراموش كنیم یا حتی ازدواج نكنیم.»
این عضو فراكسیون بانوان در ادامه صحبت‌هایش با تأكید و توصیه اسلام به برقراری تعادل و توازن در زندگی به وظیفه خانم‌ها اشاره می‌كند و می‌گوید: «وظیفه اول هر خانمی به ویژه زمانی كه ازدواج می‌كند، بحث همسرداری و بعد از آن تربیت فرزندان است اما در كنار آن نباید از فعالیت‌های اجتماعی هم غافل شود». او كه خود صاحب یك پسر 12 ساله است درباره نقش مادری در منزل می‌گوید: «پسر من هم مانند فرزندان دیگر دوست دارد بیشتر با من باشد. سال‌های اول مدت زمان بیشتری در منزل بودم تا فرزندم بزرگ‌تر و وارد مدرسه شود. فعالیت‌هایم محدودتر بود و بعد از این كه وارد مدرسه شد، فعالیت‌های كاری‌ام را بیشتر كردم. اما تنظیم كرده‌ام همراهی مؤثری با او داشته باشم. این همراهی مؤثر خیلی مهم است؛ شاید مادری در خانه باشد اما حضور مؤثری نداشته و توجه ویژه را به فرزندانش نداشته باشد و بیشتر زمانش را به تلفن، تماشای فیلم، خرید یا مهمانی اختصاص دهد. اما حضور مؤثر از آنجا اهمیت دارد كه باید بیشتر به گفتمان خانواده اهمیت داد. ساعت صحبت كردن خانواده‌ها با هم به‌دلیل حضور پررنگ رسانه‌ها و شبكه‌های مجازی بسیار كم شده و شاید كنار هم حضور دارند اما ممكن است سر یك سفره غذا نخورند ومسائل روزانه خود را با هم مطرح نكنند. من در این سال‌ها سعی كرده‌ام این موارد را رعایت كنم تا تعادل مورد نظر برقرار باشد.»
او در انتها به اهمیت نقش همسران خانم‌های موفق اشاره می‌كند كه تا چه اندازه همراهی آنها می‌تواند به برقراری این تعادل كمك كند. به گفته او، وجود بعضی خلأها را در طول زندگی همسرش پر‌كرده و در این سال‌ها همراه خوبی برایش بوده است.
