کولبرها از چه نقاطی عبور میکنند و با چه خطراتی مواجه هستند؟
رنج بار در گردنه کوهها
نمیتوان به آن عنوان شغل داد؛ اما كولبری پیشهای است كه این روزها از سر بیكاری و نبود شغل در مرزها، بسیاری از جوانها، نوجوانها و حتی كسانی كه پا به سن گذاشتهاند را به آن واداشته تا از گرده خود كار بكشند و به قول معروف جانشان را كف دستشان بگذارند و بزنند به دل كوه و دره به امید آنكه باری را از مرز حتی اگر عنوان قاچاق هم به آن زده شود عبور دهند و با خود به این سوی مرز بیاورند تا بابت این حمل دشوار دستمزد دریافت كنند. چند سالی است كه به دلیل وجود فضای مجازی بسیاری از مردم میدانند اهالی مرز غربی كشور برای امرار معاش تن به كولبری میدهند. این در حالی است كه قدمت این كار به همین چند سال اخیر ختم نمیشود و از آنجا كه معمولا آمار بیكاری در این بخش از كشور بسیار بالاست، از این طریق سالهاست تلاش میكنند تا روزی به سر سفره خود و خانوادهشان ببرند.
آزاده باقری / روزنامهنگار
برای همین هم هر از چندگاهی تلخترین خبرهایی كه از شهرهای غربی به گوش میرسد ماجرای كولبرانی است كه در این منطقه دچار آسیب و حتی مرگ شدهاند. مرگهای دردناكی كه قلب هر انسانی را به درد میآورد و این سؤال را به وجود میآورد چرا فكری برای اشتغال و كار جوانان استانهای غربی كشور نمیشود كه بیشترین تعداد كولبر را به خود اختصاص داده است. جوانهایی كه بعضا با وجود تواناییهای بسیار و تحصیلات بالا اما به دلیل نداشتن شغل مناسب به این شغل كاذب كه با جان آنها سر و كار دارد تن میدهند.
وقتی از كولبری حرف میزنیم
از چه حرف میزنیم؟
جای تاسف دارد كه بگوییم بخش اعظمی از اقتصاد مردم مرز و گذران معیشت بسیاری از روستاها و شهرهای مرزی غرب كشور با كولبری میگذرد، اما كولبری چیست؟ یك تعریف ساده از كولبری، دور زدن موانع قانونی از طریق میانبرهای مرزی به مثابه پلی برای كاهش هزینه ترانزیت كالاها و افزایش سودهای كلان برای صاحبان بار است.
نبود زیرساختهای اقتصادی، عدم سرمایهگذاری، ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﺩﺭﺁﻣﺪﻫﺎی ملی ﺑﻪ برخی ﺍﺳﺘﺎﻥﻫﺎ، نبود ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﺩﺭﺍﺯﻣﺪﺕ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺍﺷﺘﻐﺎﻝ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ، ملاحظات سیاسی نسبت به مناطق مرزی غرب كشور و... از جمله دلایلی است كه بسیاری از صاحبنظران بر آن تاكید داشته و معتقدند چنین پدیدهای به این دلایل شكلگرفته و هر روز به آن دامن زده است.
اما چه استانهایی درگیر كولبری هستند و بارهای گوناگون را از مناطق كوهستانی و صعبالعبور كه برخی از این مناطق در میان خودشان به «دره مرگ» شناخته میشود، میگذرانند؟ متاسفانه تمام استانهای غربی كشور با كولبری مواجهاند؛ چون با بررسی شاخص بیكاری متوجه خواهید شد این استانها در مقایسه با سایر استانهای كشور دارای بیشترین شاخص بیكاری هستند. استانهای آذربایجان غربی، كردستان، كرمانشاه و ایلام
از جمله این استانهاست.
استانهای كوهستانی كه كوههایش در بیشتر روزهای سال برفی است و خطر احتمال ریزش كوه، بهمن و بارش برف، رگبار، توفان و... نیز در آن بسیار است. مردم این استانها كه معمولا در روستاها و شهرهای كوچك زندگی میكنند برای امرار معاش چارهای ندارند جز اینكه سراغ كولبری در این كوهستان بروند.
15 كیلومتر حمل بار 40 كیلوگرمی
برای 600 هزار تومان
آمارها نشان میدهد بیشتر كولبران در شهرهای ماكو و اشنویه در استان آذربایجان غربی، پیرانشهر، اورامان، سقز، بانه و مریوان در استان كردستان و نوسود و پاوه در استان كرمانشاه هستند كه یكی از دشوارترین و سخت عبورترین مسیرهای كوهستانی را كوههای این مناطق دارند و كولبران برای عبور از مرز چارهای ندارند جز آنكه از این مكانها عبور كرده و بابت هر حمل بار مبلغی دستمزد عایدشان شود.
حمل بار با وزن زیاد در مسیری كه صاف است و بدون هیچ مانع و سربالایی و سرپایی باز هم دشوار خواهد بود. حالا تصور كنید قرار باشد چنین باری را در یك مسیر دشوار حمل كرد. مسافتها برای كولبران متفاوت است، اما هیچكدام ساده نیست. تصور كنید كولبری مجبور باشد باری را كه مثلا 40 كیلوگرم وزن دارد را در چنین مسیری بر روی دوش حمل كرده كه بابت آن قرار است نهایت 600 هزار تومان دریافت كند؛ مسیری كه ممكن است 15 كیلومتر باشد و و برای عبور از این مسیر چیزی نزدیك به پنج ساعت باید این بار را روی دوش داشت و از تمام موانع و سنگها و سربالاییها و سرپایینیها آن هم در سرمای استخوانسوز كوهستان كه در بسیاری از مواقع به منفی صفر هم میرسد عبور كرد كه اگر شانس بیاورند از صخرهای سقوط نكنند، زیر پایشان خالی نشود، سنگ و برفی روی سرشان آوار نشود، در كولاك و برف و باران و توفان گیر نكنند و ناغافل پایشان روی مینی كه از زمان جنگ در آنجا جاخوش كرده است، نرود...
از آنجا كه كولبری یك شغل كاذب است برای همین هم مشخص نیست چه تعداد كولبر در مرزهای غربی كشور در حال كار و حمل بار هستند. اما طبق برآوردها این تعداد به 170هزار نفر میرسد كه معمولا سن آنها میتواند از هفت سالگی تا 70سالگی برسد كه بسته به توان و نیازشان مجبور به كاری هستند كه ممكن است آسیبهای بسیاری را به همراه داشته باشد؛ آسیبهایی مانند نقص عضو، قطع عضو، دیسك كمر و گردن و پیری زودرس و آسیبهای دیگری كه ممكن است به دلیل حمل بار، جسم را با خود درگیر كند.
فشار معیشتی كه بر دوش مردم غرب كشور سنگینی میكند و آنقدر تحملش دشوار است كه آنها را بر آن میدارد تا فشار بارهایی را كه در برخی موارد با وزن خودشان برابری میكند تحمل كنند و سختیها و خطراتی را كه با جان آنها سر و كار دارد هم به ناچار بپذیرند به این امید كه فشار بار معیشت از روی دوششان كم شود كه نمیشود.




