مدت‌هاست از نیاز ذاتی انسان به گروه، زندگی اجتماعی و تأثیر این شکل از زندگی بر سلامت روان و جسم صحبت می‌شود. این در حالی است که کمتر درخصوص تنهایی و نقشی که در زندگی ایفا می‌کند، گفته شده است. تنهایی، غرق در افکار خود بودن، فاصله گرفتن از دیگران و فرو رفتن در لاک تنهایی خود و ... اینها جملاتی است که شاید با آن آشنایی داشته باشید. براساس تحقیقات جدید گروهی از روانشناسان بالینی دانشگاه مسی نیوزیلند، انزوا، گوشه عزلت گزیدن و تنها بودن در جمع برای عملکرد شناختی ما به مراتب از تنها بودن بدتر است.
انزوا حالتی است که فرد از جامعه و جمعیت فراری است. به عبارتی خود را به کل از اجتماع جدا می‌کند؛ اما تنهایی حالتی است که فرد در عین حال که در جامعه فعال است به شکلی خودخواسته بنا به دلایلی، توجه خود را بیشتر به خود معطوف می‌کند.
دانشمندان دریافته‌اند انزوای عاطفی در واقع عاملی بسیار خطرناک در ایجاد افسردگی، بیماری‌های قلبی، دیابت و سکته مغزی است که می‌تواند به کاهش عملکرد شناختی مغز منجر شود.
آنها این پرسش را مطرح کردند که آیا انزوای عاطفی و انزوای اجتماعی بر عملکرد شناختی افراد مسن تأثیر دارد یا نه؟ تحلیل‌های این گروه نشان داد انزوای عاطفی تاثیری بیشتر بر عملکرد شناختی دارد. براساس بررسی‌ها، در میان بزرگسالان، افراد مسن‌تر که از نظر عاطفی منزوی بودند ولی از نظر اجتماعی تنها نبودند، نسبت به کسانی که تنهایی اجتماعی داشتند، عملکرد شناختی کمتری داشتند.
تحقیقات این گروه نشان داد ارتباطات اجتماعی مزایای رفتاری و روانی فراوانی دارد که می‌تواند افت شناختی را جبران کند، که از جمله آنها می‌توان به تشویق سبک‌های زندگی سالم‌تر و تقویت روحیه و تأثیر کاهش‌دهنده استرس در معاشرت اشاره کرد.
همچنین نتایج حاصل از بررسی‌ها توسط این گروه نشان داد انزوای اجتماعی بر عملکردهای شناختی از جمله حافظه، روانی تکلم، توانایی کلامی و حتی توانایی دیداری نیز تاثیرگذار است.
بزرگترهای سالمند که با تغییرات اساسی در زندگی روبه‌رو هستند (مثل مرگ همسر، کاهش سلامت و قدرت جسمانی، کم‌شدن استقلال یا اجبار به دور شدن از دوستان و شبکه‌های حمایتی) ممکن است از حمایت برخی سازمان‌ها و افراد برخوردار باشند، طوری که فردی با انزوای اجتماعی تلقی نشوند.
سالمندانی که در چنین موقعیتی قرار دارند ممکن است با این که در میان دوستان، اعضای خانواده و آشنایان هستند، گرفتار اثرات سوء نداشتن روابط نزدیک، صمیمی و معنی‌دار باشند که در این حالت این دسته از افراد در زمره افرادی با انزوای اجتماعی قرار می‌گیرند.
افرادی که تنهایی را تجربه می‌کنند با هم متفاوتند و این ممکن است نشان‌دهنده سطوح مختلف حساسیت به تنهایی باشد. ولی آنچه مشخص است، عوامل اصلی تعیین‌کننده در پیر شدن، توانایی شناختی و روابط اجتماعی برای بزرگ‌ترهاست.
به زبان ساده‌تر دوری از اجتماع به‌خودی‌خود موجب کاهش عملکرد شناختی نمی‌شود. بلکه آنچه موجب نقصان در عملکرد شناختی می‌شود انزوای عاطفی و نداشتن رابطه صمیمی با فرد یا افراد است. بنابراین علاوه‌بر این که داشتن روابط صمیمی و گرم از نظر جامعه مطلوب است، از نظر روانی و شناختی نیز می‌تواند در زندگی افراد نقشی مهم ایفا کند.
منبع: medicalxpress