نسخه Pdf

وقتی از زمین و آسمان می‌بارد

گزارشی از سیل سیستان و بلوچستان و نزدیک شدن گاندوها به مناطق مسکونی

وقتی از زمین و آسمان می‌بارد

بزرگ‌ترین استان كشور این روزها حال و روز خوشی ندارد و سیل دارد سیستان و بلوچستان را با خود می‌برد. سیلی خانه‌مان برانداز كه هر كس حتی از زاویه دوربین و خارج از گود هم به آن نگاه كند متوجه حجم بالای معضلات در این منطقه خواهد شد. معضلی كه بسیاری از شهرها و روستاهای این استان را در بر گرفته است، به طوری كه بیش از 500 روستا در این سیل گرفتار شده‌اند و بیش از 70 هزار نفر را با خود درگیر كرده است. بارندگی كه نسبت به سال گذشته 26برابر شده و سر ریز شدن سدها را به همراه داشته. سیلی كه علاوه بر زندگی انسان‌ها پوشش گیاهی و جانوری این منطقه را هم با خود درگیر كرده و خبرهایی از گاندوها، تمساح‌‌های پوزه كوتاهی در رسانه‌ها به میان آمده است كه از زیستگاه خود به دلیل وقوع سیل خارج شده و به محل خانه‌های روستایی نزدیك شده‌اند...

معضل سیل و خرابی‌هایی كه به بار می‌آورد از یك طرف و كمبود كمك‌هایی كه مردم ساكن در این منطقه را از سیل نجات دهد و در امان نگه دارد از طرف دیگر مشكلاتی است كه در رسانه‌‌های گوناگون به آن پرداخته شده است. كمبود غذا، آب آشامیدنی، سرپناه، كمبود راه، خرابی جاده آسفالته، دشوار بودن دسترسی‌ها، بروز بیماری‌ها و... مهم‌ترین معضلاتی است كه این استان با مساحتی كه 6/11 درصد كشور را در برگرفته با آن دست به گریبان است.

سیلی كه می‌دانستیم می‌آید
اما برای آن چاره‌اندیشی نكردیم!
نزدیك به یك هفته از سیل جنوب كشور می‌گذرد و به دلیل در دسترس نبودن مناطق سیل‌زده برای كمك‌رسانی و رفع معضلات هنوز برآورد خسارتی صورت نگرفته است. اما به هر حال خسارت در حوزه كشاورزی و زیرساخت‌ها، خسارت‌های محتملی است كه به چند صد میلیارد تومان هم خواهد رسید.
با وجود آن‌كه از سوی مسؤولان اعلام شده است این میزان بارندگی پیش‌بینی شده بود؛ اما شواهد نشان می‌دهد تدابیری برای این پیش‌بینی در نظر گرفته نشده است؛ به طوری كه سدهایی مانند زیردان چابهار و پیشین سرباز كه تا سال گذشته خشك بودند سرریز شده‌اند و گلایه مردم سیستان و بلوچستان همین است كه چرا با وجود اعلام این افزایش بارندگی‌ها، تدبیری برای آن اندیشیده نشد.
در حال حاضر شهرستان‌های نیك‌شهر، چابهار و ایرانشهر و روستاهای مناطق دشتیاری، زرآباد بن و قصر‌قند زیر آب رفته‌ و راه ارتباطی بیش از 500 روستا قطع شده و در منطقه قصر‌قند 113 روستا در محاصره سیل قرار دارد؛ ضمن این‌كه این باران‌های سیل‌آسا به بیش از 20 هزار واحد مسكونی و برق و شبكه آب شرب 230 روستا خسارت زده است.
گاندوها آواره شده‌اند
بارش باران، طبیعت این استان را هم دستخوش تغییرات قرار داده است و با وجود آن‌كه این سیل به جازموریان جان دوباره بخشید و 7/21 میلیون متر مكعب آب به این تالاب وارد كرد و نقش مهمی در كاهش میزان گرد و خاك در منطقه طی ماه‌های آینده خواهد داشت؛ اما به پوشش گیاهی شهرها و روستاها نیز آسیب زده و باعث شده پوشش جانوری آن هم دستخوش معضلات بسیاری شود. گاندو، تمساح پوزه كوتاه سیستان و بلوچستان هم از این سیل در امان نمانده و با بالا آمدن آب رودخانه‌ها از محل زندگی خود كه در حاشیه رودخانه‌هاست جا‌به‌جا شده و به دلیل نزدیك شدن به روستاها، خطراتی را برای مردم روستایی و مردم ساكن كنار رودخانه‌ها نیز به وجود آورده است.

گاندو دیدید نترسید؛ آنها را نترسانید
زیستگاه گاندوها كه بیشتر در نزدیكی حاشیه رودخانه باهوكلات سرچشمه سد پیشین قرار دارد به دلیل طغیان این رودخانه و سرریز شدن سد تغییر كرده. این در حالی است كه در نزدیكی این رودخانه روستاهای زیادی وجود دارد كه احتمال می‌رود میزان گاندوها در این حوالی بالا برود. به همین دلیل توصیه شده است كه مردم در حاشیه رودخانه، هوتك‌ها، مرداب‌ها و مناطقی كه آب راكد وجود دارد تردد نكنند.
فعالان محیط‌زیست به این نكته تاكید دارند جانورانی مانند تمساح پوزه‌كوتاه به دلیل آن‌كه محل زیستگاه‌شان تغییر كرده و از سوی دیگر هوا نیز سرد شده باعث شده است تا این جانوران حالت تهاجمی پیدا كنند. به همین دلیل هم اداره كل محیط‌زیست سیستان و بلوچستان در اطلاعیه‌ای اعلام كرد با توجه به بارندگی‌های اخیر و سیلاب به وجود آمده و سرریزشدن آب رودخانه‌ها و سدها در منطقه و سردی هوا و شرایط جوی، استرس و تنش در حیات وحش در جنوب این استان بالا رفته است. بنابراین احتمال خروج تمساح پوزه‌كوتاه از بركه و ترسیدن آنها به دلیل جابه‌جایی و سردی هوا وجود دارد. به همین منظور مردم به شدت مراقب باشند.
به اعتقاد فعالان محیط‌زیست، گاندو با وجود آن‌كه گونه حساسی نیست اما می‌تواند برای آنها چنین سیلی آسیب‌رسان باشد؛ قدیمی‌ترین گونه حیات‌وحش این منطقه كه احتمال می‌رود به دلیل نزدیك شدن به جوامع انسانی هم برای مردم و هم خودشان خطرآفرین باشند. به همین دلیل در این چند روز اخیر آموزش‌هایی از سوی یگان حفاظت استان به مردم صورت گرفته تا در صورت مشاهده این جانوران كه اتفاقا حیوانات بی‌آزار و گوشه‌گیری هستند و در صورت تنش اقدام به حمله می‌كنند، به نخستین پایگاه محیط‌بانی اطلاع دهند.
جنوب كشور را آب برداشته و معضلات یك به یك دامن بسیاری از ساكنان این مناطق را می‌گیرد. به همین دلیل امید می‌رود مسؤولان علاوه بر تلاش برای برطرف كردن این معضلات و حمایت از سیل‌زده‌ها فكری هم به حال پوشش گیاهی حساس و محدود این منطقه كه در حال ویرانی است و پوشش جانوری‌اش كه گرفتار بی‌تدبیری‌های انسانی شده است، كنند.
ضمیمه ویژه نامه