گزارش جام‌جم از رونمایی نمایش رادیویی «مهاجرین خاك سرخ»
محرم، پشت خاكریز
با توجه به فرارسیدن ماه محرم شبكه‌های مختلف رادیو در تدارك برنامه‌های متناسب با حال و هوای این ماه هستند. ضمن این‌كه ایام دفاع مقدس نیز در پیش است و از این رو نمایش‌های مرتبط با مضمون دفاع مقدس نیز در دستور كار این شبكه است. از جمله رادیو نمایش كه نمایشی با عنوان «مهاجرین خاك سرخ» به كارگردانی محمد پورحسن و تهیه‌كنندگی فرشاد آذرنیا را در دست تولید دارد. تولید این نمایش روز یكشنبه در استودیو 8 با حضور دكترشاه‌آبادی (معاون صدا) و حمیدرضا افتخاری (مدیركل اداره هنرهای نمایشی رادیو) و تعدادی از بازیگران نمایش و اصحاب رسانه آغاز شد. داستان مهاجرین خاك سرخ با ماه محرم آغاز می‌شود و به زندگی خانواده‌ای خوزستانی می‌پردازد كه در روز‌های جنگ تحمیلی با پسر نوجوانشان برای ادامه زندگی به تهران می‌آیند و در خانه‌ای كه در اختیار افراد جنگ‌زده قرار گرفته ساكن می‌شوند، پسر بزرگ آنها، مصطفی در جنوب، همراه با سایر جوانان مشغول دفاع از كشور است. تولید قسمت اول مهاجرین خاك سرخ كه در ده قسمت طراحی شده با تیتراژ این نمایش و گویندگی بهرام ابراهیمی آغاز و تیتراژ قسمت‌های اولیه نمایش در حضور ما ضبط شد. در ادامه نیز شاهد ضبط بخش‌هایی از این نمایش با بازی فریبا متخصص بودیم و از نزدیك با سختی كار نمایش رادیویی آشنا شدیم. گرچه سروصداهای مزاحم خیابان‌های اطراف مانع از روند كار شده و بارها بخشی از كار ضبط مجدد می‌شد. نكته جالب این‌كه كنار استودیو نیز مقداری ظروف و وسایل بود كه از آنها برای افكت استفاده می‌شد و نازنین حسن‌پور نیز عهده‌دار این بخش از نمایش بود. جام‌جم گزارشی از شروع تولید این نمایش داشته كه در ادامه می‌خوانید:
کار در رادیو دلی است
بهرام ابراهیمی، گویندگی نمایش مهاجرین خاك‌سرخ را برعهده دارد كه با وسواس و حساسیت خاصی كار خود را انجام می‌داد و كوچك‌ترین صدایی باعث می‌شد تا متن خود را تكرار كند. وی درباره حضورش و ویژگی‌های این نمایش به جام‌جم گفت: من در این نمایش صرفا كار گویندگی را انجام می‌دهم و جزو بازیگران نیستم؛ چون من لهجه جنوبی بلد نیستم و این نمایش هم درباره خانواده جنوبی است، اما درباره متن باید بگویم كار خوبی است؛ آن هم در شرایط و وانفسایی كه نوشتن، كار پیچیده‌ای شده است. البته بازیگران كار بیشتر در جریان متن هستند و من فقط خلاصه كار را گویندگی كردم و از منظر خودم می‌توانم نظر بدهم. با این حال متن را دوست داشتم و معتقدم تلاش شده تا كار خوبی نوشته شود.وی در ادامه درباره نمایشی كه خودش كارگردانی می‌كند هم بیان كرد: من نمایشی با عنوان «عمارت اعیانی» نوشته سمیرا شكوهی را كارگردانی می‌كنم كه از امروز تمرین آن آغاز شده و چهارشنبه ضبط می‌كنیم. این كار هم به تهیه‌كنندگی فرشاد آذرنیاست ولی زمان پخش مشخصی ندارد. می‌توانم بگویم كار مفرح و بانمكی است. متن خوبی دارد و من كار را دوست دارم.ابراهیمی در پاسخ به این سوال كه با توجه به شرایط نه‌چندان مطلوب كار در رادیو و مسائل مالی آن، چه چیز باعث می‌شود كه در كنار كارهای تصویری همچنان در رادیو هم حضور داشته باشد، عنوان كرد: كار در رادیو كار دلی است و همچنان برای من جذاب و شیرین است. تا جایی كه من را از فردیس كرج كه محل سكونتم است، با این مسافت به رادیو می‌كشاند. ضمن این‌كه بار مالی آنچنانی هم ندارد. بنابراین اگر عشق به این كار وجود نداشته باشد، قطعا نمی‌توان مشكلات كار را تحمل كرد. همین طور اگر دلخوشی‌هایی كه در زمانی كه دور هم هستیم وجود نداشته باشد، اصلا نمی‌توان با این مسائل كنار آمد.
وی در پایان نیز درباره فعالیتش در زمینه‌های دیگر هم گفت: به‌تازگی اجرای نمایش «باغ خونی» را به پایان رساندم و سریالی را هم با داریوش یاری كار كردم كه به‌زودی پخش خواهد شد.
قصه این نمایش برشی از زمان جنگ است
محمد یگانه یكی از بازیگران نمایش مهاجرین خاك سرخ است و درباره نقشی كه در این كار ایفا می‌كند و ویژگی‌های آن به جام‌جم گفت: به عنوان یك عضو كوچك در این نمایش انجام وظیفه می‌كنم. من نقش داوود را بازی می‌كنم كه صاحب مكانیكی است و دو شاگرد دارد. از ویژگی‌های این كار و نكته بارزی كه وجود دارد این كه قصه و حال و هوای این نمایش به زمان جنگ برمی‌گردد. داستان درباره هموطنان عزیزی است كه در زمان جنگ و به خاطر شرایطی كه وجود داشت، به شهرهای دیگر مهاجرت می‌كنند. قصه برشی از آن زمان است. البته درباره روند داستان نمی‌توانم صحبت كنم. به این خاطر كه از جذابیت كار كاسته می‌شود، اما به نظرم كار ویژه‌ای است و داستان خوبی دارد. وی درباره فضای كار در رادیو و تئاتر هم توضیح داد: من از همان ابتدا با تئاتر وارد حرفه بازیگری و بعد وارد كار تصویر شدم. تا به امروز هم حدود 20 سال است كه با بچه‌های نمایش رادیو همكاری می‌كنم. اما به هر حال شرایط كار این‌گونه است كه ما انتخاب‌كننده نیستیم و باید منتظر بمانیم تا از طرف تهیه‌كننده‌ها و كارگردان‌ها انتخاب شویم. شاید دلیل كم‌كار بودن اغلب بازیگران پیشكسوت همین موضوع باشد. البته باید به جوان‌ها میدان داده شود كه انرژی بیشتری دارند. درست مثل دورانی كه ما وارد این حرفه شدیم و جوان بودیم.
گنجینه‌ای قوی از آثار ارزشمند برای ماه محرم داریم
حمید شاه‌آبادی، معاون صدا در گفت‌وگو با جام‌جم درباره ویژگی‌های این نمایش و برنامه‌هایی كه متناسب با این ایام دارند، گفت: قطعا در بازه زمانی ماه محرم مثل همه فصل‌هایی كه مناسبت‌ها به یاری ما می‌آید، فضای آنتن تغییر می‌كند و ما متعهد هستیم كه با حال و هوای مردم برنامه‌های متناسبی را داشته باشیم. اما این كار نباید مخصوصا در مناسبت‌های عزا از جذابیت‌های آنتن بكاهد. به همین جهت گونه‌های های مختلف مثل مسابقه، نمایش و گونه‌های تولیدی از این دست همچنان در دستور كار ما هست كه جذابیت برنامه‌های رادیویی كاهش پیدا نكند.
وی افزود: ما در صدد انتقال مفاهیم و معارف دینی در قالب‌های جذاب هستیم. در ماه محرم ضمن این‌كه همه شبكه‌های رادیویی حال و هوای محرم می‌گیرند و سخنرانی و مداحی پخش می‌شود و برنامه‌های مفصلی كه در نظر دارد، موضوع نمایش هم از این نظر مورد توجه قرار دارد. نمایش مهاجرین خاك سرخ محرمی و دفاع مقدسی است. به همین دلیل از یك سو ارتباط و پیوند این دو مفهوم را نشان می‌دهد و از یك سو نوجوان داستان مسیر زندگی‌اش به هر دو سو ارتباط دارد. طبیعی است از یك سو صحنه‌های جنگ را برای ما تداعی و ترسیم می‌كند و داستان به آنجا اشاره دارد و از سوی دیگر، حال و هوای كار در فضای عزاداری امام حسین(ع) است. فراز و فرودهایی كه این داستان طی می‌كند، فضایی است كه این نوجوان در دستگاه امام حسین طی می‌كند و انقلابی كه برای او در این جهت رخ می‌دهد. از یك سو، فضا كاملا تجلیل ازدوران دفاع مقدس است و از سوی دیگر، كاملا مرتبط با ماه محرم است و داستانی است كه خط داستانی زیبایی را طی می‌كند. امیدواریم این سریال رادیویی ده قسمتی كه از اول ماه محرم پخش می‌شود، مورد توجه شنوندگان قرار بگیرد. البته شبكه‌های دیگر هم سریال‌هایی دارند كه متعاقبا اعلام خواهد شد.
وی درباره انتخاب بازیگران این نمایش و حضور برخی چهره‌های نام‌آشنا برای مخاطبان هم توضیح داد: این نمایش 18 بازیگر دارد كه اغلب بازیگران شناخته شده و صاحب نام هستند. افرادی كه مردم هم آثار بسیاری را از آنها در نمایش‌های رادیویی شنیده‌اند و عده‌ای هم در كنار رادیو كارهای تلویزیونی هم داشته‌اند. چهره‌های توانمند و با سابقه به خودی خود به جذابیت كار می‌افزاید. به تعبیری این نمایش هم جذابیت‌هایی در نوع خودش برای شنوندگانش خواهد داشت. به دلیل این‌كه تصویری كه مخاطب از این نمایش رادیویی در ذهن خودش می‌سازد، هیچ دو شنونده‌ای نیستند كه ترسیم مشابهی از شنیدن این نمایش داشته باشند. هر كسی با استفاده از قوه خیال خودش این نمایش را در ذهنش ترسیم می‌كند. به همین جهت این نمایش نمایش یك‌سویه‌ای نیست و شنونده و تولیدكننده هر دو همزمان اثر را خلق می‌كنند. اثر زمانی خلق می‌شود كه گروه نمایش را تولید می‌كنند و از طرفی با شنیدن آن اثر، شنونده بقیه اثر را در ذهن خودش می‌سازد؛ بنابراین این‌گونه نیست یك اثر یك‌بار خلق شود، ضبط شود و در یك جای دیگر یك كسی آن را بشنود.
وی در پاسخ به این سوال كه آیا تمام برنامه‌ریزی‌های رادیو صرفا به ده روز اول ماه محرم برمی‌گردد یا در طول دو ماه تداوم دارد، عنوان كرد: به هرحال این مساله كه شما بیان كردید آسیب درستی است. ما از یك سو در فضای محرم و صفر هستیم و امكان استفاده از برنامه‌های نشاط‌آور و سرگرم‌كننده را نداریم و در این زمینه محدودیت داریم. از طرف دیگر تولید اثر جذاب و آموزنده و متناسب با محرم كار سختی است و تداوم آن مشكل است. بنابراین قطعا ظرفیتی كه در دهه اول است، در دهه‌های دیگر نیست. اما ما در رادیو گنجینه‌ای قوی از آثار ارزشمند داریم. الان هم به موضوع و ژانر نمایش توجه ویژه‌ای كرده‌ایم؛ به تعبیری در پنج دهه بعدی در ماه محرم و صفر همچنان شاهد برنامه‌های آموزنده و دینی و معرفت‌افزا هستیم و از سوی دیگر برنامه‌های ما باید از جذابیت‌های قابل قبول برای مخاطبان برخوردار باشد. البته از موسیقی‌های خاص نمی‌توانیم استفاده كنیم و همین محدودیت كار را برای ما و همكارانمان سخت‌تر می‌كند. با این حال تلاش همكاران ما بر این است تا پایان ماه محرم و صفر، نمایش‌ها و برنامه‌های جذاب با حال و هوای این ماه عزا داشته باشیم.
بهرام ابراهیمی، گویندگی نمایش مهاجرین خاك‌سرخ را برعهده دارد كه با وسواس و حساسیت خاصی كار خود را انجام می‌داد و كوچك‌ترین صدایی باعث می‌شد تا متن خود را تكرار كند. وی درباره حضورش و ویژگی‌های این نمایش به جام‌جم گفت: من در این نمایش صرفا كار گویندگی را انجام می‌دهم و جزو بازیگران نیستم؛ چون من لهجه جنوبی بلد نیستم و این نمایش هم درباره خانواده جنوبی است، اما درباره متن باید بگویم كار خوبی است؛ آن هم در شرایط و وانفسایی كه نوشتن، كار پیچیده‌ای شده است. البته بازیگران كار بیشتر در جریان متن هستند و من فقط خلاصه كار را گویندگی كردم و از منظر خودم می‌توانم نظر بدهم. با این حال متن را دوست داشتم و معتقدم تلاش شده تا كار خوبی نوشته شود.وی در ادامه درباره نمایشی كه خودش كارگردانی می‌كند هم بیان كرد: من نمایشی با عنوان «عمارت اعیانی» نوشته سمیرا شكوهی را كارگردانی می‌كنم كه از امروز تمرین آن آغاز شده و چهارشنبه ضبط می‌كنیم. این كار هم به تهیه‌كنندگی فرشاد آذرنیاست ولی زمان پخش مشخصی ندارد. می‌توانم بگویم كار مفرح و بانمكی است. متن خوبی دارد و من كار را دوست دارم.ابراهیمی در پاسخ به این سوال كه با توجه به شرایط نه‌چندان مطلوب كار در رادیو و مسائل مالی آن، چه چیز باعث می‌شود كه در كنار كارهای تصویری همچنان در رادیو هم حضور داشته باشد، عنوان كرد: كار در رادیو كار دلی است و همچنان برای من جذاب و شیرین است. تا جایی كه من را از فردیس كرج كه محل سكونتم است، با این مسافت به رادیو می‌كشاند. ضمن این‌كه بار مالی آنچنانی هم ندارد. بنابراین اگر عشق به این كار وجود نداشته باشد، قطعا نمی‌توان مشكلات كار را تحمل كرد. همین طور اگر دلخوشی‌هایی كه در زمانی كه دور هم هستیم وجود نداشته باشد، اصلا نمی‌توان با این مسائل كنار آمد.
وی در پایان نیز درباره فعالیتش در زمینه‌های دیگر هم گفت: به‌تازگی اجرای نمایش «باغ خونی» را به پایان رساندم و سریالی را هم با داریوش یاری كار كردم كه به‌زودی پخش خواهد شد.
قصه این نمایش برشی از زمان جنگ است
محمد یگانه یكی از بازیگران نمایش مهاجرین خاك سرخ است و درباره نقشی كه در این كار ایفا می‌كند و ویژگی‌های آن به جام‌جم گفت: به عنوان یك عضو كوچك در این نمایش انجام وظیفه می‌كنم. من نقش داوود را بازی می‌كنم كه صاحب مكانیكی است و دو شاگرد دارد. از ویژگی‌های این كار و نكته بارزی كه وجود دارد این كه قصه و حال و هوای این نمایش به زمان جنگ برمی‌گردد. داستان درباره هموطنان عزیزی است كه در زمان جنگ و به خاطر شرایطی كه وجود داشت، به شهرهای دیگر مهاجرت می‌كنند. قصه برشی از آن زمان است. البته درباره روند داستان نمی‌توانم صحبت كنم. به این خاطر كه از جذابیت كار كاسته می‌شود، اما به نظرم كار ویژه‌ای است و داستان خوبی دارد. وی درباره فضای كار در رادیو و تئاتر هم توضیح داد: من از همان ابتدا با تئاتر وارد حرفه بازیگری و بعد وارد كار تصویر شدم. تا به امروز هم حدود 20 سال است كه با بچه‌های نمایش رادیو همكاری می‌كنم. اما به هر حال شرایط كار این‌گونه است كه ما انتخاب‌كننده نیستیم و باید منتظر بمانیم تا از طرف تهیه‌كننده‌ها و كارگردان‌ها انتخاب شویم. شاید دلیل كم‌كار بودن اغلب بازیگران پیشكسوت همین موضوع باشد. البته باید به جوان‌ها میدان داده شود كه انرژی بیشتری دارند. درست مثل دورانی كه ما وارد این حرفه شدیم و جوان بودیم.
گنجینه‌ای قوی از آثار ارزشمند برای ماه محرم داریم
حمید شاه‌آبادی، معاون صدا در گفت‌وگو با جام‌جم درباره ویژگی‌های این نمایش و برنامه‌هایی كه متناسب با این ایام دارند، گفت: قطعا در بازه زمانی ماه محرم مثل همه فصل‌هایی كه مناسبت‌ها به یاری ما می‌آید، فضای آنتن تغییر می‌كند و ما متعهد هستیم كه با حال و هوای مردم برنامه‌های متناسبی را داشته باشیم. اما این كار نباید مخصوصا در مناسبت‌های عزا از جذابیت‌های آنتن بكاهد. به همین جهت گونه‌های های مختلف مثل مسابقه، نمایش و گونه‌های تولیدی از این دست همچنان در دستور كار ما هست كه جذابیت برنامه‌های رادیویی كاهش پیدا نكند.
وی افزود: ما در صدد انتقال مفاهیم و معارف دینی در قالب‌های جذاب هستیم. در ماه محرم ضمن این‌كه همه شبكه‌های رادیویی حال و هوای محرم می‌گیرند و سخنرانی و مداحی پخش می‌شود و برنامه‌های مفصلی كه در نظر دارد، موضوع نمایش هم از این نظر مورد توجه قرار دارد. نمایش مهاجرین خاك سرخ محرمی و دفاع مقدسی است. به همین دلیل از یك سو ارتباط و پیوند این دو مفهوم را نشان می‌دهد و از یك سو نوجوان داستان مسیر زندگی‌اش به هر دو سو ارتباط دارد. طبیعی است از یك سو صحنه‌های جنگ را برای ما تداعی و ترسیم می‌كند و داستان به آنجا اشاره دارد و از سوی دیگر، حال و هوای كار در فضای عزاداری امام حسین(ع) است. فراز و فرودهایی كه این داستان طی می‌كند، فضایی است كه این نوجوان در دستگاه امام حسین طی می‌كند و انقلابی كه برای او در این جهت رخ می‌دهد. از یك سو، فضا كاملا تجلیل ازدوران دفاع مقدس است و از سوی دیگر، كاملا مرتبط با ماه محرم است و داستانی است كه خط داستانی زیبایی را طی می‌كند. امیدواریم این سریال رادیویی ده قسمتی كه از اول ماه محرم پخش می‌شود، مورد توجه شنوندگان قرار بگیرد. البته شبكه‌های دیگر هم سریال‌هایی دارند كه متعاقبا اعلام خواهد شد.
وی درباره انتخاب بازیگران این نمایش و حضور برخی چهره‌های نام‌آشنا برای مخاطبان هم توضیح داد: این نمایش 18 بازیگر دارد كه اغلب بازیگران شناخته شده و صاحب نام هستند. افرادی كه مردم هم آثار بسیاری را از آنها در نمایش‌های رادیویی شنیده‌اند و عده‌ای هم در كنار رادیو كارهای تلویزیونی هم داشته‌اند. چهره‌های توانمند و با سابقه به خودی خود به جذابیت كار می‌افزاید. به تعبیری این نمایش هم جذابیت‌هایی در نوع خودش برای شنوندگانش خواهد داشت. به دلیل این‌كه تصویری كه مخاطب از این نمایش رادیویی در ذهن خودش می‌سازد، هیچ دو شنونده‌ای نیستند كه ترسیم مشابهی از شنیدن این نمایش داشته باشند. هر كسی با استفاده از قوه خیال خودش این نمایش را در ذهنش ترسیم می‌كند. به همین جهت این نمایش نمایش یك‌سویه‌ای نیست و شنونده و تولیدكننده هر دو همزمان اثر را خلق می‌كنند. اثر زمانی خلق می‌شود كه گروه نمایش را تولید می‌كنند و از طرفی با شنیدن آن اثر، شنونده بقیه اثر را در ذهن خودش می‌سازد؛ بنابراین این‌گونه نیست یك اثر یك‌بار خلق شود، ضبط شود و در یك جای دیگر یك كسی آن را بشنود.
وی در پاسخ به این سوال كه آیا تمام برنامه‌ریزی‌های رادیو صرفا به ده روز اول ماه محرم برمی‌گردد یا در طول دو ماه تداوم دارد، عنوان كرد: به هرحال این مساله كه شما بیان كردید آسیب درستی است. ما از یك سو در فضای محرم و صفر هستیم و امكان استفاده از برنامه‌های نشاط‌آور و سرگرم‌كننده را نداریم و در این زمینه محدودیت داریم. از طرف دیگر تولید اثر جذاب و آموزنده و متناسب با محرم كار سختی است و تداوم آن مشكل است. بنابراین قطعا ظرفیتی كه در دهه اول است، در دهه‌های دیگر نیست. اما ما در رادیو گنجینه‌ای قوی از آثار ارزشمند داریم. الان هم به موضوع و ژانر نمایش توجه ویژه‌ای كرده‌ایم؛ به تعبیری در پنج دهه بعدی در ماه محرم و صفر همچنان شاهد برنامه‌های آموزنده و دینی و معرفت‌افزا هستیم و از سوی دیگر برنامه‌های ما باید از جذابیت‌های قابل قبول برای مخاطبان برخوردار باشد. البته از موسیقی‌های خاص نمی‌توانیم استفاده كنیم و همین محدودیت كار را برای ما و همكارانمان سخت‌تر می‌كند. با این حال تلاش همكاران ما بر این است تا پایان ماه محرم و صفر، نمایش‌ها و برنامه‌های جذاب با حال و هوای این ماه عزا داشته باشیم.
