برای بسیاری از تماشاگران تلویزیون، دیدن یك زن به عنوان شخصیت اول یك ماجرای قهرمانانه تاریخی دیدنی و شنیدن روایت پرفراز و نشیب زندگی‌اش شنیدنی است. این‌كه بدانند او كه بوده، چه سرگذشتی داشته و در طول عمر خود دست به چه اقداماتی زده است. سریال «بانوی سردار» داستان زندگی نخستین بانوی سردار ایرانی است كه مقابل استكبار انگلستان و استبداد حكومت رضاخان ایستادگی كرد.
برقراری وحدت بین اقوام محلی، تربیت فرزندان دلیر و وطن‌پرست، احساس نیاز به استقلال و اتكا به خود، از جمله ارزش‌هایی است كه در این سریال به آن پرداخته می‌شود، اما آنچه این كار را از دیگر آثار تاریخی تلویزیونی ما جدا می‌كند، نمایش توانمندی‌ها بانوی مومن و غیور ایرانی است كه علی‌رغم زندگی در اوج محدودیت‌ها و فقدان آگاهی عمومی نسبت به حقیقت وجود زن در زمانه خود از پا ننشست و نه‌تنها الگویی برای زنان، بلکه به عنوان راهبر و قهرمان ملی معرفی شد.
این مجموعه تلویزیونی به كارگردانی پرویز شیخ‌طادی و تهیه‌كنندگی سعید مرادی از تولیدات صداوسیمای چهارمحال و بختیاری است كه از سه‌شنبه 9 مرداد در 12قسمت 40 دقیقه‌ای، هر شب ساعت ۲۰ و 45 دقیقه از شبكه سه سیما روی آنتن می‌رود.
بی‌بی مریم چه كسی است؟
سریال بانوی سردار، قصه بی‌بی مریم بختیاری مشهور به «سردار مریم»، از زنان سرآمد ایل بختیاری است. بی‌بی‌مریم خواهر سردار اسعد بختیاری و فرزند او علیمردان‌خان بختیاری هم از مبارزان این دوره تاریخی بود. او با ایستادگی مقابل ظلم خوانین منطقه بین مردم محبوبیت زیادی پیدا كرد. فرزندش، علیمردان‌خان هم با وحدت بخشیدن بین اقوام ترك و لر، توانست مقابل نیرو‌های انگلیسی كه از حمایت حكومت مركزی برخوردار بودند بایستد و بالاخره توسط حكومت پهلوی اول اعدام شد.
بی‌بی مریم زنی است كه سرد و گرم روزگار را چشیده و با درك عمق وقایع، در مقابل هر نوع ظلم و نابرابری جامعه زمان خود به روش كهن و نخ‌نما شده زنان ساكت نمی‌ماند و قد علم می‌كند. هرچند برخلاف خواست خود مجبور به ازدواج و حتی از حق ارث محروم شد ولی به آداب و سنن نادرست رایج فرهنگی چون ناف‌بری، ازدواج اجباری، نابرابری حق آموزش و محرومیت از حق ارث اعتراض كرد.
از طرفی، رشادت‌های این زن بختیاری در عصر مشروطه و در برابر اشغالگران روس و انگلیس در جنگ جهانی اول مثال زدنی است. منزل سردار مریم بختیاری، پناهگاه بسیاری از آزادیخواهان عصر مشروطه بود. بسیاری از رجال سیاسی و آزادیخواهان از جمله علامه دهخدا، ملك‌الشعرای بهار و وحید دستگردی كه در خلال جنگ جهانی اول مورد تعقیب نیروهای متفقین به‌ویژه انگلیسی‌ها بودند به خانه بی‌بی مریم پناه آوردند. دكتر محمد مصدق هم مدت‌ها مهمان سردار مریم بود. او زن روشنفكر زمانه خود بود كه در همه سطوح خانوادگی، اجتماعی، سیاسی و مبارزاتی حقوق حقه انسانی را مطالبه و با این عقاید زندگی می‌كرد.
پرویز شیخ طادی، كارگردان این سریال هم درباره شخصیت واقعی بی‌بی مریم در جایی می‌گوید: «قصه بانوی سردار، داستان زندگی زن مبارز، بی‌بی مریم و برشی از زندگی واقعی او است. زندگی او می‌تواند در كتاب‌های آموزش و پرورش راه پیدا كند و حتی سرگذشت این بانو قابلیت تبدیل به داستان و تئاتر‌های بزرگ را نیز دارد.»
خانم بازیگر را چقدر می‌شناسیم؟
هرچند چهره و نامِ پانته‌آ سیروس كمتر برای تماشاگران تلویزیون آشناست ولی هشت سالی است به صورت حرفه‌ای بازیگری را دنبال می‌كند و در انتخاب كار، فیلمنامه خوب برایش اولویت دارد. او پیش از سریال بانوی سردار در چند مجموعه تلویزیونی «خاطرات مرد ناتمام»، «تنهایی لیلا» و «شمعدونی» تجربه كار دارد.
وی در رابطه با نقش‌آفرینی در نقش سردار مریم هم گفته: «بی‌بی مریم بین مردم بختیاری اعتبار و آبروی زیادی دارد و مردم به نام او قسم می‌خورند، اما غیر از بختیاری‌ها كسی نام وی را نشنیده بود. خوشحالم كه با بازی در این نقش او را به مردم معرفی كردم. من آن‌قدر این شخصیت را دوست دارم كه نمی‌دانم آیا ممكن است نقش دیگری اتفاق بیفتد كه این میزان دوستش داشته باشم یا نه. بازی در این نقش تجربه بی‌نظیری بود».
بانوی سردار چطور از آب درآمده؟
«دختران و زنان، ارزش، احترام، تكیه‌گاه و پشتوانه می‌خواهند. دختران، مادران فردا هستند و از غیرت و مردانگی مرد بختیاری در گوش فرزندان‌شان خواهند ‌خواند. اگر ناموس باشد، ملك و مملكت هست؛ اگر نباشد، هیچ چیز نیست... ». این بخشی از توصیه‌های بی‌بی مریم خطاب به پسرش علیمردان است.
بانویی كه خودش را خان و رئیس یكی از قلعه‌ها معرفی می‌كند، از همسرش جدا می‌شود و دو پسرش را به تنهایی بزرگ می‌كند، اسلحه می‌بندد و سواركاری و تیراندازی می‌كند و... همین مقدار توصیف، تصویری از این زن تابوشكن را نشان می‌دهد. زنی غیور و دلاور كه به همه امور به اندازه و سر جایش بها می‌دهد و برای بیننده باورپذیر می‌نماید.در مطبخ با زنان از فنون آشپزی و خانه‌داری تا همسرداری می‌گوید. با فرزند مهربان و در عین حال جدی و حساب شده عمل می‌كند و تربیت فرزند برایش اولویت دارد. همراهش مشق چوب‌بازی می‌كند و در زمان درس و آموزش پسر را زیر نظر دارد. او را مسؤولیت پذیر و نترس بار می‌آورد. حتی به احشام و تیمارو نگهداری درست آنها توجه دارد.
یک اقتباس اصولی
بی‌بی‌مریم در جای خود همچنان روی اسب می‌پرد و در كارزار تیر می‌اندازد كه به خوبی نشان می‌دهد در توانایی‎های‌ جسمانی و مهارت‌های رزمی هیچ چیز از مردان كم ندارد. نشان می‌دهد زنان ایرانی اگر بخواهند می‌توانند از پس هر كاری بر بیایند. به اسفندیارخان تشر می‌زند، شلاق را از دستانش بیندازد تا زبان گفت‌وگو را یاد بگیرد، به زیردستی دیگر ترك دود و افیون را توصیه می‌كند چون همسر دارد. در برابر صاحبان زر و زور هم با تدبیر و با كیاست عمل کرده، همیشه چند قدم جلوتر از دشمن حركت و نیروها را به خوبی نظام‌مند و بسیج می‌كند.
هرچند مجموعه بانوی سردار، روایت نعل به نعل زندگی سردار مریم بختیاری نیست، چون فیلمنامه كار اقتباسی است و برداشت كارگردان از خاطرات بی‌بی‌مریم، اساس سریال را شكل می‌دهد. با این حال، روایت سردار مریم بختیاری خوب نگاشته شده و با هنرنمایی پانته‌آ سیروس، نمایشی باورپذیر و نزدیك به زندگی زن امروز ارائه می‌‌شود.