مروری بر کتاب «شیرین‌تر از شکر»
قصه‌هایی برای تمامی فصول
نجمه نیلی‌پور / روزنامه‌نگار
پاییز كه می‌رسید، مادربزرگ دختر كوچكش طوبی را مأمور می‌كرد برود بازار، راسته فرش‌فروش‌ها و از حاج‌محمد حسن صباغ، سهم كرك هر ساله‌اش را بگیرد. مادربزرگ همه شب‌های بلند پاییز و زمستان را می‌نشست زیر كرسی زغالی قصه می‌گفت و با كرك‌های رنگ و وارنگ و خیال‌هایی كه هنوز برای رسیدن به آنها امید داشت، شال و كلاه می‌بافت و تن بچه‌ها می‌كرد.
گاهی مرور خاطرات گذشته، غمی را بر دل آدمیزاد می‌نشاند كه با هیچ باد و بارانی پاك نمی‌شود. اما باز جای شكرش باقی است كه اگر امروز نه مادربزرگی دیگر هست كه برایمان كلاهی ببافد و نه كرسی كه شب‌های طولانی پاییز و زمستان را با حرارت استخوان گرم‌كنش، پشت سر بگذاریم، هنوز قصه‌ها و كتاب‌ها هستند كه خیالبافمان كنند و لباسی از خاطره‌ها بر ذهن‌هایمان بپوشانند.
هر چند كه همیشه صدای آه و ناله‌مان از نبودن كتاب در حوزه كودك و نوجوان گوش اهالی آسمان را نیز خراشیده، اما حقیقتا اگر كمی منصف باشیم لااقل در حوزه ادبیات كهن، نویسندگان و ناشران متفاوتی كوشیده‌اند تا وظیفه خود را برای به روز كردن این متون، به خوبی انجام دهند.
خواندن متون ادبیات كهن با توجه به ویژگی‌های خاص ادبی‌شان مثل ایجاز، اطناب، سجع و به كار بردن كلمات ثقیل در بسیاری از موارد برای كودكان و نوجوان بسیار دشوار است. بنابراین روان و ساده كردن این متون نیاز به توانایی خاصی دارد؛ توانایی‌ای كه مخصوص هر قلمی هم نمی‌تواند باشد؛ چرا كه علاوه بر سادگی و روانی بایستی در قالب كلمات امروزی، لُب و عصاره داستان را به مخاطب كم‌حوصله‌اش برساند و بتواند او را پابند كتاب كند.
یكی از انتشاراتی كه در این حوزه كوشیده است تا آثار مطلوبی را به مخاطب كودك و نوجوان خود برساند، انتشارات جمال است. «جمال» در سال 94 اقدام به نشر كتابی چهار جلدی با عنوان «شیرین‌تر از شكر» کرد. سیصد‌و‌شصت‌و‌پنج داستان آموزنده، ضرب‌المثل و حكایت در این مجموعه چهار جلدی بازنویسی و جمع‌آوری شده است.
این كتاب‌ها مخصوص رده سنی «ب» و«ج» یعنی هشت تا دوازده سال و سیزده تا نوزده سال است. جلد اول این كتاب ویژه فصل بهار و شامل 101 داستان، جلد دوم ویژه فصل تابستان و شامل 95 داستان، فصل پاییز، جلد سوم كتاب و شامل 76داستان و در آخر فصل زمستان در چهارمین جلد و با 93 داستان طراحی شده است. شكل ظاهری و تصویرگری ساده و در عین حال متفاوت این مجموعه به پیشرفت خواندن مخاطب كمك شایانی كرده است.
مخاطبی كه امروز باید در قالب كمترین كلمات بیشترین دریافت‌ها را داشته باشد به نظر می‌رسد كه با خواندن این كتاب به رضایت نسبی می‌رسد. قصه‌ها به شیوه‌ای جذاب با استفاده از كلمات ساده و همه فهم توسط ابوالفضل هادی منش، بازنویسی و روایت شده و همچنین تصویرگری محمدحسین صلواتیان هم به یاری این بازنویسی آمده است. تعویض رنگ هر صفحه و هر داستان چشم مخاطب نوجوان را از یكنواختی خوانش می‌رهاند و در هر صفحه با كمترین كلمات به توضیح داستانی كهن می‌پردازد.
منبع داستان‌ها و حكایات این مجموعه چهار جلدی از متون كهنی همچون مثنوی معنوی، گلستان و بوستان سعدی، جوامع الحكایات، سیاست‌نامه، كلیله و دمنه، قابوس نامه، مرزبان‌نامه، رساله قشیریه، مصابیح القلوب، مجمع الامثال، حكایت نامه عوفی، كیمیای سعادت و بسیاری از كتاب‌های موثق و ادبی است كه شاید خیلی از بزرگ‌ترها حتی اسمشان را هم نشنیده باشند.
بنابراین، تهیه و خواندن این كتاب برای همه رده‌های سنی توصیه می‌شود. مخصوصا برای كسانی كه در حوزه تربیتی و آموزشی هستند و سر و كارشان با نوجوانان در سنین مختلف است؛ ضمن این‌كه خود این كتاب منبع خوبی برای شناخت و معرفی آثار ادبیات كهن می‌باشد. این كتاب در قطع وزیری است و تا حد مطلوبی از مشخصات فیزیكی مناسبی برخوردار است، اما در دویست و هشتاد و هفتمین داستان از این مجموعه كه در جلد چهارم و ویژه فصل زمستان است، حكایت استاد ساده لوحی آمده كه شاگردانش دست به یكی می‌كنند و برای آن‌كه چند روزی از دست سختگیری‌های استاد در امان باشند او را مریض می‌كنند و در بستر بیماری می‌نشانندش. در قسمتی از این حكایت این‌طور آمده است: «كودكان به مشورت پرداختند. یكی از آنها كه از همه زیرك‌تر بود، گفت: باید وقتی خدمت استاد رفتیم، به او بگوییم چه شده كه رنگتان پریده است. مگر خدای ناكرده بیمارید؟ اگر هر یك از ما چنین كنیم، دچار خیال می‌شود. وقتی خیال‌ها جمع شد و زیاد شد، او را بستری خواهد كرد.» و در جریان داستان می‌خوانیم كه بالاخره خیال‌ها با هم جمع شدند و بالاخره استاد را خانه‌نشین كردند و حقیقتا كه خیال‌ها وقتی با هم جمع شوند كارهای زیادی از دستشان برمی‌آید و قصه‌ها بزرگ‌ترین و در دسترس‌ترین منابع برای افزایش قدرت خیالبافی‌اند؛ قدرتی كه مادربزرگ برای تحمل رنج‌های زندگی خودش را به آن تجهیز كرده بود و دلش می‌خواست ما را هم مثل خودش خیالباف كند.
گاهی مرور خاطرات گذشته، غمی را بر دل آدمیزاد می‌نشاند كه با هیچ باد و بارانی پاك نمی‌شود. اما باز جای شكرش باقی است كه اگر امروز نه مادربزرگی دیگر هست كه برایمان كلاهی ببافد و نه كرسی كه شب‌های طولانی پاییز و زمستان را با حرارت استخوان گرم‌كنش، پشت سر بگذاریم، هنوز قصه‌ها و كتاب‌ها هستند كه خیالبافمان كنند و لباسی از خاطره‌ها بر ذهن‌هایمان بپوشانند.
هر چند كه همیشه صدای آه و ناله‌مان از نبودن كتاب در حوزه كودك و نوجوان گوش اهالی آسمان را نیز خراشیده، اما حقیقتا اگر كمی منصف باشیم لااقل در حوزه ادبیات كهن، نویسندگان و ناشران متفاوتی كوشیده‌اند تا وظیفه خود را برای به روز كردن این متون، به خوبی انجام دهند.
خواندن متون ادبیات كهن با توجه به ویژگی‌های خاص ادبی‌شان مثل ایجاز، اطناب، سجع و به كار بردن كلمات ثقیل در بسیاری از موارد برای كودكان و نوجوان بسیار دشوار است. بنابراین روان و ساده كردن این متون نیاز به توانایی خاصی دارد؛ توانایی‌ای كه مخصوص هر قلمی هم نمی‌تواند باشد؛ چرا كه علاوه بر سادگی و روانی بایستی در قالب كلمات امروزی، لُب و عصاره داستان را به مخاطب كم‌حوصله‌اش برساند و بتواند او را پابند كتاب كند.
یكی از انتشاراتی كه در این حوزه كوشیده است تا آثار مطلوبی را به مخاطب كودك و نوجوان خود برساند، انتشارات جمال است. «جمال» در سال 94 اقدام به نشر كتابی چهار جلدی با عنوان «شیرین‌تر از شكر» کرد. سیصد‌و‌شصت‌و‌پنج داستان آموزنده، ضرب‌المثل و حكایت در این مجموعه چهار جلدی بازنویسی و جمع‌آوری شده است.
این كتاب‌ها مخصوص رده سنی «ب» و«ج» یعنی هشت تا دوازده سال و سیزده تا نوزده سال است. جلد اول این كتاب ویژه فصل بهار و شامل 101 داستان، جلد دوم ویژه فصل تابستان و شامل 95 داستان، فصل پاییز، جلد سوم كتاب و شامل 76داستان و در آخر فصل زمستان در چهارمین جلد و با 93 داستان طراحی شده است. شكل ظاهری و تصویرگری ساده و در عین حال متفاوت این مجموعه به پیشرفت خواندن مخاطب كمك شایانی كرده است.
مخاطبی كه امروز باید در قالب كمترین كلمات بیشترین دریافت‌ها را داشته باشد به نظر می‌رسد كه با خواندن این كتاب به رضایت نسبی می‌رسد. قصه‌ها به شیوه‌ای جذاب با استفاده از كلمات ساده و همه فهم توسط ابوالفضل هادی منش، بازنویسی و روایت شده و همچنین تصویرگری محمدحسین صلواتیان هم به یاری این بازنویسی آمده است. تعویض رنگ هر صفحه و هر داستان چشم مخاطب نوجوان را از یكنواختی خوانش می‌رهاند و در هر صفحه با كمترین كلمات به توضیح داستانی كهن می‌پردازد.
منبع داستان‌ها و حكایات این مجموعه چهار جلدی از متون كهنی همچون مثنوی معنوی، گلستان و بوستان سعدی، جوامع الحكایات، سیاست‌نامه، كلیله و دمنه، قابوس نامه، مرزبان‌نامه، رساله قشیریه، مصابیح القلوب، مجمع الامثال، حكایت نامه عوفی، كیمیای سعادت و بسیاری از كتاب‌های موثق و ادبی است كه شاید خیلی از بزرگ‌ترها حتی اسمشان را هم نشنیده باشند.
بنابراین، تهیه و خواندن این كتاب برای همه رده‌های سنی توصیه می‌شود. مخصوصا برای كسانی كه در حوزه تربیتی و آموزشی هستند و سر و كارشان با نوجوانان در سنین مختلف است؛ ضمن این‌كه خود این كتاب منبع خوبی برای شناخت و معرفی آثار ادبیات كهن می‌باشد. این كتاب در قطع وزیری است و تا حد مطلوبی از مشخصات فیزیكی مناسبی برخوردار است، اما در دویست و هشتاد و هفتمین داستان از این مجموعه كه در جلد چهارم و ویژه فصل زمستان است، حكایت استاد ساده لوحی آمده كه شاگردانش دست به یكی می‌كنند و برای آن‌كه چند روزی از دست سختگیری‌های استاد در امان باشند او را مریض می‌كنند و در بستر بیماری می‌نشانندش. در قسمتی از این حكایت این‌طور آمده است: «كودكان به مشورت پرداختند. یكی از آنها كه از همه زیرك‌تر بود، گفت: باید وقتی خدمت استاد رفتیم، به او بگوییم چه شده كه رنگتان پریده است. مگر خدای ناكرده بیمارید؟ اگر هر یك از ما چنین كنیم، دچار خیال می‌شود. وقتی خیال‌ها جمع شد و زیاد شد، او را بستری خواهد كرد.» و در جریان داستان می‌خوانیم كه بالاخره خیال‌ها با هم جمع شدند و بالاخره استاد را خانه‌نشین كردند و حقیقتا كه خیال‌ها وقتی با هم جمع شوند كارهای زیادی از دستشان برمی‌آید و قصه‌ها بزرگ‌ترین و در دسترس‌ترین منابع برای افزایش قدرت خیالبافی‌اند؛ قدرتی كه مادربزرگ برای تحمل رنج‌های زندگی خودش را به آن تجهیز كرده بود و دلش می‌خواست ما را هم مثل خودش خیالباف كند.
