ماجرای آلاینده‌های تخت‌جمشید از زمانی شروع شد و زمزمه‌اش در شهر پیچید كه چندی پیش تعدادی از مسؤولان شهرستان مرودشت گلایه‌وار گفتند آلایندگی‌های ناشی از فعالیت پتروشیمی شیراز بر مجموعه جهانی تخت‌جمشید اثرات مخرب دارد و باید براساس مطالعات علمی هرچه زودتر برای این امر چاره‌اندیشی شود. در حال حاضر گروه خارجی مرمتگران بدون مرز در حال مرمت بخش‌هایی از مجموعه جهانی تخت جمشید در قالب فصل دوم كار خود در این مكان هستند. عملیات این مرمت از اواخر مهرماه ۹۸ آغاز شده و زمزمه تهدید و تخریب تخت‌جمشید با دودهای سمی و آلاینده هم از همین گروه به بیرون درز كرد.
تایید تخریب سنگ‌های تخت‌جمشید
 با آلاینده‌های صنعتی
به سراغ معاون پایگاه جهانی تخت‌جمشید می‌رویم تا ببینیم موضوع تهدیدات جدید میراث جهانی یونسكو جدی است یا شایعه‌ای نگران‌كننده. پاسخی كه اولاد حسینی می‌دهد گوش‌هایمان را تیز می‌كند كه خبرهایی هست؛«یكی از آلودگی‌های مهم كه آثار تاریخی را در دوره مدرن تهدید می‌كند، آلودگی‌های صنعتی است و صنعتی كه به آثار تاریخی نزدیك باشد، تولید پسماند شیمیایی (به صورت گاز یا مایع) می‌كند كه روی آثار تاریخی تاثیرگذار است».
وی توضیح می‌دهد: در تخت‌جمشید نوعی تخریب وجود دارد كه صددرصد حاصل باران و بادهای اسیدی است و نیاز به آزمایش‌های تخصصی دارد كه تاكنون انجام نشده است؛ البته در حال حاضر چند گروه مرمت از كشور ایتالیا به این مركز آمده‌اند و با توجه به این‌كه دوره‌های مرمت گوناگونی را گذرانده‌اند بر اساس تست‌های بیولوژیكی كه انجام شده نقش آلایندگی صنعت در تخریب‌ها را بی تاثیر ندانسته‌اند.
معاون پایگاه جهانی تخت‌جمشید به وجود دو كارخانه صنعتی در نزدیكی تخت‌جمشید اشاره می‌كند و می‌گوید: كارخانه قند مرودشت با مقداری آلودگی كمتر و پتروشیمی شیراز با آلایندگی بیشتر روی این اثر تاریخی تأثیرگذار است، ادعایی كه مرمتگران ایتالیایی هم آن را تایید كرده‌اند؛ یعنی نقش آلودگی صنعتی بر روی سنگ‌های پرسپولیس و كاخ هزار ستون را.
 نقش پررنگ پتروشیمی
 و 2 پرونده در دادگاه
شركت پتروشیمی شیراز د‌‌‌‌ر فاصله ۴۵ كیلومتری شمال شیراز و د‌‌‌‌ر شهرستان مرود‌‌‌‌شت و همجوار با رود‌‌‌‌خانه كر واقع شد‌‌‌‌ه. این واحد‌‌‌‌ پتروشیمی از سال ۱۳۴۲ د‌‌‌‌ر این منطقه فعالیت می‌كند‌‌‌‌. پتروشیمی شیراز در دامنه كوه قرار دارد كه وجود ارتفاعات در یك سمت این مجموعه باعث شده آلایندگی‌های ناشی از فعالیت این واحد صنعتی به سمت شهر مرودشت و مجموعه جهانی تخت‌جمشید برگردد و در شرایط وارونگی جوی به‌ویژه در فصل سرد در سطح شهر مرودشت و فضای اطراف تخت‌جمشید بماند بر وضعیت زیست‌محیطی كل این منطقه تأثیر منفی بگذارد. حتی طبق برخی اخبار چندی پیش ورود‌‌‌‌ آلایند‌‌‌‌ه‌های سمی از پتروشیمی شیراز موجب تلف شد‌‌‌‌ن برخی احشام بر اثر خورد‌‌‌‌ن آب‌های آلود‌‌‌‌ه شد و حالا بحث كنترل آلایندگی‌های گازی این كارخانه پررنگ شده است‌.‌‌‌ وجود همین اخبار بود كه باعث واكنش اداره محیط زیست استان فارس شد و روابط عمومی آن با تأیید‌‌‌‌ وجود‌‌‌‌ آلایند‌‌‌‌گی سمی د‌‌‌‌ر فاضلاب ورود‌‌‌‌ی از پتروشمی شیراز به رود‌‌‌‌خانه كر، موضوع را قابل پیگیری د‌‌‌‌انسته و گفته د‌‌‌‌ر حال حاضر د‌‌‌‌و پروند‌‌‌‌ه جد‌‌‌‌اگانه به د‌‌‌‌لیل آلود‌‌‌‌گی هوا و آلود‌‌‌‌گی آب ناشی از فعالیت مجتمع پتروشیمی د‌‌‌‌ر د‌‌‌‌اد‌‌‌‌گاه مفتوح است.
باید هرچه سریع‌تر چاره اندیشی شود
معاون سیاسی و اجتماعی فرمانداری ویژه شهرستان مرودشت یكی دیگر از مسؤولانی است كه نسبت به این موضوع معترض است و به جام‌جم می‌گوید: باید بر اساس مطالعات علمی، راهكارهای لازم برای جلوگیری از تخریبات بیشتر این تهدید اندیشیده شود.
محمدكریم میرزایی با اشاره به یافته كارشناسان و باستان‌شناسان تخت جمشید توضیح می‌دهد: وجود آلاینده‌های شیمیایی و غلظت بیش از حد عناصری مانند گاز SO2 در هوا علاوه بر تأثیر مستقیم از طریق باران‌های اسیدی به صورت غیرمستقیم نیز باعث تخریب سطوح سنگی می‌شوند و برخی میكروارگانیسم‌ها مانند گونه‌ای از گلسنگ‌ها با جذب این گاز رشد بیشتری كرده و تأثیر مخرب‌تری را بر پیكره آثار سنگی وارد می‌كند.
شكی در بارش باران‌های اسیدی نیست
یكی از مدیران پیشین پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید هم در این باره می‌گوید: باران‌های اسیدی به باران‌هایی گفته می‌شود كه به دلیل آلودگی هوا و تركیب با عوامل شیمیایی و مواد اسیدی موجود در هوا ایجاد می‌شود.
مسعود رضایی‌منفرد با اشاره به بارش باران‌های اسیدی در منطقه مرودشت كه ناشی از فعالیت پالایشگاه و پتروشیمی مستقر در منطقه است، می‌افزاید: این واحد صنعتی یكی از عوامل مهم آلودگی در منطقه مرودشت است و آلاینده هایش خطرات جبران ناپذیری برای مردم این منطقه و آثار تاریخی و مردمانش دارد. در واقع پیامدهای ناگوار این پدیده به كل شهرستان می‌رسد و تنها اثر جهانی تخت جمشید را شامل نمی‌شود.
این كارشناس اگرچه درصد آسیب ناشی از آلاینده‌های صنعتی نسبت به سایر آسیب‌ها و تهدیدات تخت جمشید را كمتر می‌داند، اما وجود بارش باران‌های اسیدی و خسارت‌های ناشی از آن در مجموعه جهانی تخت جمشید را انكار نمی‌كند و می‌گوید: در پژوهش كاوشگران ایرانی و ایتالیایی بیش از 150 نوع آزمایش مرتبط با باران‌های اسیدی انجام و براساس نتایج حاصل از این پژوهش درصد آسیب‌ها، تخریب و فرسایش ناشی از این پدیده در مجموعه جهانی تخت‌جمشید بین 5 تا 10 درصد مشخص شد. برای نمونه تخریب و فرسایش ناشی از آب و هوا بسیار حساس‌تر از باران‌های اسیدی است به گونه‌ای كه یك سنگ در مجموعه تخت جمشید در یك زمان مشخص دو نوع اختلاف دما دارد و همین تفاوت دما موجب فرسایش بیشتر و زودتر سنگ می‌شود.
می‌توان مهارشان كرد
البته محمدی، كارشناس زمین‌شناسی در گفت‌وگو با جام‌جم اثرات تخریب ناشی از باران‌های اسیدی را بیشتر ارزیابی می‌كند و می‌گوید: باران‌های اسیدی در تخت جمشید طبیعی نبوده و علت آن كارخانه‌های پتروشیمی، صنعتی و كودهای شیمیایی در دشت‌ها و مزارع نزدیك مجموعه تخت جمشید است.  
به گفته وی، باید مواد اسیدی و عوامل تأثیرگذار را از بخارهای كارخانه‌های اطراف مجموعه تخت جمشید جدا و مهار كرد و این از نظر فنی امكان‌پذیر است.
همه تشدیدكننده‌های تخریبات پارسه
در همین زمینه ناظم زارع، كارشناس مرمت آثار هنری و سنگی پیشتر در مقاله‌ای به بررسی عوامل مهم تخریب آثار تاریخی تخت جمشید پرداخته و نوشته بود: عوامل طبیعی، شیمیایی، بیولوژیك و میروارگانیسم‌ها و همچنین عوامل انسانی در تخریب تخت جمشید تأثیرگذار است. او در تشریح عوامل شیمیایی تأثیرگذار در تخریب تخت جمشید نوشت: با صنعتی شدن جلگه مرودشت و روند رو به رشد كارخانه‌های مختلف مانند پتروشیمی، كارخانه قند، واحدهای كوچك رزین‌سازی و تولید لوله‌های pvc و دیگر كارخانجاتی كه دارای آلاینده‌های شیمیایی برای محوطه هستند، تأثیرات مخرب شیمیایی روی َآثار تشدید می‌شود.
حتی نماهای امروزی  در حال تخریب است!
محمد زارع، یكی از اعضای انجمن دوستدار مسائل تاریخی در مرودشت هم به ما می‌گوید: شما اگر به نمای ساختمان‌های شهر مرودشت كه قدمتی زیر 30 سال دارند، نگاهی بیندازید متوجه فرسایش آنها خواهید شد؛ در حالی كه روی سنگ‌های فعلی برای نما كارهایی می‌شود كه فرسودگی كمتری داشته باشند، بنابراین چه توقعی می‌شود از سنگ‌هایی داشت كه بیش از 2500 سال پیش تراش خورده‌اند؛ سنگی‌هایی كه اگر به آنها رسیدگی نشود برای همیشه استوار نخواهند ماند.
ورود اهل علم  به  ماجرا
حالا خطر تخریب سومین تهدیدكننده تخت‌جمشید به حدی است كه علما و اساتید دانشگاه و پژوهشگران هم به طور جدی به آن ورود كرده‌اند. در همین راستا محمدمهدی قنبری، استادیار دانشكده علوم دانشگاه آزاد اسلامی، سید مهدی برقعی، استاد دانشگاه صنعتی شریف، دانشكده مهندسی شیمی و نفت، امیرحسام حسنی، استادیار دانشكده محیط زیست و انرژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و سیما فرجادفرد، دانشجوی دكترای مهندسی محیط زیست دانشكده محیط زیست و انرژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در یك مقاله دانشگاهی با عنوان «تأثیر باران‌های اسیدی بر محیط زیست و آثار باستانی تخت‌جمشید» اعلام كردند: با توجه به تخریب سنگ‌های منطقه‌ باستانی تخت‌جمشید تصمیم گرفته شد تا عوامل مؤثر بر این فرآیند بررسی شود. این تحقیق با مطالعه نقشه‌های جغرافیایی و نمودار بادهای فصلی و سالیانه منطقه و همچنین نمونه‌گیری از آب باران پیگیری شد. نمونه‌گیری آب‌های‌ مختلف از مكان‌های متفاوت و مشخص شهرستان مرودشت در زمان‌های معین در سه فصل پاییز، زمستان و بهار به منظور اندازه‌گیری اسیدیته‌ آب‌ها انجام شد. pH نمونه‌های ناحیه تخت‌جمشید در سه فصل نمونه‌گیری بین 5/97 و 6/57 بودند كه علت آن باران‌های اسیدی است و یكی از مهم‌ترین عوامل در تخریب و فرسایش نقوش برجسته‌ آثار تاریخی مذكور است.
 در ادامه این مقاله آمده: چنین پیش‌‌بینی می‌شود كه آلاینده‌های متصاعد‌شده از مجتمع پتروشیمی شیراز و صنایع شهر مرودشت و نیز خودروهای شهرستان توسط بادهای مذكور به سمت غرب و شمال غرب منطقه حركت‌ كرده و با برخورد به كوه رحمت در دامنه‌ این كوه كه منطقه‌ باستانی تخت‌جمشید است در آب باران حل شده و باعث ریزش باران اسیدی و متعاقباً تخریب سنگ‌ها و محیط زیست ناحیه می‌شود.
و سكوت برخی‌ها كه نظرشان مهم است
تلاش ما برای گفت‌وگو با دكتر فدایی، مدیر پایگاه تخت جمشید در این خصوص به جایی نرسید.
همچنین سعی كردیم با مسؤولان پتروشیمی شیراز هم گفت‌وگویی داشته باشیم كه گویا آنها سكوت پیشه كرده‌اند و قصد ندارند دراین خصوص لب به سخن باز كنند، اما امیدواریم دست‌كم مسؤولان محیط‌زیست استان با رصد كردن مسائل زیست‌محیطی این كارخانه پتروشیمی، گامی برای حفاظت از تاریخ فارس و ایران و جهان بردارند.