گفت‌وگو با برخی کارشناسان ، درباره انتظارات از وزارتخانه تازه تاسیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
به امید پاسخگویی ...
از چهارشنبه سی‌ام مردادماه كه علی‌اصغر مونسان با حكم حجت‌الاسلام حسن روحانی، به سرپرستی وزارتخانه تازه‌تاسیس میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری منصوب شد تا همین امروز كه رئیس‌جمهور باید مقابل نمایندگان مجلس، از برنامه‌های وزیر پیشنهادی‌اش دفاع كند و رای اعتمادش را از بهارستان‌نشینان بگیرد، خواب به چشم فعالان عرصه گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع‌دستی این سه حوزه پرچالش، پرهیاهو و پردغدغه كشورمان نیامده است؛ همه آنهایی كه خوشحال از وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی، امیدوار به آینده‌ای هستند كه می‌تواند با انتخاب یك فرد متخصص در انتظار این وزارتخانه باشد. با این حال فصل مشترك گفت‌وگوی ما با چند فعال و متخصص نام‌آشنا در این عرصه، همان‌قدر كه با خوشحالی و امیدواری همراه بود، چاشنی نگرانی هم داشت؛ نگرانی از تكرار رویه سابق در انتخاب افراد غیرمتخصص بر مسند مجموعه‌ای كه قبلا سازمان بود و حالا وزارتخانه است؛ جماعتی كه نگاهشان به وعده‌های به‌جا مانده بر زمین سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است! وعده‌هایی كه می‌تواند در وزارتخانه هم تكرار شود و به سرانجام نرسد.
افزایش بودجه، مهم‌ترین آرزو
عباس پیرمرادیان، رئیس پیشین هیات مدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی
وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی اتفاق خوبی است كه در سال‌های اخیر در حوزه میراث فرهنگی گردشگری و صنایع‌دستی رخ داده است، سه حوزه بزرگ و مجزا كه هركدام ظرفیت‌های بسیار بزرگی دارند و می‌توانند ارز آوری زیادی برای كشورمان داشته باشند.
درحال حاضر با وزارتخانه شدن این سازمان، بحث نظارتی برعملكرد آن هم بالا می‌رود كه خود به خود یك اتفاق مثبت است و داستان از آن پستوی خانگی و خصوصی بیرون آمده و دیگر عزل و نصب‌ها براساس میل و علاقه و توصیه نیست. اما بحثی كه فكر می‌كنم با این اتفاق می‌تواند به سروسامان برسد و اوضاع بهتری پیدا كند، بحث بودجه است؛ مشكلی كه همیشه در سازمان میراث وجود داشت، ایرادی كه امیدوارم با وزارتخانه شدنش برطرف شود. بحث بعدی، تعامل این سازمان با بخش خصوصی است. نكته اینجاست كه وزارتخانه میراث فرهنگی خودش نباید متولی ساخت زیرساخت‌ها باشد، بلكه باید به ایجاد زیرساخت‌ها توسط بخش خصوصی کمک كند. اما نكته مهم انتخاب یك وزیر متخصص است، متاسفانه در كشور ما خیلی وقت‌ها خیلی‌ها سرجای خودشان نیستند، در مورد میراث فرهنگی هم این اتفاق خیلی افتاده. به عنوان یك فرد باسابقه در این عرصه معتقدم وزیر وزارتخانه میراث فرهنگی نباید از خارج از بدنه این سازمان باشد و البته باید سابقه طولانی در این زمینه داشته و در همین بدنه بالا آمده باشد. چراكه اگر ما با گزینه وزیر غیرمتخصص روبه‌رو شویم كار به روال سابق پیش می‌رود، یعنی وزیر كار می‌كند اما كارایی نخواهد داشت و فقط وقت را هدر می‌دهد. توصیه اكید من این است نمایندگان مجلس به بحث تخصص توجه كنند، چراكه بی توجهی به آن تكرار ضرب‌المثل آب در هاون كوبیدن دراین عرصه است.
تعامل با بخش خصوصی،مهم‌ترین وظیفه
محسن اسلامی، رئیس سابق انجمن موسسات آموزش میراث و صنایع‌دستی و گردشگری ایران
انتقاد مشتركی كه بین همه فعالان حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در سال‌های گذشته به سازمان وارد می‌شد، بحث اختیاری بودن انتخاب‌ها و انتصاب‌ها در این مجموعه بود؛ طوری كه در هر دولتی هركسی كه رای نمی‌آورد و جایگاهی نداشت به سازمان میراث نقل مكان می‌كرد؛ حتی در استان‌ها هم وضع به همین منوال بود و مدیرانی را كه اخراج می‌شدند، بالای سر میراث استان می‌گذاشتند؛ افرادی كه هیچ اطلاعی از حوزه‌های سه گانه یعنی میراث، صنایع‌دستی و گردشگری نداشتند. در این بین یكی از بزرگ‌ترین مشكلات و انتقادها هم به بی‌اعتنایی سازمان به بخش خصوصی برمی گشت، به دخالت سازمان در كارهای بخش خصوصی و تدوین آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌هایی كه عمدتا فعالیت‌های بخش خصوصی را بی‌اثر می‌كرد. با این رویكرد، ما الان می‌توانیم وزارتخانه شدن سازمان را به فال نیك بگیریم. اما نكته مهم انتخاب یك فرد متخصص و مطلع از حوزه‌ها بر مسند ریاست وزارتخانه است، نه مثل قبل كه آقای مونسان را از ریاست منطقه آزاد كیش به ریاست سازمان میراث گذاشتند و الان هم دوباره ایشان را برای وزارتخانه معرفی كرده‌اند. درحالی كه ایشان كمترین تعامل را با بخش‌خصوصی داشته و دارند و انتقادهای زیادی هم به عملكرد ایشان وجود دارد. تا جایی كه تمام تكالیفی كه در ماده‌های 98، 99 و 100 قانون توسعه ششم برای سازمان تعیین شده بود، انجام نشده اند . طبق این تكالیف باید در سال اول كارهای اجرایی به بخش خصوصی واگذار می‌شد، برنامه داده می‌شد و مسائل این صنعت را حل می‌كردند اما هیچ كدام انجام نشدو كسی هم پاسخگو نبود. اگر این قضیه جدی گرفته شود و یك فرد لایق و متخصص معرفی و انتخاب شود، جای امیدواری دارد كه بتوانیم در آینده‌ای نزدیك با وجود این مشكلات اقتصادی، بحث گردشگری را جایگزین نفت كنیم.
تخصص، نخستین ملاك نمایندگان مجلس برای انتخاب وزیر
مهرداد بائوج لاهوتی، عضو فراكسیون گردشگری مجلس
در شرایط حساس كنونی كشور، ما در حال انتقال این پیام به جهان هستیم كه بخش‌های اقتصادی دیگری به جای نفت در ایران وجود دارد كه می‌توانیم به آنها تكیه كنیم،بحث گردشگری یكی از آنهاست. بنابراین وزیر آینده میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری كشور باید فردی دارای تخصص، تعهد و تجربه باشد.
تخصص، نخستین ملاك مجلس برای تعیین وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است و نمایندگان مجلس نیز براساس سه ملاك اصلی در راستای انتخاب وزیر آینده این وزارتخانه اقدام می‌كنند. در این بین وظیفه وزیر آینده توجه به اصلاح زیرساخت‌های موجود در این عرصه است. برای مثال در بحث حمل و نقل، یك مقوله بسیار مهم بحث گردشگری است، كه به نظر من استفاده از توان بخش خصوصی راهكار مناسبی در این زمینه است، مخصوصا با توجه به این‌كه دولت در حال حاضر بودجه‌ای در اختیار ندارد و نمی‌شود برای سروسامان دادن اوضاع منتظر بخش دولتی شد، وزارتخانه گردشگری و میراث می‌تواند با برقراری یك ارتباط خوب با بخش خصوصی، با جذب نقدینگی این بخش بیشترین استفاده را از این بخش ببرد. یكی از اهداف دیگر در این زمینه، می‌تواند حذف روادید كشورها باشد، گامی كه می‌تواند با رعایت مسائل نظارتی، بحث ورود گردشگر خارجی را تسهیل كند.
پاسخگویی؛ بهترین دستاورد وزارتخانه شدن
علی‌اكبر غمخوار، عضو هیات‌مدیره جامعه تورگردانان
سازمان میراث فرهنگی قبلا حیاط خلوت دولت بود، هركسی كه جایی نداشت به این سازمان راه پیدا می‌كرد، چرا كه نظارتی از مجلس برآن وجود نداشت، نیاز به تایید نمایندگان و رای اعتماد هم نداشت اما حالا با تبدیل شدن سازمان به وزارتخانه، مهم‌ترین اتفاقی كه به نظر من در این بین افتاده بحث پاسخگویی وزیر به نمایندگان است. از طرف دیگر كسی كه متصدی وزارت می‌شود باید یك رجل سیاسی باشد و بتواند از نمایندگان رای اعتماد بگیرد و این موضوع دست رئیس‌جمهور را در انتخاب افراد غیرمتخصص می‌بندد. در كنار این موضوع بحث پاسخگویی هم مهم است، قبلا نه می‌شد از كسی كه رئیس سازمان است سوال كرد، نه می‌شد استیضاحش كرد، نه می‌شد درباره وعده‌های عمل نشده بازخواستش كرد، اما الان دست مجلس در این موضوع باز است و در حقیقت دامنه پاسخگویی بیشتر شده كه این اتفاق مثبتی است. از طرف دیگر با وزارتخانه شدن سازمان، تعامل این مجموعه با كشورهای دیگر قاعدتا بیشتر می‌شود و این هم اتفاق مثبت دیگری است كه در این زمینه می‌افتد.
عباس پیرمرادیان، رئیس پیشین هیات مدیره جامعه راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی
وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی اتفاق خوبی است كه در سال‌های اخیر در حوزه میراث فرهنگی گردشگری و صنایع‌دستی رخ داده است، سه حوزه بزرگ و مجزا كه هركدام ظرفیت‌های بسیار بزرگی دارند و می‌توانند ارز آوری زیادی برای كشورمان داشته باشند.
درحال حاضر با وزارتخانه شدن این سازمان، بحث نظارتی برعملكرد آن هم بالا می‌رود كه خود به خود یك اتفاق مثبت است و داستان از آن پستوی خانگی و خصوصی بیرون آمده و دیگر عزل و نصب‌ها براساس میل و علاقه و توصیه نیست. اما بحثی كه فكر می‌كنم با این اتفاق می‌تواند به سروسامان برسد و اوضاع بهتری پیدا كند، بحث بودجه است؛ مشكلی كه همیشه در سازمان میراث وجود داشت، ایرادی كه امیدوارم با وزارتخانه شدنش برطرف شود. بحث بعدی، تعامل این سازمان با بخش خصوصی است. نكته اینجاست كه وزارتخانه میراث فرهنگی خودش نباید متولی ساخت زیرساخت‌ها باشد، بلكه باید به ایجاد زیرساخت‌ها توسط بخش خصوصی کمک كند. اما نكته مهم انتخاب یك وزیر متخصص است، متاسفانه در كشور ما خیلی وقت‌ها خیلی‌ها سرجای خودشان نیستند، در مورد میراث فرهنگی هم این اتفاق خیلی افتاده. به عنوان یك فرد باسابقه در این عرصه معتقدم وزیر وزارتخانه میراث فرهنگی نباید از خارج از بدنه این سازمان باشد و البته باید سابقه طولانی در این زمینه داشته و در همین بدنه بالا آمده باشد. چراكه اگر ما با گزینه وزیر غیرمتخصص روبه‌رو شویم كار به روال سابق پیش می‌رود، یعنی وزیر كار می‌كند اما كارایی نخواهد داشت و فقط وقت را هدر می‌دهد. توصیه اكید من این است نمایندگان مجلس به بحث تخصص توجه كنند، چراكه بی توجهی به آن تكرار ضرب‌المثل آب در هاون كوبیدن دراین عرصه است.
تعامل با بخش خصوصی،مهم‌ترین وظیفه
محسن اسلامی، رئیس سابق انجمن موسسات آموزش میراث و صنایع‌دستی و گردشگری ایران
انتقاد مشتركی كه بین همه فعالان حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در سال‌های گذشته به سازمان وارد می‌شد، بحث اختیاری بودن انتخاب‌ها و انتصاب‌ها در این مجموعه بود؛ طوری كه در هر دولتی هركسی كه رای نمی‌آورد و جایگاهی نداشت به سازمان میراث نقل مكان می‌كرد؛ حتی در استان‌ها هم وضع به همین منوال بود و مدیرانی را كه اخراج می‌شدند، بالای سر میراث استان می‌گذاشتند؛ افرادی كه هیچ اطلاعی از حوزه‌های سه گانه یعنی میراث، صنایع‌دستی و گردشگری نداشتند. در این بین یكی از بزرگ‌ترین مشكلات و انتقادها هم به بی‌اعتنایی سازمان به بخش خصوصی برمی گشت، به دخالت سازمان در كارهای بخش خصوصی و تدوین آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌هایی كه عمدتا فعالیت‌های بخش خصوصی را بی‌اثر می‌كرد. با این رویكرد، ما الان می‌توانیم وزارتخانه شدن سازمان را به فال نیك بگیریم. اما نكته مهم انتخاب یك فرد متخصص و مطلع از حوزه‌ها بر مسند ریاست وزارتخانه است، نه مثل قبل كه آقای مونسان را از ریاست منطقه آزاد كیش به ریاست سازمان میراث گذاشتند و الان هم دوباره ایشان را برای وزارتخانه معرفی كرده‌اند. درحالی كه ایشان كمترین تعامل را با بخش‌خصوصی داشته و دارند و انتقادهای زیادی هم به عملكرد ایشان وجود دارد. تا جایی كه تمام تكالیفی كه در ماده‌های 98، 99 و 100 قانون توسعه ششم برای سازمان تعیین شده بود، انجام نشده اند . طبق این تكالیف باید در سال اول كارهای اجرایی به بخش خصوصی واگذار می‌شد، برنامه داده می‌شد و مسائل این صنعت را حل می‌كردند اما هیچ كدام انجام نشدو كسی هم پاسخگو نبود. اگر این قضیه جدی گرفته شود و یك فرد لایق و متخصص معرفی و انتخاب شود، جای امیدواری دارد كه بتوانیم در آینده‌ای نزدیك با وجود این مشكلات اقتصادی، بحث گردشگری را جایگزین نفت كنیم.
تخصص، نخستین ملاك نمایندگان مجلس برای انتخاب وزیر
مهرداد بائوج لاهوتی، عضو فراكسیون گردشگری مجلس
در شرایط حساس كنونی كشور، ما در حال انتقال این پیام به جهان هستیم كه بخش‌های اقتصادی دیگری به جای نفت در ایران وجود دارد كه می‌توانیم به آنها تكیه كنیم،بحث گردشگری یكی از آنهاست. بنابراین وزیر آینده میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری كشور باید فردی دارای تخصص، تعهد و تجربه باشد.
تخصص، نخستین ملاك مجلس برای تعیین وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است و نمایندگان مجلس نیز براساس سه ملاك اصلی در راستای انتخاب وزیر آینده این وزارتخانه اقدام می‌كنند. در این بین وظیفه وزیر آینده توجه به اصلاح زیرساخت‌های موجود در این عرصه است. برای مثال در بحث حمل و نقل، یك مقوله بسیار مهم بحث گردشگری است، كه به نظر من استفاده از توان بخش خصوصی راهكار مناسبی در این زمینه است، مخصوصا با توجه به این‌كه دولت در حال حاضر بودجه‌ای در اختیار ندارد و نمی‌شود برای سروسامان دادن اوضاع منتظر بخش دولتی شد، وزارتخانه گردشگری و میراث می‌تواند با برقراری یك ارتباط خوب با بخش خصوصی، با جذب نقدینگی این بخش بیشترین استفاده را از این بخش ببرد. یكی از اهداف دیگر در این زمینه، می‌تواند حذف روادید كشورها باشد، گامی كه می‌تواند با رعایت مسائل نظارتی، بحث ورود گردشگر خارجی را تسهیل كند.
پاسخگویی؛ بهترین دستاورد وزارتخانه شدن
علی‌اكبر غمخوار، عضو هیات‌مدیره جامعه تورگردانان
سازمان میراث فرهنگی قبلا حیاط خلوت دولت بود، هركسی كه جایی نداشت به این سازمان راه پیدا می‌كرد، چرا كه نظارتی از مجلس برآن وجود نداشت، نیاز به تایید نمایندگان و رای اعتماد هم نداشت اما حالا با تبدیل شدن سازمان به وزارتخانه، مهم‌ترین اتفاقی كه به نظر من در این بین افتاده بحث پاسخگویی وزیر به نمایندگان است. از طرف دیگر كسی كه متصدی وزارت می‌شود باید یك رجل سیاسی باشد و بتواند از نمایندگان رای اعتماد بگیرد و این موضوع دست رئیس‌جمهور را در انتخاب افراد غیرمتخصص می‌بندد. در كنار این موضوع بحث پاسخگویی هم مهم است، قبلا نه می‌شد از كسی كه رئیس سازمان است سوال كرد، نه می‌شد استیضاحش كرد، نه می‌شد درباره وعده‌های عمل نشده بازخواستش كرد، اما الان دست مجلس در این موضوع باز است و در حقیقت دامنه پاسخگویی بیشتر شده كه این اتفاق مثبتی است. از طرف دیگر با وزارتخانه شدن سازمان، تعامل این مجموعه با كشورهای دیگر قاعدتا بیشتر می‌شود و این هم اتفاق مثبت دیگری است كه در این زمینه می‌افتد.
