مردی كه راه سفر به فضا را نشان داد

مردی كه راه سفر به فضا را نشان داد


«زمین گهواره بشر است، اما انسان همیشه در گهواره نمی‌ماند.»
این كلام پر معنی و كوتاه را مردی گفته كه پایه‌گذار پرواز به فضا و علوم فضایی است. در گوشه‌ای از شهر كالوگا -  واقع در 200كیلومتری مسكو - خانه‌ای با نمای چوبی وجود دارد كه جهان، فضانوردی را مدیون صاحب آن است. روی تابلوی كوچك كنار در خانه، نام كنستانتین ادواردویچ تسیولكوفسكی به چشم می‌خورد.
او در 26 شهریور 1236/ 17 سپتامبر 1857 در دهكده ایژوفسك از ناحیه اسپاسكی در استان ریازان روسیه در خانواده‌ای فقیر پا به عرصه وجود گذاشت. پدرش جنگلبانی بود كه نان بخور و نمیری در می‌آورد. در ده سالگی گرفتار مرض سرخك شد و چند ماهی كنستانتین نوجوان در آستانه مرگ قرار گرفت و زمانی كه از بیماری نجات یافت، برای همیشه ناشنوا شد. به دلیل ناشنوایی، رفتن به مدرسه هم عملی نبود و از این‌رو خواندن و نوشتن را بدون رفتن به مدرسه فرا گرفت. ناشنوایی برای او در ابتدا نقص بزرگی بود، ولی همین نقص و قطع رابطه با دنیای خارج باعث شد فقط به فكر كردن بپردازد. در شرح حالش می‌نویسد: «ناشنوایی سبب شد به‌تنهایی روی آورم و تنهایی سبب شد هر چه بیشتر مطالعه و افكارم را متمركز كنم.» تقریبا بدون مطالعه نمی‌توانست زندگی كند. در آن زمان خانه او برق نداشت و تسیولكوفسكی از چراغ لامپی نفت‌سوز استفاده می‌كرد. از 15 سالگی به ریاضی و فیزیك علاقه‌مند شد و افق تازه‌ای در زندگی وی نمایان گردید. با وجود ناشنوایی در آزمون ورودی تربیت معلم در سال 1250/ 1871 موفق شد. از آن تاریخ، تدریس شغل اصلی او شد و 40 سال ریاضی و فیزیك تدریس كرد.

وی هنگام كار روی صندلی می‌نشست و تخته كوچكی روی زانوی خود می‌گذاشت. این تخته را به جای میز تحریر به كار می‌برد. چون ناشنوا بود برای شنیدن صدای افراد، از قیفی كه خودش آن را ساخته بود استفاده می‌كرد. قسمت بارك قیف را به گوش وصل می‌كرد و دهانه را به طرف مخاطب می‌گرفت. از این نوع قیف‌ها چند نمونه ساخت كه اینك در موزه نگهداری می‌شود. بزرگ‌ترین قیف به آخرین سال‌های عمر تسیولكوفسكی تعلق دارد، زمانی كه شنوایی‌اش خیلی ضعیف شده بود.
محبوب‌ترین ابزارهای او در جوانی، یك میكروسكوپ كوچك، هواسنج و دوربین بود كه از دوربین به‌عنوان تلسكوپ استفاده می‌كرد. تسیولكوفسكی به این دلیل در سراسر جهان معروف است كه برای اولین بار پیشنهاد كرد برای پرواز به فضا از موشك مایع‌سوز استفاده شود. وی همچنین استفاده از موشك‌های چند مرحله‌ای را مطرح كرد كه در آن زمان ایده‌ای كاملا نو به‌شمار می‌رفت. او طی 25 سال، چند نوع فضاپیما طرح‌ریزی كرد. گرچه بعضی عملی نبودند ولی بسیاری از آنها اطلاعات با ارزشی درباره قطعات ضروری موشك‌ها یا استفاده از هیدروژن مایع و مواد سوختی هیدروكربنی مثل نفت را ارائه می‌داد.
بعد‌ها رابرت گادارد، مهندس آمریكایی با استفاده از نظریات او نخستین موشك جامدسوز را ساخت و آلمانی‌ها برای هدایت موشك از نظریه او در پره‌های فرمان استفاده كردند. تسیولكوفسكی تعمیركار ماهری بود امروزه در موزه او ابزارهای مختلفی می‌بینید كه تمام كارهای خود را با آنها انجام می‌داد. طبقه اول اتاق‌نشیمن بود كه خانواده در آنجا دور هم جمع می‌شدند. طبقه دوم خانه را بعدا ساخت كه كارگاه او به‌شمار می‌رود. پلكان طبقه بالا را طوری طراحی كرد تا فاصله بین هر پله برابر قدم او باشد. زمانی كه گاگارین به این موزه آمد این پلكان را «پلكانی به سوی فضا» نامید. تسیولكوفسكی سال
1314/ 1935 در 78 سالگی درگذشت.