فوت و فن‌های شست‌وشوی فرش
خوش خط و خال‌های خانه
بوی عید می‌آید و خانه‌تكانی‌ها آغاز شده است. یكی از دغدغه‌های خانواده‌ها در این مدت، شست‌وشوی فرش و قالی است تا خاك یك‌ساله را از آن پاك كنند و جلای دوباره‌ای به خانه ببخشند. در سال‌های اخیر خیلی از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند فرش‌های خود را به قالیشویی‌ها بسپارند تا از زحمت شستن آنها خلاص شوند، اما هنوز هم هستند افرادی كه این كار را نمی‌پسندند و با توجه به بالا رفتن قیمت قالیشویی‌ها ترجیح می‌دهند خودشان دست به كار شوند و فرش‌هایشان را بشویند. از طرفی معمولا در خانه‌هایی كه بچه كوچك دارند یا رفت و آمد زیادی در آن انجام می‌شود، فرش‌ها خیلی سریع كثیف می‌شوند و در فواصل كوتاه نیاز به شست‌وشو پیدا می‌كنند. لكه‌های مختلفی كه روی بافت فرش ایجاد می‌شود، اگر به‌درستی پاك نشود، ممكن است منجر به ایجاد لكه‌های دائمی روی فرش شود كه ظاهری نازیبا به خانه می‌دهد. اما اگر با روش حذف هر كدام از لكه‌ها آشنا شوید، دیگر كار دشواری نیست و به راحتی می‌توانید از شر آنها خلاص شوید. خلاصه آن كه شست‌وشوی فرش هم مانند بقیه كارها فوت و فن خود را دارد كه در اینجا به مواردی از آن اشاره شده است.
ندا اظهری
مصرف آب
مهم‌ترین نكته میزان مصرف آب است. اگر با هزینه قالیشویی یا شلوغ بودن دم عید مشكلی ندارید و از طرفی به محیط‌زیست هم اهمیت می‌دهید، می‌توانید كار خود را به قالیشویی‌هایی بسپارید كه به كارشان اطمینان دارید و از مصرف كم آب در آنها مطمئن هستید. در غیر این صورت موقع شستن فرش حواستان به آب مصرفی باشد. سعی كنید تشت‌هایی را از قبل پر از آب كنید تا با تقسیم‌بندی مناسب از هدر رفتن آن جلوگیری شود. از طرفی اگر از شیلنگ استفاده می‌كنید، یكی از بچه‌ها را كنار شیر آب مستقر كنید تا در مواقعی كه به آب نیازی ندارید آن را ببندد و از اسراف جلوگیری كند.
پاك‌كننده مناسبی انتخاب كنید
برای تمیز شدن فرش‌ها به یك محلول پاك‌كننده قوی نیاز دارید. یكی از مناسب‌ترین گزینه‌ها، خرید شامپویی است كه حاوی مواد محافظ فرش بوده و بتواند از بروز لكه‌های بعدی روی فرش جلوگیری كند. برای فرش‌های پشمی محلولی را انتخاب كنید كه محافظ الیاف پشمی باشد. بهترین ماده شوینده، تركیبی از شامپو فرش با پودر دستی در آب است.
كف زمین را بشویید
اولین كاری كه قبل از آغاز شست‌وشوی فرش باید انجام دهید، شستن كف زمینی است كه فرش روی آن قرار داشته است. گرد و خاك موجود روی آن را حتما تمیز كنید. هرگونه گرد و خاك ثابت روی زمین را می‌توانید با كشیدن یك تكه یخ روی سطح آن پاك كنید. قبل از شست‌وشو، فرش را هم حتما جارو كنید تا گرد و خاك آن پاك شود.
پاك كردن لكه نوشیدنی‌ها
این لكه‌ها یكی از رایج‌ترین لكه‌هایی است كه روی فرش ایجاد می‌شوند. همیشه برای از بین بردن آنها ابتدا یك حوله خشك را به آرامی روی لكه بگذارید تا بخش زیادی از آب آن را به خودش جذب كند. كشیدن حوله روی لكه بیشتر باعث نفوذ بیشتر آن به بافت فرش می‌شود كه از بین‌بردن آن را دشوارتر می‌كند. سپس تركیبی از سركه سفید، صابون و آب را داخل بطری بریزید و روی لكه و اطراف آن اسپری كنید و بگذارید پنج تا ده دقیقه بماند. سپس حوله‌ای خشك را روی لكه قرار دهید تا باقی مانده لكه را هم از بین ببرد.
جلوگیری از زرد شدن ریشه‌ها
یكی از مشكلاتی كه شست‌وشوی فرش در خانه ایجاد می‌كند، زرد شدن ریشه‌های فرش است. آویزان كردن فرش، غبارگیری نكردن فرش قبل از شست‌وشو و استفاده از مواد شوینده نامرغوب دلایل این اتفاق است. برای حل این مشكل، می‌توانید از محلول آب، نمك و سركه استفاده كنید. این محلول را روی ریشه‌های زرد شده بزنید و با دستمال روی آن بكشید تا به‌دلیل اسیدی بودن محلول، زردی ریشه‌ها از بین برود.
پاك كردن لكه خون
برای از بین بردن لكه خون از روی فرش مانند هر لكه دیگری هر‌چه زودتر اقدام كنید، سریع‌تر پاك می‌شود.
برای این كار به جای استفاده از آب ولرم یا داغ از آب سرد استفاده كنید.
آب گرم باعث بسته شدن خون می‌شود در حالی كه آب سرد مانع از نفوذ بیشتر خون به بافت فرش می‌شود.
تركیب مایع ظرفشویی و آب سرد را داخل بطری ریخته و روی لكه اسپری كنید. سپس از یك پارچه یا دستمال كاغذی روی لكه استفاده كنید تا رنگ لكه خون به پارچه منتقل شود. سپس آن ناحیه از فرش را با آب بشویید تا لكه به كلی از بین برود.
پاك كردن لكه جوهر
برای از بین بردن لكه جوهر ابتدا پارچه مرطوبی را به الكل آغشته كرده و روی لكه جوهر بگذارید. سپس با قرار دادن پارچه‌ای خیس روی لكه سعی كنید آن را پاك كنید. هرگز پارچه را روی جوهر نكشید، زیرا باعث پخش شدن جوهر می‌شود.
چند دقیقه‌ای صبر كنید و سپس با سشوار رطوبت باقیمانده روی فرش را خشك كنید. در صورت مقاومت لكه جوهر می‌توانید حتی یك بار دیگر هم از الكل استفاده كنید. علاوه بر الكل، اسپری مو، استونی كه برای پاك كردن لاك به كار می‌رود و به طوركلی تمام محلول‌هایی كه حاوی مقادیر بالایی الكل هستند، برای این كار مناسب است. فقط قبل از هر اقدامی در گوشه‌ای از فرش آزمایش كنید كه به ماده شیمیایی واكنش نشان ندهد.
پاك كردن لكه چای و قهوه
ریختن چای و قهوه روی فرش، ظاهری چرك به آن می‌دهد و اگر به خوبی از بین نرود برای همیشه ممكن است باقی بماند. برای حذف لكه از فرش، ابتدا مانند روش قبلی حوله‌ای خشك را روی لكه قرار دهید تا آب اضافی آن را بكشد و جای لكه خشك شود. البته مراقب باشید نفوذ لكه چای یا قهوه در حوله خشك به قسمت‌های دیگر فرش رنگ ندهد و در صورتی كه حوله خیس شد، آن را تعویض كنید. سپس از تركیب سركه سفید، آب و یك ماده شوینده غیرسفیدكننده برای لكه‌بری استفاده كنید به طوری كه تركیب را روی لكه اسپری كرده و با پارچه آن را تمیز و خشك كنید. برخی فرش‌ها كه از جنس پلی پروپیلن هستند، در مقابل مواد سفیدكننده هم مقاوم هستند و می‌توانید از تركیب مایع سفیدكننده و آب روی لكه استفاده كنید.
شست‌وشوی فرش دستباف
فرش دستباف ارزش بالایی دارد و به همین دلیل شست‌وشوی آن باید با دقت انجام شود تا از آسیب فیزیكی به بافت فرش جلوگیری كند. یكی از نكاتی كه هنگام شست‌وشوی فرش دستباف باید رعایت كنید، غبارگیری از سطح فرش است كه نكته ساده ولی بااهمیتی است.
شاید قدیم‌ها دیده باشید كه افراد با چوب به جان فرش می‌افتادند و خاك آن را می‌گرفتند. اگر می‌خواهید این كار را انجام بدهید، مراقب باشید كه فشار بیش از حدی به فرش وارد نكنید؛ چرا كه باعث آسیب دیدن بافت آن می‌شود. پس از این مرحله، با یك جاروی دستی، روی آن را جارو كنید. این كار گرد و خاك نهفته در دل پرزهای فرش را بیرون می‌كشد كه به شست‌وشوی بهتر فرش كمك می‌كند.
از مهم‌ترین نكات موقع شست‌وشوی فرش دستباف این است كه مراقب باشید فرش رنگ پس ندهد. برای جلوگیری از این كار، از قبل فرش را خیس نكنید تا فرصتی برای پس دادن رنگ داشته باشد.
برای این كه متوجه رنگ دادن فرش شوید، از قبل با پارچه‌ای سفید و خیس روی قسمتی از فرش بكشید؛ اگر دستمال رنگ به خود بگیرد، نشانه این است كه فرش رنگ پس می‌دهد. برای این كه موقع شست‌وشو، رنگ دادن فرش را كاهش دهید، حتما آن را با آب سرد بشویید. استفاده از آب گرم باعث تثبیت رنگ روی بخش‌های روشن‌تر فرش می‌شود.
در انتخاب شوینده دقت كنید. بهترین نوع شوینده، استفاده از شامپوی فرش یا پودرهای دستی است كه به راحتی در آب حل می‌شود. همچنین می‌توانید از مایع ظرفشویی یا پودر صابون حل شده در آب هم استفاده كنید.
خشك كردن آن هم اهمیت بالایی دارد. فرشی را كه رنگ پس می‌دهد، هیچ‌وقت لوله نكنید؛ این كار، رنگ را به قسمت‌های دیگر پخش می‌كند. ابتدا با وسیله‌ای چون پارو آن را آبگیری كنید، سپس با یك دستمال پرزهای روی سطح فرش را جمع كرده و یك ساعتی بگذارید فرش به همان شكل بماند تا آب اضافی آن خارج شود. در این مرحله می‌توانید فرش را آویزان كنید تا خشك شود.
مهم‌ترین نكته میزان مصرف آب است. اگر با هزینه قالیشویی یا شلوغ بودن دم عید مشكلی ندارید و از طرفی به محیط‌زیست هم اهمیت می‌دهید، می‌توانید كار خود را به قالیشویی‌هایی بسپارید كه به كارشان اطمینان دارید و از مصرف كم آب در آنها مطمئن هستید. در غیر این صورت موقع شستن فرش حواستان به آب مصرفی باشد. سعی كنید تشت‌هایی را از قبل پر از آب كنید تا با تقسیم‌بندی مناسب از هدر رفتن آن جلوگیری شود. از طرفی اگر از شیلنگ استفاده می‌كنید، یكی از بچه‌ها را كنار شیر آب مستقر كنید تا در مواقعی كه به آب نیازی ندارید آن را ببندد و از اسراف جلوگیری كند.
پاك‌كننده مناسبی انتخاب كنید
برای تمیز شدن فرش‌ها به یك محلول پاك‌كننده قوی نیاز دارید. یكی از مناسب‌ترین گزینه‌ها، خرید شامپویی است كه حاوی مواد محافظ فرش بوده و بتواند از بروز لكه‌های بعدی روی فرش جلوگیری كند. برای فرش‌های پشمی محلولی را انتخاب كنید كه محافظ الیاف پشمی باشد. بهترین ماده شوینده، تركیبی از شامپو فرش با پودر دستی در آب است.
كف زمین را بشویید
اولین كاری كه قبل از آغاز شست‌وشوی فرش باید انجام دهید، شستن كف زمینی است كه فرش روی آن قرار داشته است. گرد و خاك موجود روی آن را حتما تمیز كنید. هرگونه گرد و خاك ثابت روی زمین را می‌توانید با كشیدن یك تكه یخ روی سطح آن پاك كنید. قبل از شست‌وشو، فرش را هم حتما جارو كنید تا گرد و خاك آن پاك شود.
پاك كردن لكه نوشیدنی‌ها
این لكه‌ها یكی از رایج‌ترین لكه‌هایی است كه روی فرش ایجاد می‌شوند. همیشه برای از بین بردن آنها ابتدا یك حوله خشك را به آرامی روی لكه بگذارید تا بخش زیادی از آب آن را به خودش جذب كند. كشیدن حوله روی لكه بیشتر باعث نفوذ بیشتر آن به بافت فرش می‌شود كه از بین‌بردن آن را دشوارتر می‌كند. سپس تركیبی از سركه سفید، صابون و آب را داخل بطری بریزید و روی لكه و اطراف آن اسپری كنید و بگذارید پنج تا ده دقیقه بماند. سپس حوله‌ای خشك را روی لكه قرار دهید تا باقی مانده لكه را هم از بین ببرد.
جلوگیری از زرد شدن ریشه‌ها
یكی از مشكلاتی كه شست‌وشوی فرش در خانه ایجاد می‌كند، زرد شدن ریشه‌های فرش است. آویزان كردن فرش، غبارگیری نكردن فرش قبل از شست‌وشو و استفاده از مواد شوینده نامرغوب دلایل این اتفاق است. برای حل این مشكل، می‌توانید از محلول آب، نمك و سركه استفاده كنید. این محلول را روی ریشه‌های زرد شده بزنید و با دستمال روی آن بكشید تا به‌دلیل اسیدی بودن محلول، زردی ریشه‌ها از بین برود.
پاك كردن لكه خون
برای از بین بردن لكه خون از روی فرش مانند هر لكه دیگری هر‌چه زودتر اقدام كنید، سریع‌تر پاك می‌شود.
برای این كار به جای استفاده از آب ولرم یا داغ از آب سرد استفاده كنید.
آب گرم باعث بسته شدن خون می‌شود در حالی كه آب سرد مانع از نفوذ بیشتر خون به بافت فرش می‌شود.
تركیب مایع ظرفشویی و آب سرد را داخل بطری ریخته و روی لكه اسپری كنید. سپس از یك پارچه یا دستمال كاغذی روی لكه استفاده كنید تا رنگ لكه خون به پارچه منتقل شود. سپس آن ناحیه از فرش را با آب بشویید تا لكه به كلی از بین برود.
پاك كردن لكه جوهر
برای از بین بردن لكه جوهر ابتدا پارچه مرطوبی را به الكل آغشته كرده و روی لكه جوهر بگذارید. سپس با قرار دادن پارچه‌ای خیس روی لكه سعی كنید آن را پاك كنید. هرگز پارچه را روی جوهر نكشید، زیرا باعث پخش شدن جوهر می‌شود.
چند دقیقه‌ای صبر كنید و سپس با سشوار رطوبت باقیمانده روی فرش را خشك كنید. در صورت مقاومت لكه جوهر می‌توانید حتی یك بار دیگر هم از الكل استفاده كنید. علاوه بر الكل، اسپری مو، استونی كه برای پاك كردن لاك به كار می‌رود و به طوركلی تمام محلول‌هایی كه حاوی مقادیر بالایی الكل هستند، برای این كار مناسب است. فقط قبل از هر اقدامی در گوشه‌ای از فرش آزمایش كنید كه به ماده شیمیایی واكنش نشان ندهد.
پاك كردن لكه چای و قهوه
ریختن چای و قهوه روی فرش، ظاهری چرك به آن می‌دهد و اگر به خوبی از بین نرود برای همیشه ممكن است باقی بماند. برای حذف لكه از فرش، ابتدا مانند روش قبلی حوله‌ای خشك را روی لكه قرار دهید تا آب اضافی آن را بكشد و جای لكه خشك شود. البته مراقب باشید نفوذ لكه چای یا قهوه در حوله خشك به قسمت‌های دیگر فرش رنگ ندهد و در صورتی كه حوله خیس شد، آن را تعویض كنید. سپس از تركیب سركه سفید، آب و یك ماده شوینده غیرسفیدكننده برای لكه‌بری استفاده كنید به طوری كه تركیب را روی لكه اسپری كرده و با پارچه آن را تمیز و خشك كنید. برخی فرش‌ها كه از جنس پلی پروپیلن هستند، در مقابل مواد سفیدكننده هم مقاوم هستند و می‌توانید از تركیب مایع سفیدكننده و آب روی لكه استفاده كنید.
شست‌وشوی فرش دستباف
فرش دستباف ارزش بالایی دارد و به همین دلیل شست‌وشوی آن باید با دقت انجام شود تا از آسیب فیزیكی به بافت فرش جلوگیری كند. یكی از نكاتی كه هنگام شست‌وشوی فرش دستباف باید رعایت كنید، غبارگیری از سطح فرش است كه نكته ساده ولی بااهمیتی است.
شاید قدیم‌ها دیده باشید كه افراد با چوب به جان فرش می‌افتادند و خاك آن را می‌گرفتند. اگر می‌خواهید این كار را انجام بدهید، مراقب باشید كه فشار بیش از حدی به فرش وارد نكنید؛ چرا كه باعث آسیب دیدن بافت آن می‌شود. پس از این مرحله، با یك جاروی دستی، روی آن را جارو كنید. این كار گرد و خاك نهفته در دل پرزهای فرش را بیرون می‌كشد كه به شست‌وشوی بهتر فرش كمك می‌كند.
از مهم‌ترین نكات موقع شست‌وشوی فرش دستباف این است كه مراقب باشید فرش رنگ پس ندهد. برای جلوگیری از این كار، از قبل فرش را خیس نكنید تا فرصتی برای پس دادن رنگ داشته باشد.
برای این كه متوجه رنگ دادن فرش شوید، از قبل با پارچه‌ای سفید و خیس روی قسمتی از فرش بكشید؛ اگر دستمال رنگ به خود بگیرد، نشانه این است كه فرش رنگ پس می‌دهد. برای این كه موقع شست‌وشو، رنگ دادن فرش را كاهش دهید، حتما آن را با آب سرد بشویید. استفاده از آب گرم باعث تثبیت رنگ روی بخش‌های روشن‌تر فرش می‌شود.
در انتخاب شوینده دقت كنید. بهترین نوع شوینده، استفاده از شامپوی فرش یا پودرهای دستی است كه به راحتی در آب حل می‌شود. همچنین می‌توانید از مایع ظرفشویی یا پودر صابون حل شده در آب هم استفاده كنید.
خشك كردن آن هم اهمیت بالایی دارد. فرشی را كه رنگ پس می‌دهد، هیچ‌وقت لوله نكنید؛ این كار، رنگ را به قسمت‌های دیگر پخش می‌كند. ابتدا با وسیله‌ای چون پارو آن را آبگیری كنید، سپس با یك دستمال پرزهای روی سطح فرش را جمع كرده و یك ساعتی بگذارید فرش به همان شكل بماند تا آب اضافی آن خارج شود. در این مرحله می‌توانید فرش را آویزان كنید تا خشك شود.
