جانور قندهار هم توی تور افتاد
پاییز 1390 خبری كه ایرانی‌ها منتشر كرده بودند مثل بمب در رسانه‌های دنیا تركید. یك فروند آر كیو-170 آمریكایی به دام ایرانی‌ها افتاده بود. فناوری و میزان اطلاعاتی كه توسط «جانور قندهار» گردآوری می‌شد آن‌قدر برای آمریكایی‌ها مهم بود كه حتی در اختیار ارتش این كشور هم نبود و سازمان جاسوسی آمریكا (سیا) مستقیما كاربر این پهپاد بود.
 به جز بحث فناوری، ابعاد فیزیكی آركیو-170 هم در نوع خودش اعجاب‌آور است. جانور قندهار هرچند در اسم یك پهپاد است، اما رسما می‌توان آن را یك هواپیمای مدرن جاسوسی دانست. كمتر از 30 فروند از این جت بدون سرنشین جاسوسی ساخته شده است.
صحبت از پرنده‌ای با ارتفاع تقریبی سه متر، طول بال تقریبی 13متر و سرعت تقریبی 900 كیلومتر بر ساعت است كه 4000 كیلوگرم وزن دارد و می‌تواند تا ارتفاع 15كیلومتری زمین بالا برود. جانور قندهار از پایگاه آمریكایی‌ها در بگرام افغانستان تیك‌آف كرده و وارد حریم هوایی ایران شده بود. به دلایلی تماس آر كیو با مركز كنترل قطع می‌شود.
در چنین مواقعی پرنده به‌طور خودكار به سمت پایگاهی می‌رود كه از آن تیك‌آف كرده. در این میان اما جنگ الكترونیك سنگین سامانه‌های پدافندی ایرانی‌ها ارتباط ماهواره‌ای آر كیو را قطع كرده و در نهایت در آسمان شهرستان بردسكن، فرودی سخت را تجربه می‌كند.
سطح اهمیت فناوری آر كیو-170 آن‌قدر بالا بود كه باراك اوباما صریحا اعلام کرد كه از ایران درخواست كرده آر كیو را به آمریكا بازگردانند. درخواستی كه البته هیچ‌وقت اجابت نشد.


ایرانی تیزبین و كاردرست
حیف است كه صحبت از ناوگان پهپادهای متجاوز دشمن باشد و یادی از یك سامانه تمام ایرانی و تیزبین و كاردرست با دقت بالا نكنیم که ساعت4 صبح و در عمق تاریكی، گلوی یك هواپیمای شناسایی را درید تا بقیه همنوعانش خیال تجاوز به آسمان ایران را نكنند. صحبت از سامانه پدافندی برد متوسط سوم خرداد است. سامانه‌ای كه برای اولین مرتبه پنج سال قبل دیده شد. سوم خرداد علاوه بر قابلیت شبكه شدن با دیگر سامانه‌های پدافندی، می‌تواند مستقل عمل كرده و با اهدافی در برد حدود صدكیلومتر و ارتفاع 25كیلومتر درگیر شود. اگر گذرتان به باغ‌موزه دفاع مقدس خورد می‌توانید این ایرانی دوست‌داشتنی كاردرست را هم ببینید.



عقاب آمریكایی در دام ایرانی
بویینگ را خیلی‌ها به عنوان یك شركت هواپیماساز بزرگ غیرنظامی می‌شناسند. جالب است بدانید این شركت به همان اندازه كه در صنایع غیرنظامی فعال است، در ساخت تجهیزات و ادوات نظامی هم ید طولایی دارد. بخشی از ناوگان جنگنده‌های ارتش ایالات متحده از جمله همین جنگنده معروف اف-18 ساخت همین شركت بویینگ است. به‌جز اینها، پای بویینگ و موسسات وابسته به آن در یگان پهپادی ارتش آمریكا هم به چشم می‌خورد. جناب اسكن ایگل یا به فارسی خودمان «عقابِ‌ناظر» ساخت یكی از شركت‌های زیرمجموعه بویینگ است. اسكن ایگل یك پهپاد نسبتا كوچك برای شناسایی و مراقبت است كه برای پرواز، نیازی به باند ندارد و توسط دستگاهی شبیه فلاخن به دل آسمان پرتاب می‌شود. اسكن ایگل پهپاد كوچكی است. فاصله بال تا بال این پهپاد 1/3متر و ارتفاعش 4/1متر است. جناب اسكن ایگل 20كیلوگرم وزن و حدود 150 كیلومتر بر ساعت سرعت دارد كه می‌تواند تقریبا 20ساعت در آسمان پرواز كند و تا ارتفاع 16هزارمتری زمین بالا برود. جالب است بدانید كه این پهپاد همان طور كه برای برخاستن از زمین نیازی به باند ندارد، برای فرود هم نیازی به باند ندارد. اپراتور آن را به سمت یك تور هدایت می‌كند و پهپاد بعد از برخورد با تور در دام می‌افتد. آذر91 مقامات نظامی ایران اعلام كردند یك فروند اسكن ایگل را به دام انداخته‌اند. در سفر سال92 فرمانده نیروی هوایی روسیه به ایران، سردارحاجی‌زاده فرمانده هوافضای سپاه پاسداران یك فروند اسكن ایگل ساخت ایران را به وی هدیه داد.



شکستن ستون فقرات بی‌سرنشین‌ها
از دیگر پهپادهایی كه پایش به این نمایشگاه باز شده، پهپاد ام‌كیو-9 است. با افزایش عملیات‌های بدون سرنشین آمریكا در نقاط مختلف جهان، فرماندهان آمریكایی به این نتیجه رسیدند كه پهپاد ام‌كیو-1
 دیگر توان پاسخ به این نیازها را نداشته و نیاز به یك ارتقای سنگین وجود دارد.
در پاسخ به این نیاز بود كه پهپاد ام‌كیو-9 ساخته شد. بهای هر فروند ام‌كیو-9 حدود ۱۷ میلیون دلار است. از این پهپاد تاكنون ۱۶۰فروند ساخته شده است. این پهپاد را می‌توان ستون فقرات عملیات اطلاعات و شناسایی آمریكا خصوصا در مناطقی مثل منطقه خاورمیانه و آفریقا دانست.
این پرنده هم به مانند سلف خودش ام‌كیو-1 از طریق ماهواره‌ای كنترل می‌شود. قسمت دماغه این پهپاد كه برآمدگی محسوسی دارد محل قرارگیری آنتن یا بشقابك ارتباط با ماهواره است. در سطح فناورانه این پرنده همین قدر بدانید كه فقط راداری كه در قسمت دماغه پرنده جایگذاری شده بردی برابر با 80كیلومتر دارد.
این هواپیما برای برخاستن و نشستن نیاز به باند دارد. در نوع خودش پرنده سنگینی هم محسوب می‌شود.با 2200كیلوگرم وزن، می‌تواند تا حدود 500 كیلومتر بر ساعت سرعت بگیرد. در حالت غیرمسلح بردی در حدود 3500 كیلومتر و در حالت مسلح حدود 1600 كیلومتر برد دارد و تا 14 ساعت هم می‌تواند مداومت پروازی داشته باشد.
جالب است بدانید كه این هواپیما می‌تواند تا 1700كیلوگرم محموله حمل كند. توانایی حمل چهار بمب لیزری یا چهار بمب ماهواره‌ای از دیگر توانایی‌های این جناب است. سردار امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران در آبان‌ماه سال گذشته اعلام كرده بود كه سپاه، شكار و به دام انداختن ام‌كیو-9 را هم در كارنامه خودش ثبت كرده است.


یک شكار بی‌سر و صدا
آبان‌ 91 بود كه بعضی رسانه‌های خارجی از تیراندازی دو فروند جنگنده ایرانی به یك پهپاد آمریكایی در خلیج‌فارس خبر دادند. خبری كه تكذیب یا تایید نشد. حرف و حدیث‌ها حكایت از آن داشت كه دو فروند جنگنده سوخو-25 نیروی هوافضای سپاه پاسداران به سمت پهپاد آمریكایی شلیك اخطار كرده بودند. چهار ماه بعد، پهپاد شناسایی آمریكایی دوباره بر فراز خلیج‌فارس رهگیری شد. این مرتبه اما خلبان‌های نیروی هوایی ارتش راه را بر نفوذ پهپاد متجاوز بسته بودند. در آن زمان بعضی خبرها حكایت از مداخله جنگنده‌های آمریكایی برای نجات پهپاد شناسایی‌شان داشت. پهپاد مورد اشاره در هر دو مورد ام‌كیو-1 بود. حالا و در نمایشگاه پهپادهای غنیمتی كه در باغ‌موزه دفاع مقدس برگزار شد ام‌كیو-1 هم به چشم می‌خورد. معلوم نیست این پهپاد بزرگ، چطور و در چه زمانی به دام نظامیان ایرانی افتاده است. ام‌كیو-1 اولین بار در سال 1395 در ایران دیده شد. این پرنده در اوایل، صرفا توسط سازمان جاسوسی ایالات متحده به كار گرفته می‌شد. به دلیل میزان موفقیت بالایی كه داشت، پایش به نیروی هوایی ارتش این كشور هم باز شد. كاربران ام‌كیو-1 قادرند در اتاق كنترل خود در پنتاگون بنشینند و این پرنده را در آسمان هر كشوری در هر نقطه از دنیا هدایت كنند. ام‌كیو-1 بردی در حدود 1100 كیلومتر دارد و با سرعت 450 كیلومتر بر ساعت، توانایی حمل یك تن بار را دارد. بعضی نسخه‌های این پهپاد، می‌تواند به موشك هم مسلح شود.


ایست به عقاب آمریكایی
شاه‌ماهی این نمایشگاه را اما باید پهپاد آركیو-4 سی دانست كه خردادماه سال جاری توسط یك سامانه پدافندی ساخت ایران در آب‌های خلیج‌فارس سرنگون شد. آركیو-4 یك هواپیمای شناسایی و گشتزنی دریایی است كه نسخه‌های قبلی آن با نام گلوبال‌هاوك هم شناخته می‌شوند. میزان فناوری به كار رفته در این پرنده هدایت‌پذیر از دور به حدی است كه قیمت پایه آن 120میلیون دلار است. جالب است بدانید كه مثلا قیمت جنگنده اف-18 چیزی حدود 60میلیون دلار است. به عبارت دیگر هر فروند آركیو-4 سی، قیمتی دو برابری نسبت به یك جنگنده سرنشین‌دار اف-18 دارد.جناب آركیو بیش از آنكه یك پهپاد باشد، ابعادی در حد و اندازه‌های یك هواپیما دارد. 14هزار كیلوگرم وزن برای یك پهپاد چیزی نیست كه در مخیله خیلی از ما بگنجد. سرعت متوسط این پرنده شناسایی آمریكایی حدود 560 كیلومتر بر ساعت است و 18 هزار‌متر، سقف ارتفاع آن محسوب می‌شود. به دلیل هدایت ماهواره‌ای می‌توان آن را به ماموریت‌هایی با برد 15 هزار كیلومتری هم اعزام كرد. ارتش ایالات متحده برنامه‌ریزی كرده است كه حدود 70فروند از این پهپادها ساخته شوند. در 30خرداد سال جاری، یك فروند از این هواپیمای 120میلیون دلاری در یك رقابت تنگاتنگ رقابت را به سامانه پدافندی ایرانی در سوم خرداد واگذار كرد و در آب‌های نزدیك تنگه هرمز ساقط شد.