این درنگ حرف دارد!
«درنگی در نجف» سفرنامه اربعین جواد كلاته عربی است. او را با آثارش در زمینه جنگ و دفاع مقدس می‌شناسیم، تجربه سفرش به كربلا و زیارت اربعین را در قالب این كلمات ریخته و خواننده را با پای كلمات به زیارتی شاعرانه برده است. او در این كتاب از زاویه یك خادم و زائر برای مخاطبش سخن گفته و شرح مشاهداتش را نوشته است. كلاته عربی كوشش كرده در این كتاب روایتش را برپایه مشاهداتش بنا نكند و شاخك‌های احساسات مخاطب را نیز با كتاب و روایتش از این زیارت حساس كند تا به‌سادگی از كنار روایت او عبور نكند. «این بار وقتی وارد بین‌الحرمین شدم و سلام دادم به امام، حالی آمد به سراغم. من امام حسین(ع) را به لحظات قتلگاه می‌شناسم؛ به صفت «مظلوم»، «شهید»، «تشنه لب»، چه و چه. اما می‌شود كمی از ظهر عاشورا به عقب هم برگشت: سلام بر تو كه با یزید بیعت نكردی و زیر بار زور نرفتی؛ سلام بر تو كه برای اصلاح امت جدت به پاخاستی؛ سلام بر تو كه از هیچ هزینه‌ای برای خریدن رضای خدا فروگذار نكردی.»
نویسنده در این اثر كوشش می‌كند پرسش‌هایی در ذهن مخاطب را پاسخ دهد. پرسش‌هایی كه شاید در حالت عادی ایجاد نشود، ولی در ناخودآگاه ذهن خواننده و هر مخاطبی وجود دارد و تنها زمانی كه پاسخی برایشان پیدا شود فرد متوجه وجود آن سؤال در ذهنش می‌شود. كلاته عربی در كتابش كوشش كرده تصویری از شرایط جغرافیایی و محیطی و همچنین فرهنگ و آداب و رسوم را برای خواننده‌اش به نمایش در آورد و در گزارش خود از این سفر آن را منعكس كند.

اینجا آخر خط است
حمید حسام را با كتاب‌هایش در حوزه تاریخ شفاهی و مستندنگاری دفاع مقدس می‌شناسیم. نویسنده‌ای كه خودش روزگاری كه دشمن پشت مرزها صف كشیده بود تا پایش را روی خاك وطن بگذارد اسلحه دست گرفته بود و مقابلش ایستاده بود و بعد از آن هم قلم و كاغذ شد اسلحه و خاكریزش و خاطرات رزمندگان را ثبت و ضبط كرد.
 او كه روزگاری برای آزاد كردن كربلا می‌جنگیده روایتش از سفر كربلا را در كتاب «خس بی‌سر و پا» بازگو كرده‌است. او یادی از همرزمانش در دوران دفاع‌مقدس را نیز در كتابش قرار می‌دهد، سفری كه حاج‌حسین همدانی هنوز به فیض شهادت نرسیده بود و حسام در كنارش عمود به عمود با او پیش رفته‌است. این سفرنامه جنبه‌های عرفانی دارد كه از شخصیت رزمنده‌ای مانند حسام كه اهل قلم است چنین سفرنامه‌ای دور از انتظار نیست. وی حالا در موقعیتی قرار دارد كه رزمندگان برای تحقق آن خونشان به زمین ریخته شد.

زیارت با لبخند
«او یافت مرا» را باید مواجهه‌ای متفاوت با راهپیمایی عظیم اربعین دانست. البته متفاوت از منظر زاویه نگاه راوی در غیراین‌صورت این كتاب نیز روایتی است از آنچه بر راوی در طول این راهپیمایی گذشته و مشاهداتش را در قالب این كتاب بازگو كرده‌است. رضا عیوضی كه مؤلف این كتاب و از طنزپردازان مطبوعات كشور است روی جلد هم نوشته «سفرنامه اربعین + كمی مزاح» كه همین نكته سبب شده روایتش متفاوت از دیگر روایت‌های موجود باشد.
 هرچند بالاتر هم گفته شد كه فائضه غفارحدادی هم در روایتش از چاشنی طنز استفاده كرده، ولی عیوضی در مسیر این زیارت آداب و رفتارها و اتفاقات را نیز دستمایه طنز قرار داده و روایتش را با چاشنی مزاح برای مخاطب آماده كرده‌است. عیوضی در این سفرنامه كه باید آن را اولین سفرنامه طنز در موضوع اربعین بنامیم تلاش می‌كند از كنار موضوعات بی‌تفاوت رد نشود و همین موضوع سبب شده سفرنامه‌اش در میان سفرنامه‌ها رنگ و طعم دیگری داشته باشد.

تجربه‌هایی از اروپا تا عراق
فائضه غفارحدادی را با كتاب‌هایی مانند «خط مقدم»، «دهكده خاك بر سر» و حتی «یك محسن عزیز» می‌شناسند كه تجربه نوشتن مشاهدات خود در سفر را نیز دارد و برای دومین مرتبه در كتاب «سر بر خاك دهكده» دست به همین كار زده و سفرنامه‌ای از سفر اربعین را برای مخاطب تدوین كرده‌است. غفارحدادی كه نثرش در سفرنامه قبلی‌اش هم حاوی شوخی و طنز بود در این كتاب هم دست از شوخی برنداشته و سعی می‌كند این سفر معنوی را با چاشنی طنز همراه كند و روایتش را از زاویه مادر و همسر برای مخاطب بازگو كند. او از دل تاریخ، اتفاقات را بیرون می‌آورد و آن را  به لحظات سفرش پیوند می‌زند از مقوله صف و انتظار گرفته تا پیاده‌روی و حركت در طریق و رسیدن به مقصد. البته غفارحدادی تلاش می‌كند خیلی از كادر بیرون نزند برای همین فرازهایی از روایتش به‌قدری درجه معنویتش بالا می‌رود كه خواننده باور نمی‌كند این همان راوی چند صفحه عقب‌تر است كه از هرچیزی سوژه‌ای برای شوخی و طنز درست كردن می‌ساخت. غفارحدادی در این سفرنامه به مقایسه عراق با كشورهای اروپایی كه تجربه سفر به آنها را دارد نیز می‌پردازد و از این رهگذر تجربیاتش را با خواننده‌اش در میان می‌گذارد.

خرده‌روایت‌های یك شاعر
«از این ستون به آن ستون» را می‌شود روایت یك شاعر از راهپیمایی اربعین دانست. هرچند ما سفرنامه‌ منظوم (به صورت شعر) هم در میان سفرنامه‌های اربعین داریم، ولی این كتاب سفرنامه نثر یك شاعر است. محمدرضا وحیدزاده در این كتاب حاصل تجربه‌های تلخ و شیرین و غریب و آشنای خود را از چندین سفر پربركت پیاده‌روی اربعین گرد آورده و با نقل‌شان در قالب خاطراتی پرحلاوت، آنها را با مخاطبان خود سهیم شده‌است. مخاطب در این كتاب، ضمن موقعیت‌های مختلف و در خلال صحنه‌های گوناگون، همسفر راوی كتاب می‌شود و گام به گام با او، آنچه را در منازل مختلف این سفرها بر نویسنده كتاب رفته، به تماشا می‌نشیند. نكته‌ جالب توجه در این اثر موقعیت‌های مختلف راوی در این خرده‌روایت‌هاست. او گاه در مقام خادم و گاهی در مقام مهمان، گاه در نقش مسؤول كاروان و گاهی در موقعیت فعال فرهنگی، گاه به عنوان ناظر و گاهی در جایگاه موضوع روایت‌ها حضور دارد و این‌گونه‌ زاویه‌های دید، بر شیرینی این خاطرات برای مخاطبان اثر افزوده است.

دعا در ایران، اجابت در عراق
«ازدحام بوسه» را می‌توان داستانی برپایه اولین تجربه نرگس مقصودی از زیارت اربعین دانست. با وجود این‌كه این سفر در سال‌های اخیر تبدیل به سفری عمومی شده كه طیف‌های مختلفی در آن شركت می‌كردند، اما نویسنده روایت خود را با زبان داستان برای خواننده و مخاطب خود بازگو كرده، زیرا هركسی از زاویه خودش به رویداد حماسه اربعین نگاه می‌كند و می‌تواند مناظر تازه‌ای را پیش روی چشم مخاطب به نمایش در بیاورد. از آنجا كه راوی این كتاب یك خانم است و می‌تواند همین پرتگاهی برای روایت باشد، اما این اتفاق برای كتاب نیفتاده و آن را تبدیل به اثری سانتی‌مانتال نكرده‌است.
 این اثر یك روایت حس‌برانگیز و جالب از این رویداد را بازگو می‌كند، كتاب از شرح چگونگی حركت در این مسیر برای راوی شروع می‌شود. از آنچه او طلبیده شدن عنوان می‌كند و در ادامه شرحی است پرتعلیق از آنچه بر او برای جمع كردن اسباب و آلات سفر رفته است و فراهم كردن مقدمات مالی و غیر مالی آن. نگاه مقصودی در كتاب و برای شرح سفرش نگاهی داستانی است. گویی شرح روایی اتفاقاتی كه بر او رفته و سعی كرده به آن نمك و نگاه داستانی بیندازد و برای مخاطب روایتی جذاب‌تر از یك گزارش صرف از آنچه دیده‌است بر جای بگذارد. 
نكته دیگر درباره این متن دور شدن آن از اطناب و تفسیر و توصیف‌های بیجا یا به‌شدت عاطفی و مصنوعی در كتاب است.  مقصودی در كتاب خود به‌خوبی تصویری جذاب از خود روایت كرده‌است، خودی كه به فكر این سفر نبوده و برای آن نیت و طلبی در مشهد مقدس می‌كند و دعایش در نهایت مستجاب می‌شود و او راهی سفر. این كتاب از این منظر و برای ردیابی لایه‌های معرفتی پیچیده در تار و پودش نیز اثری در خور توجه و خواندنی است و می‌تواند برای مخاطبش ره‌توشه‌ای از این جنس نیز مهیا كند.

مردم‌شناسی در طریق
محمد آقاسی یادآور نام مرحوم محمدرضا آقاسی شاعر اهل‌بیت(ع) است. او در سفرنامه‌ای كه با عنوان «دلت به عشق مبتلا شد» شرحی مختصر از سفر خود به كشور عراق بازگو كرده‌است؛ سفری كه بیش از هر چیز نمایشی است از تسلیم و شوق و شگفتی موجود در این سفر و سرزمین. مهم‌ترین ویژگی این كتاب اما نه شرح این سفر كه نگاه خاص مردم‌شناسانه مؤلف در تدوین متن سفرنامه است.
 نویسنده سعی كرده در هر بخش از كتاب گزارشی كوتاه و در عین حال دقیق از رفتارهای اجتماعی و فردی مردم حاضر در این سفر ارائه كند؛ گزارشی كه به تایید او نوعی پدیده‌شناسی از راهپیمایی عظیم اربعین حسینی است.   آقاسی برای رسیدن به این روایت سعی كرده از متن سفر كه تجربه عمومی همه مردم حاضر در آن است خود را رهانده و به حاشیه‌های جذاب كمتر تجربه و دیده‌شده در آن دقیق شود.
 حاشیه‌هایی كه او به آن توجه دارد شامل گزارشی از رفتارهای مردمی و نیز اتفاقات اجتماعی است كه در حاشیه این سفر در حال اتفاق است و برای او از همان ابتدای سفر و در راه رسیدن به فرودگاه آغاز و تا پایان سفر ادامه پیدا می‌كند.    آقاسی در این گزارش در قامت مكتوب ساختن تجربه این سفر سعی می‌كند تا جای‌جای این سفر را به‌عنوان یك پدیده اجتماعی ببیند و در نتیجه اجزای مختلف این سفر اعم از چگونگی سفر، پیمودن مسیر، مواجهه با ایرانی‌ها و عراقی‌ها و رفتارهای آنها همگی در حكم اجزای سازنده یك كل برای وی عمل می‌كنند.