علی نوبخت، رئیس كمیسیون بهداشت و درمان مجلس پشت پرده افزایش قیمت دارو را سوءاستفاده برخی افراد از شرایط ایجاد شده پس از تحریم عنوان كرده است. این كه برخی با زیر پا گذاشتن وجدانشان از مقام خود سوءاستفاده كرده و دارو را گران‌تر به دست مردم می‌رسانند قابل قبول نیست و آن را تحمیلی نامیده است و بعد از آسپیرین وارداتی گفته که به قیمت 145 هزار تومان رسیده است. آسپیرینی كه طبق قانون كشور، رسما نباید وارد شود، چرا كه شركت‌های زیادی در كشور تولید آسپیرین دارند و بنابراین به گفته نمكی، جلوی واردات دارویی كه در داخل تولید می‌شود، باید گرفته شود و گویا رئیس كمیسیون بهداشت مجلس، یك داروی قاچاق خریداری كرده است. قیمت یك ورقه آسپیرین 81 ـ 80 تولید داخل در داروخانه‌ها، به اندازه 12 هزار و 500 تومان است. نوبخت توجه وزرات بهداشت و سازمان غذا و دارو را به دلیل همین، منعطف به نظارت‌ها و بازرسی‌های بیشتر كرده است.
داروی خارج از شبكه
نظارت بر نقل‌ و انتقالات دارویی كشور به عهده وزارت بهداشت و سازمان غذا و داروست و به همین دلیل است كه شورای قیمت‌گذاری دارویی دارد و در سامانه‌اش، همه داروخانه‌ها و مردم می‌توانندآخرین قیمت دارو را ببینند. در این میان، اما داروهایی هم هستند كه به داروهای خارج از شبكه معروف است و به گفته داروخانه داران، با ارز آزاد وارد می‌شود و همین باعث شده است شركت‌های واردكننده دارو را به هر قیمتی كه دوست دارند، به فروش برسانند، داروهایی كه حتی در سوپرماركت‌ها هم به فروش می‌رسد و به خاطر همین در توزیع و قیمت‌گذاری آن هیچ نظارتی نمی‌شود و شركت‌ها دارویی را كه 50 هزار تومان خریداری كرده‌اند 150 هزار تومان به فروش برسانند. اما چرا باید این داروها وجود داشته باشند؟ مدیر یكی از داروخانه‌های پایتخت به ما می‌گوید: «دلیلش این است كه مشتری دارد.» اما به جز اینها، داروهای دیگر هم افزایش قیمت دارند؛ چه داروهایی كه وارداتی هستند و چه داروهایی كه تولید داخل هستند.  مریم محسنی، متولی فروش یكی از داروخانه‌ها هم این نكته را تایید می‌كند. او به ما می‌گوید:‌ «هر هفته شاهد افزایش قیمت دارو هستیم.» داروهایی كه بسته به نیاز مشتری، شاید حتی روزانه، هفتگی یا ماهانه به شركت‌ها سفارش داده شود و او شاهد افزایش قیمت روزانه داروهاست. هرچند كه محمدرضا شانه‌ساز، سرپرست سازمان غذا و دارو، خبر از افزایش 5 تا 15درصدی قیمت داروها، چه داروهایی كه در داخل تولید می‌شوند و چه داروهایی كه وارداتی‌ هستند، داده است. به گفته او، افزایش قیمت دارو، بعد از چهار سال انجام شده است. این در حالی است كه در این مدت بیماران، با افزایش قیمت دارو مواجه بوده‌اند و امروز هم همه چیز از خیز زودهنگام و یكباره افزایش دارویی می‌گوید. اما چه عواملی بر افزایش قیمت یك دارو اثر می‌گذارد؟
واسطه‌های دارویی
 از نظر علی فاطمی، نایب رئیس انجمن داروسازی دلایل متنوعی برای افزایش قیمت دارو وجود دارد. او به ما می‌گوید: «داروهای داخلی افزایش جزئی پیدا كرده‌اند و ارز دولتی كه به كارخانه‌ها تعلق می‌گیرد، برای تهیه مواد‌اولیه است.» برای ساخت دارو، مواد اولیه تنها مهم نیستند. تجهیزات پزشكی در تهیه دارو استفاده می‌شود، تجهیزاتی مانند بسته‌بندی و كاغذ كه بسته به تورم بازار، افزایش قیمت هم خواهند داشت. دستمزد كارگران، افزایش ایاب و ذهاب و انتقال بین شهری، غذا و برق مصرفی و بسیاری از موارد دیگر، روی قیمت دارو تاثیرگذارند. هرچند به گفته نایب‌رئیس انجمن داروسازی، شورای قیمت‌گذاری وزارت بهداشت، مسؤولیت قیمت‌گذاری را دارد و برای هر دارویی كه در هر شركت تولید می‌شود، قیمت‌گذاری هم انجام می‌گیرد؛ و این به آن معناست كه تخلف قیمتی نباید صورت بگیرد. هرچند او مافیای دارو را تایید نمی‌كند، اما معتقد است گاهی عرضه دارو در داروخانه‌ها هم با تناقض همراه می‌شود و این به‌ آن معنا نیست كه داروخانه تخلف كرده، بلكه موضوع چیز دیگری است. در بسیاری موارد، شركت‌های داروسازی، داروها را در بسته‌بندی‌های قدیمی كه سال پیش سفارش داده‌اند، عرضه می‌كنند و داروخانه هم مجبور است، دارو را بسته به فاكتور خریدی كه از شركت خریداری كرده‌ به فروش برساند و از نظر او این تخلف نیست.
اینها اما همه مربوط به داروهایی است كه در داخل ایران تولید می‌شود و آیا دارویی كه با ارز نیمایی، 4200 تومانی وارد كشور می‌شود هم باید گران شود؟ فاطمی در پاسخ می‌گوید: عملا افزایش قیمتی نباید وجود داشته باشد، چرا كه واردات دارو با ارز دولتی انجام می‌شود اما اگر افزایش داروی وارداتی وجود دارد، به‌خاطر این است كه به‌دلیل تحریم‌ها، انتقال پول با واسطه انجام می‌شود و این واسطه‌ها هستند كه افزایش قیمت دارو را ایجاد كرده‌اند.
در حوزه نظارتی ما نیست!
صنعت دارویی كشور در حالی با آفت‌های بیشماری مانند مافیای دارو، واردات داروهای غیرمجاز و حالا افزایش قیمت دارو دست و پنجه نرم می‌كند كه سازمان غذا و دارو، باید با تخلفات آن برخورد كند. جواب غلامحسین مهرعلیان، مدیركل داروی سازمان غذا و داروی كشور، اما به تخلفات یك چیز است. او به ما می‌گوید: «ما به همه داروخانه‌ها نظارت داریم، هیچ داروخانه‌ای اجازه افزایش دارو خارج از عرف را ندارد.» او با اشاره به نظام دارویی كشور از وجود داروهای خارج از شبكه اظهار بی‌اطلاعی می‌كند و توضیح می‌دهد كه تنها داروهایی مورد تایید سازمان غذا و دارو هستند كه باید تحت نظارت این سازمان وارد كشور شوند و داروهایی كه با این شبكه وارد نمی‌شوند، غیرقانونی‌اند. از نظر او، همه شركت‌های واردكننده دارو، از ارز دولتی استفاده می‌كنند و این‌كه قیمت‌گذاری خارج از عرفی وجود داشته باشد، امكان ندارد، چون قیمت‌گذاری‌ها هم زیرنظر این سازمان است. هرچند كه مدیركل داروی سازمان غذا و دارو، تاكید می‌كند كه نظارت بر داروهای غیرقانونی در دایره فعالیت آنها قرار ندارد، او اما می‌گوید: «با داروخانه‌هایی كه داروی غیرقانونی می‌فروشند، برخورد می‌كنیم.» و مهرعلیان تاكید می‌كند كه داروخانه‌هایی هم بوده‌اند كه با آنها برخورد شده است و حتی به خاطر فروش داروی غیرقانونی، كار به مرحله تعلیق پروانه و تعطیلی داروخانه هم رسیده است. درست است كه مهرعلیان از نظارت سازمانی بر داروخانه‌ها و غیرقابل فروش بودن داروهای غیرقانونی می‌گوید، اما این‌طور كه به نظر می‌رسد دارویی كه رئیس كمیسیون بهداشت مجلس به‌تازگی خریده هم جزو داروهای غیرقانونی است و اتفاقا همین نكته‌ای است تا هم سازمان غذا و دارو و هم قوه‌قضاییه نظارت بیشتری بر صنعت دارویی كشور داشته باشند. این طور كه به نظر می‌آید، دلایل بی‌شماری بر افزایش قیمت دارو تاثیر می‌گذارد. از محصولات شركت‌های داخلی كه به خاطر تورم افزایش قیمت پیدا كرده‌اند، تا دستانی كه ارز دولتی دریافت و داروی گران‌تر عرضه می‌كنند. شركت‌هایی كه دارویی غیرقانونی وارد می‌كنند و بی‌توجهی نهادهای نظارتی و قضایی و سازمان غذا و دارویی، همه و همه باعث شده‌اند تا هزینه داروهایی كه باید درمانگری كنند، خود بیماری ایجاد كنند؛ وگرنه گران شدن دارو و عرضه داروی غیرقانونی به هر قیمتی، گذاشتن باری روی دوش بیماران و خانواده شان است.