نام علی حیاتی و نوشین نقوی را شاید خیلی ها نشنیده باشند ؛ آنها زوج فعال محیط زیستی هستند که با یک ایده جالب به ساخت عروسک‌های حیوانات در معرض انقراض رسیده‌اند؛ عروسک‌هایی که در نمایشگاه‌های مختلف،جشنواره‌ها و همایش‌های محیط زیستی، با هدف جلب توجه افراد به‌خصوص کودکان عرضه شده‌اند تا با یک فرهنگ‌سازی، آنها را با دارایی‌های ارزشمند محیط زیست ما آشنا کنند؛ عروسک‌هایی که شباهت بسیار زیادی به نمونه‌های واقعی‌شان دارند، با همان شکل و شمایل، همان مشخصات و ویژگی‌ها؛ تنها تفاوت‌شان همان ابعاد کوچک‌تری است که دارند.  برای این زوج فعال محیط زیست، همه دغدغه ها و نگرانی‌ها از روزهایی شروع شد که هنوز با هم آشنا نشده بودند؛ روزهایی که هرکدام جداگانه در یک سازمان مردم نهاد در زمینه محیط زیست فعال بودند و نقوی درباره اش به ما می گوید :« به‌واسطه علاقه‌ای که به محیط زیست داشتم خودم روی بازیافت کاغذ و حفاظت از جنگل های گیلان کار می‌کردم. از آن طرف همسرم هم جداگانه در الموت برای حفظ دریاچه اوان فعالیت داشت.»
این فعالیت های محیط زیستی در نهایت آنها را در یک مسیر مشترک قرار داد و گروه حافظان طبیعت پایدار تشکیل شد :« ما در جریان فعالیت‌های‌مان با اعضای دفتر تسهیلات کوچک محیط زیست جهانی ارتباط گرفتیم؛ دفتری که در حال اجرای طرح‌های محیط زیستی است.»
ماجرای ساخت عروسک حیوانات درحال انقراض هم از همین جا برای این زوج فعال محیط زیست شروع شد:«به ما پیشنهاد شد طرحی برای آشناسازی کودکان با مفاهیم محیط زیستی ارائه کنیم تا به‌واسطه آنها بچه‌ها با محیط زیست و حیات وحش آشنا شوند. درجریان این طرح عکس‌های زیادی به دست ما رسید، این عکس‌ها از زوایای مختلف این حیوانات بود، چون گونه های ایرانی خصوصیات منحصر به فردی دارند که مختص خود آنهاست. با دیدن این تصاویر به طور دقیق با شکل و شمایل این گونه ها آشنا شدیم و بر اساس اطلاعاتی که به دست آوردیم، عروسک‌ها را طراحی کردیم.»
 حمایت از جامعه بومی
ایده ساخت عروسک حیوانات درحال انقراض اما فقط یکی از  اهداف این طرح محیط زیستی بود، چرا که این زوج جوان در ادامه سراغ توانمندسازی جامعه بومی رفتند، زیرا به ایجاد اشتغال برای افراد جامعه محلی فکر می‌کردند . موضوعی که نقوی درباره اش می گوید:« از آنجا که گونه‌های در معرض خطر در نقاط مختلف کشورمان بودند، وقتی طرح اولیه عروسک ها آماده شد،  ما به منطقه ای که هرکدام از این حیوانات در آنجا زندگی می‌کردند، رفتیم و به افراد جامعه محلی این منطقه ها روش دوخت هرکدام از عروسک ها را آموزش دادیم،الگوی این عروسک‌ها را هم دراختیارشان گذاشتیم؛ با این هدف که با این کار، این عروسک ها هم یکی از صنایع دستی ای باشند که گردشگرها از این منطقه با خودشان سوغات می برند.»
آنها اما برای درگیر کردن جامعه محلی در ساخت این عروسک ها چند دلیل داشتند:« اول این‌که خود بومیان یک منطقه را به وجود این حیوانات در محدوده زندگی شان حساس کنیم تا یک نگاه متفاوت تری داشته باشند و نسبت به درمعرض خطر بودن این گونه ها آگاه شوند. در مرحله بعدی می‌خواستیم گردشگران این مناطق با این حیوانات آشنا شوند و البته بحث درآمدزایی برای افراد جامعه محلی و بومی هم مدنظر بود.»
نقوی درباره ساز و کار این حمایت هم می‌گوید:«گروه‌های تشكیل شده در روستا برنامه ای برای كارشان تعریف می كنند و بعد از مشخص‌شدن نیازهای مالی شان‌، تسهیلاتی تا سقف 5/2 میلیون تومان به صورت وام از صندوقی دریافت می كنند كه موجودی اش توسط خیرین تامین می شود. این وام در صندوق گروه می ماند وگروه پس از كسب درآمد اقساط وام خود را همراه مبلغی از سود خود در صندوق محلی نگه داشته و موجودی آن را افزایش می‌دهد تا فعالیت های‌شان را ادامه و گسترش دهند.»
 عروسک هایی با شناسنامه محیط زیستی
نتیجه تلاش این زوج فعال محیط زیست ساخت عروسک بیش از 11 جانور در معرض انقراض کشورمان است  و به این ترتیب فعلا فوک خزری، لاک پشت پوزه عقابی، تمساح تالابی، خرس سیاه آسیایی، فلامینگو، اردک سرسفید، دلفین بینی بطری، زاغ بور، سمندر امپراتور، فیل ماهی و خورشید ماهی ، حیواناتی هستند که  در اندازه‌های کوچک‌تر از ابعاد واقعی، تولید و به بازار عرضه شده اند :« ما در کنار هر کدام از این عروسک ها یک بسته هم داریم که حاوی اطلاعاتی از این حیوانات است. درحقیقت هرکدام از این بسته ها، شامل یک عروسک کامل، یک الگوی بریده شده از پارچه اصلی، یک روش دوخت، یک بروشور و یک کارت شناسه است که به گردن حیوان آویزان می شود؛ کارت کوچکی که اسم و مشخصات کامل حیوان مورد نظر را در اختیار استفاده کننده ها قرار می دهد.»


حفظ میراث معنوی
این زوج فعال محیط زیست اما از یک سال پیش با یک تصمیم جدیدتر به جمع میراث دوستان کشورمان هم پیوسته اند و از هنرعروسک سازی‌شان در جهت حفظ و معرفی میراث معنوی کشور استفاده کرده اند. موضوعی که حیاتی درباره اش می گوید :
«در جریان رفت و آمدها و برخوردهایی که با جامعه محلی داشتیم با زنان روستایی و بومی زیادی آشنا شدیم و بحث میراث معنوی برای ما مورد توجه قرار گرفت. به این ترتیب که تصمیم گرفتیم عروسک زنان روستایی و بومی را بسازیم. در مرحله بعدی البته این برنامه را داریم که به عروسک های تلفیقی برسیم ،یعنی عروسک هایی که در آنها میراث طبیعی یعنی عروسک‌های حیوانات را با میراث معنوی یعنی زنان بومی ترکیب کنیم. در این طرح جدید، پیرزن های روستایی را در حال ساخت عروسک حیوانات خواهیم داشت و پیش بینی می کنیم که این کار هم با  استقبال روبه رو شود و در بخش اطلاع رسانی و آموزش موثر باشد.»