روایت های یك مادر كتاب باز
دشمن عــــزیــــز!
سمیه‌سادات حسینی / نویسنده
- مامان! یه چیز عجیب فهمیدم.
- چی؟
- امیرعلی رو یادته؟ هم‌کلاسی مدرسه قبلیم؟
- خب؟
- تازه فهمیدم بچه‌پرورشگاهی بوده.
- چطور؟
- هیچی دیگه. تا هفت‌هشت‌سالگی توی پرورشگاه بوده. بعد به فرزندی قبولش کردن. ولی خودش چیزی نمی‌گفت هیچ‌وقت.
من می‌دانستم. در آن مدرسه معلم بودم و والدین آن پسر، مدرسه را در جریان گذاشته بودند. پسرک خجالتی و محتاطی بود. جرات سرپیچی از قوانین مدرسه را نداشت. انگار تمام‌وقت نگران بود مبادا کار اشتباهی بکند و خانواده‌اش برش گردانند به پرورشگاه.
البته احتمالا این ذهن خیالپرداز من بود که پس از فهمیدن داستان زندگی پسرک، این چیزها را در او می‌دید. اما یادم مانده بود که پسرک چشم‌هایی به‌یادماندنی داشت. نه از لحاظ زیبایی، از لحاظ دقت عمیقی که به اطراف می‌کرد. از لحاظ هوشیاری و نوعی کمین خاص که حتی پیش از دانستن زندگی‌اش هم متوجه‌شان شده بودم.
پرسیدم: خب حالا از کجا فهمیدی اونم بعد از این مدت؟
پسرک گفت: خودش توی گروه گفت. یهو وسط یه شوخی، یه چیزی از پرورشگاه تعریف کرد. همه‌مون فک‌مون افتاد!
- چرا فک‌تون بیفته؟ مگه چیز بدیه؟
- نمی‌دونم. خیلی عجیبه. عجیب‌تر هم اینه که یهو خودش این‌طور عادی و بی‌مقدمه حرفشو بزنه.
یاد کتاب «بابا لنگ‌دراز» افتادم و داستان جودی. که چقدر نگران بود مبادا کسی بفهمد او با بقیه فرق دارد و از پرورشگاه آمده نه از خانه‌ای معمولی با پدر و مادر و خواهر و برادران احتمالی... .
به پسرک گفتم: یادته چندوقت پیش بابالنگ‌دراز رو از من گرفتی خوندی؟ داستانشو یادته؟
پسرک گفت: آره یادمه. ولی خوشم نیومد.
- چرا خوشت نیومد؟ خیلی قشنگه که.
- مامان راستش از بیشتر کتابایی که تو می‌گی بخونم و اسمشو گذاشتی آثار کلاسیک خوشم نمیاد.
- خب چرا؟ دلیلش چیه؟ اون کتابا کلی با همدیگه فرق دارن. چه نکته مشترکی دارن که تو از همه‌شون با‌هم خوشت نمیاد؟
- همه‌شون عشق و عاشقی‌اند. انگار برای هر مشکلی و هر اتفاقی، بلد نیستن جز عشق راه‌حل دیگه‌ای بدن. حالم به‌هم می‌خوره. انگار اصل مشکلی که توی داستان ایجاد می‌کنن رو یادشون می‌ره حل‌کنن. مشکل سر جاش می‌مونه. فقط طرف چون عاشق می‌شه و به عشقش می‌رسه، دیگه همه‌چیز خوب شده.
راست می‌گفت! مثلا همین جودی. داستان سال‌ها تلاش او در دانشکده برای این‌که آدم موفق و مستقلی باشد و به‌قول خودش گذشته متفاوتش را از رازی شرم‌آور تبدیل به تجربه‌ای ارزشمند کند، نهایتا با عشق است که به پایان می‌رسد. انگار تا کسی عاشقش نشده بود، هنوز زندگی و تلاش‌ها و شخصیت جالب‌توجهش، ارزش روایت نداشته است.
گفتم: راست می‌گی‌ها. اما خب اولا که عشق بالاخره برای خودش اتفاق ارزشمندیه. دوم هم این که بالاخره باید داستان رو یه جوری تموم کنن دیگه. یه نقطه عطف خوشایند لازم دارن برای تموم‌کردنش.
گفت: به‌هرحال من خسته شدم از این کتاب‌های داستان و رمان که توی همه‌ش راه‌حل فقط عشقه. اگر کتابی خوندی که به‌قول خودت کلاسیک بود، اما عشق و عاشقی نبود، اونو معرفی کن.
همان اول که پرسیدم آیا بابالنگ‌دراز را خوانده است یا نه، قصد داشتم...
- خب می‌خواستم بگم یه کتاب بخونی. درباره پرورشگاه و این‌بار از نگاه مدیر یک پرورشگاه. که در طول کتاب تلاش می‌کنه در حد توان زندگی بچه‌های تحت سرپرستی‌‌اش پربار و مفید و شاد باشه. با جزئیات از تلاش‌هاش می‌نویسه. اما الان دیگه معرفی‌ش نمی‌کنم.
- چرا؟
- خب چون اونم آخرای کتاب می‌زنه به دنیای عشق و عاشقی و داستان رو با یک عشق تموم می‌کنه. البته راستش عشق این قصه، خوب جا افتاده. چون شخصیت اصلی با این عشق، موفق می‌شه شغل و زندگی مورد علاقه‌ش رو حفظ کنه، در حالی که قبلش داشته از دستش می‌داده.
- حالا اسمشو بگو. گرچه فکر نکنم بخونمش.
- «دشمن عزیز».
- چی؟
- امیرعلی رو یادته؟ هم‌کلاسی مدرسه قبلیم؟
- خب؟
- تازه فهمیدم بچه‌پرورشگاهی بوده.
- چطور؟
- هیچی دیگه. تا هفت‌هشت‌سالگی توی پرورشگاه بوده. بعد به فرزندی قبولش کردن. ولی خودش چیزی نمی‌گفت هیچ‌وقت.
من می‌دانستم. در آن مدرسه معلم بودم و والدین آن پسر، مدرسه را در جریان گذاشته بودند. پسرک خجالتی و محتاطی بود. جرات سرپیچی از قوانین مدرسه را نداشت. انگار تمام‌وقت نگران بود مبادا کار اشتباهی بکند و خانواده‌اش برش گردانند به پرورشگاه.
البته احتمالا این ذهن خیالپرداز من بود که پس از فهمیدن داستان زندگی پسرک، این چیزها را در او می‌دید. اما یادم مانده بود که پسرک چشم‌هایی به‌یادماندنی داشت. نه از لحاظ زیبایی، از لحاظ دقت عمیقی که به اطراف می‌کرد. از لحاظ هوشیاری و نوعی کمین خاص که حتی پیش از دانستن زندگی‌اش هم متوجه‌شان شده بودم.
پرسیدم: خب حالا از کجا فهمیدی اونم بعد از این مدت؟
پسرک گفت: خودش توی گروه گفت. یهو وسط یه شوخی، یه چیزی از پرورشگاه تعریف کرد. همه‌مون فک‌مون افتاد!
- چرا فک‌تون بیفته؟ مگه چیز بدیه؟
- نمی‌دونم. خیلی عجیبه. عجیب‌تر هم اینه که یهو خودش این‌طور عادی و بی‌مقدمه حرفشو بزنه.
یاد کتاب «بابا لنگ‌دراز» افتادم و داستان جودی. که چقدر نگران بود مبادا کسی بفهمد او با بقیه فرق دارد و از پرورشگاه آمده نه از خانه‌ای معمولی با پدر و مادر و خواهر و برادران احتمالی... .
به پسرک گفتم: یادته چندوقت پیش بابالنگ‌دراز رو از من گرفتی خوندی؟ داستانشو یادته؟
پسرک گفت: آره یادمه. ولی خوشم نیومد.
- چرا خوشت نیومد؟ خیلی قشنگه که.
- مامان راستش از بیشتر کتابایی که تو می‌گی بخونم و اسمشو گذاشتی آثار کلاسیک خوشم نمیاد.
- خب چرا؟ دلیلش چیه؟ اون کتابا کلی با همدیگه فرق دارن. چه نکته مشترکی دارن که تو از همه‌شون با‌هم خوشت نمیاد؟
- همه‌شون عشق و عاشقی‌اند. انگار برای هر مشکلی و هر اتفاقی، بلد نیستن جز عشق راه‌حل دیگه‌ای بدن. حالم به‌هم می‌خوره. انگار اصل مشکلی که توی داستان ایجاد می‌کنن رو یادشون می‌ره حل‌کنن. مشکل سر جاش می‌مونه. فقط طرف چون عاشق می‌شه و به عشقش می‌رسه، دیگه همه‌چیز خوب شده.
راست می‌گفت! مثلا همین جودی. داستان سال‌ها تلاش او در دانشکده برای این‌که آدم موفق و مستقلی باشد و به‌قول خودش گذشته متفاوتش را از رازی شرم‌آور تبدیل به تجربه‌ای ارزشمند کند، نهایتا با عشق است که به پایان می‌رسد. انگار تا کسی عاشقش نشده بود، هنوز زندگی و تلاش‌ها و شخصیت جالب‌توجهش، ارزش روایت نداشته است.
گفتم: راست می‌گی‌ها. اما خب اولا که عشق بالاخره برای خودش اتفاق ارزشمندیه. دوم هم این که بالاخره باید داستان رو یه جوری تموم کنن دیگه. یه نقطه عطف خوشایند لازم دارن برای تموم‌کردنش.
گفت: به‌هرحال من خسته شدم از این کتاب‌های داستان و رمان که توی همه‌ش راه‌حل فقط عشقه. اگر کتابی خوندی که به‌قول خودت کلاسیک بود، اما عشق و عاشقی نبود، اونو معرفی کن.
همان اول که پرسیدم آیا بابالنگ‌دراز را خوانده است یا نه، قصد داشتم...
- خب می‌خواستم بگم یه کتاب بخونی. درباره پرورشگاه و این‌بار از نگاه مدیر یک پرورشگاه. که در طول کتاب تلاش می‌کنه در حد توان زندگی بچه‌های تحت سرپرستی‌‌اش پربار و مفید و شاد باشه. با جزئیات از تلاش‌هاش می‌نویسه. اما الان دیگه معرفی‌ش نمی‌کنم.
- چرا؟
- خب چون اونم آخرای کتاب می‌زنه به دنیای عشق و عاشقی و داستان رو با یک عشق تموم می‌کنه. البته راستش عشق این قصه، خوب جا افتاده. چون شخصیت اصلی با این عشق، موفق می‌شه شغل و زندگی مورد علاقه‌ش رو حفظ کنه، در حالی که قبلش داشته از دستش می‌داده.
- حالا اسمشو بگو. گرچه فکر نکنم بخونمش.
- «دشمن عزیز».
