رکود در بخش ساختمان و تحریم‌های بانکی باعث شده صنعت کاشی و سرامیک با مشکلات زیادی روبه‌رو شود
نجات بازار در گرو صادرات
صنعت کاشی و سرامیک در یک دهه گذشته فراز و فرودهای زیادی را پشت سر گذاشته‌است. صنعتی که البته امروز وضعیت چندان مطلوبی نسبت به گذشته‌های نه‌چندان دور خود ندارد. کارنامه این صنعت نشان می‌دهد ایران سابقه صادرات کاشی و سرامیک به بیش از 100 کشور دنیا را در کارنامه دارد. در کنار این موضوع ظرفیت‌های موجود در کشور برای تولید این کالا، رتبه ایران در منطقه را جزو سه کشور برتر در تولید کاشی و سرامیک قرار داده‌است. اما حالا از این صادرات عریض و طویل تنها دو کشور عراق و افغانستان باقیمانده که ایران توانسته در سال گذشته چیزی حدود 160 میلیون متر مربع کاشی و سرامیک به این کشورها صادر کند. اوایل دهه 90 بود که با توجه به اجرای پروژه بزرگی مانند مسکن مهر، صنعت کاشی و سرامیک ایران در زمینه تولید رکوردشکنی کرد. به‌طوری‌که آمار تولید در این سال‌ها از 500 میلیون متر مربع نیز گذشت. کنار گذاشتن این پروژه و اجرا نشدن پروژه‌های مشابه باعث شد تقاضا برای این کالا کاهش یافته و به کمتر از 400 میلیون متر مربع برسد. این در حالی است که بر اساس سند چشم‌انداز 1404 برنامه‌ریزی‌های لازم برای تولید 700 میلیون متر مربع برای این صنعت دیده شده‌بود. اما به فرض تداوم شرایط فعلی، اگر پروژه‌های مسکن رونق نگرفته و شرایط صادراتی کشور بهبود نیابد شاید دستیابی به این هدف دور از دسترس باشد. جام‌جم در گزارشی به ابعاد مختلف این فعالیت پرداخته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.
بیش از 95 درصد نیاز صنعت کاشی و سرامیک به مواد اولیه از داخل کشور تامین شده و تنها حدود 5 درصد این نیاز از طریق واردات تامین می‌شود. به‌طوری‌که در بخش چاپ و سطح کاشی، بخشی از مواد اولیه وارداتی بوده اما در بدنه اصلی مواد اولیه داخلی پاسخگوی نیاز تولید است. خاک رس که در تولید کاشی و سرامیک حرف اول را می‌زند و سهم بیش از
۷۸ درصدی دارد، منشا آن داخلی است و به ازای یک متر مربع تولید نیازمند ۱۵ کیلوگرم خاک هستیم. استان یزد با تعداد ۱۰۱ واحد تولیدی، اصفهان ۲۱ و خراسان‌رضوی ۱۴ واحد بالاترین آمار جمعیتی تولید کاشی و سرامیک در کشور را به خود اختصاص داده‌اند.
ارزیابی کیفیت تولید
ظاهرا کشورهای آسیای میانه متقاضی کاشی و سرامیک ایرانی هستند اما آن طور که فعالان این صنعت می‌گویند مشکلات تحریم بانکی باعث شده صادرات به کشورهای دیگر خیلی سخت شود و محصولات این صنعت اکنون وارد کشورهای عراق و افغانستان می‌شوند. کشورهای اروپایی و آمریکا استانداردهای سختی برای واردات دارند و صادرات این کالا به قاره سبز نشان می‌دهد کیفیت کالاهای ایرانی قابل رقابت با شرکت‌های فعال صنعت کاشی و سرامیک در جهان است.
ظرفیت پایین تولید
حدود 150 کارگاه و کارخانه تولید کاشی و سرامیک در کشور فعالیت می‌کنند اما این واحدهای تولیدی با همه ظرفیت خود فعال نیستند. به‌طوری‌که مجموع تولید سالانه این واحدهای تولیدی چیزی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰میلیون مترمربع است. ضمن این‌که حدود 400هزار نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در این صنعت مشغول به کار هستند و این ظرفیت وجود دارد که جمعیت شاغل این بخش به دوبرابر رقم موجود افزایش یابد. اکنون توان تولید کاشی و سرامیک در کشور به بیش از 700میلیون مترمربع می‌رسد و دستیابی به این ظرفیت می‌تواند 400هزار نفر دیگر را هم به صورت مستقیم و غیرمستقیم شاغل کند.
مصطفی گودرزی، رئیس اتحادیه فروشندگان کاشی و سرامیک در این زمینه به جام‌جم گفت: صنعت کاشی و سرامیک در بخش سطحی، لعاب و پرینت وابستگی ارزی دارد و مواد اولیه در این بخش‌ها وارداتی است. وی افزود: تجارت کاشی و سرامیک در طول یک‌سال گذشته با مشکلات زیادی مواجه بوده است. به‌طوری که شرایط کرونا از یک‌سو و تحریم‌های بانکی از سوی دیگر باعث کاهش صادرات صنعت کاشی و سرامیک ایران شده است. به گفته وی، گرچه ماشین‌آلات این صنعت وابستگی 90درصدی به ارز دارد اما با این حال وضعیت تولید درحال‌حاضر در شرایط مناسبی است.
گودرزی با بیان این‌که تولید بیشتر از تقاضاست تاکید کرد: 30 درصد تولیدات ایران در سبد صادرات قرار می‌گیرد اما در مقابل برای برخی مواد اولیه کاشی و سرامیک مانند سیلیکات زیرکونیوم که از کشورهای خارجی تامین می‌شود باید ارز هزینه شود.
رئیس اتحادیه فروشندگان کاشی و سرامیک با اشاره به میزان وابستگی این صنعت به ارز توضیح داد: اگر از نظر کمیت حساب کنیم وابستگی زیادی به ارز نداریم اما از نظر قیمت کف ترازو سنگین می‌شود. در بدنه اصلی کاشی نیازی به مواد اولیه خارجی نداریم اما در سطح کاشی این وابستگی وجود دارد. وی تصریح کرد: تحریم‌های بانکی علیه ایران باعث‌شده صادرات این محصول به کشورهای مختلف تا حد زیادی کاهش یابد. این مقام صنفی ادامه داد: رشد هزینه تمام‌شده تولید، موجب‌شده قیمت‌های کاشی و سرامیک نیز افزایش یابد و تقاضا نسبت به تولید کاهش داشته باشد.
گودرزی با اشاره به کاهش تقاضا، رشد هزینه تولید و گرانی کاشی و سرامیک افزود: مشکلات تامین و تخصیص ارز و وابستگی این صنعت به واردات ماشین‌آلات و برخی مواداولیه تولید موجب شده تولیدکنندگان در شرایطی ناچار به افزایش قیمت محصولات خود شوند که تقاضای امسال بازار نسبت به سال گذشته حدود 30تا40درصد کاهش یافته و قیمت انواع کاشی و سرامیک نیز نسبت به سال گذشته حدود 40تا50درصد افزایش داشته است. او افزود: عمده ماشین‌آلات مورد نیاز صنایع کاشی و سرامیک خارجی است و سهم تولیدکنندگان داخلی از بازار ماشین‌آلات این صنایع بسیار ناچیز است. با این روند عمده واردات صنایع کاشی و سرامیک نیز مربوط به ماشین‌آلات تولید و قطعات مورد نیاز این ماشین‌آلات است که از کشورهای چین، ترکیه، ایتالیا، اسپانیا و... وارد می‌شود. به گفته گودرزی، علاوه بر ماشین‌آلات برخی مواد اولیه تولید مانند جوهرهای مورد نیاز برای تزئین سطح کاشی وارداتی است و بخش دیگر آن از محل تولید داخل تامین می‌شود. واردات این اقلام با ارز نیمایی صورت می‌گیرد و موجب رشد هزینه تمام‌شده تولید و قیمت کاشی و سرامیک شده است.
رئیس اتحادیه فروشندگان کاشی و سرامیک با بیان این‌که افت ساخت‌وساز مسکن به‌دلیل رشد کاذب قیمت‌ها و رکود حاکم بر این بازار همراه کاهش قدرت خرید، موجب تشدید رکود تورمی حاکم بر بازار کاشی و سرامیک و برخی دیگر از مصالح ساختمانی شده است، گفت: به‌دلیل آن‌که عمده بازارهای صادراتی کاشی و سرامیک، کشورهای همجوار مانند عراق و افغانستان بوده و اکنون برای صادرات این محصول به عراق با مشکلاتی مواجه هستیم در نتیجه میزان دپوی کاشی این محصولات در انبارها مجددا در حال افزایش است. کاشی و سرامیک دپوشده سال گذشته به‌دلیل نوسان قیمت‌ها در بازار و صرفه صادرات ناشی از گرانی دلار و کاهش ارزش پول ملی جذب بازار داخلی یا بازارهای هدف صادراتی شد اما اکنون به‌دلیل رکود بازار و تنگناهای صادرات، شاهد دپوی کاشی و سرامیک هستیم گرچه این دپو به اندازه دو سال گذشته نیست. او نیاز سالانه کاشی و سرامیک کشور در شرایط رونق بازار را حدود 200 میلیون مترمربع و میزان تولید این محصولات را بیش از 350میلیون مترمربع اعلام کرد و افزود: بخش عمده این مازاد تولید، جذب بازارهای صادراتی شده و باقیمانده آن نیز در کارخانه‌ها دپو می‌شود. گودرزی گفت: به‌دلیل آن‌که کاهش میزان تولید موجب افزایش هزینه تمام‌شده کارخانه‌های کاشی و سرامیک می‌شود، میزان تولید این کارخانه‌ها کاهش مشهودی نداشته و اکنون حدود 130 تا 150 کارخانه در کشور به تولید کاشی و سرامیک مشغول هستند که از نظر کمی تغییر چندانی را در تعداد این کارخانه‌ها شاهد نبوده‌ایم.
بهنام عزیززاده، دبیر انجمن تولیدكننده كاشی و سرامیك ایران درباره وضعیت تولید این محصولات به خبرنگار جام‌جم گفت: سه سال پیش چند كارخانه بزرگ كاشی و سرامیك از چرخه فعالیت خارج شدند، اما شركت‌های دیگری جای آنها را در بازار گرفتند.
وی افزود: اغلب این شركت‌ها زیرمجموعه دولت بودند و مشكل اغلب آنها نیز مدیریتی بود و باتوجه به مشكلات ایجاد شده در شركت تصمیم گرفتند فعالیت این واحدها متوقف شود.عزیززاده با اشاره به این‌كه كارخانه‌های فعال در ایران با ظرفیت كامل تولید نمی‌كنند، تصریح كرد: ظرفیت تولید كارخانه‌های ایران در وضعیت متوسط قرار دارد و تقریبا نیمی از ظرفیت این واحدها خالی است. به طوری كه در حال حاضر بیش از 700 میلیون متر مربع ظرفیت تولید داریم. اما مجموع كاشی و سرامیك تولیدشده در كشور كمتر از 400 میلیون متر مربع است.
به گفته وی، از اواخر سال گذشته كه ویروس منحوس كرونا شیوع پیدا كرد، تولید در همه بخش‌ها تحت‌الشعاع قرار گرفت و از آنجا كه برای تولید بخشی از نیاز كاشی و سرامیك كشور نیازمند واردات مواد اولیه است، با افزایش نرخ ارز، بخشی از هزینه‌های تولید این محصولات نیز افزایش یافته است.
دبیر انجمن تولیدكنندگان كاشی و سرامیك تصریح كرد: چندی پیش به واحدهای تولید كاشی و سرامیك اعلام شد باید از این به بعد
50 درصد از مواد اولیه را از داخل تامین کنند و فقط 50 درصد از این مواد از طریق واردات تامین شود. اما مشكل اینجاست كه در داخل، بازار سیاهی تشكیل شده كه برای خرید باید در صف انتظار ماند و طبیعتا اگر واحدهای تولیدی معطل مواد اولیه بمانند، نمی‌توانند به صورت مستمر تولید داشته باشند. قبلا روال به این صورت بود كه شركت‌ها خودشان می‌توانستند مواد اولیه را وارد كنند، اما طبق قانون جدید باید نیمی از نیاز خود را از بازار داخل تامین كنند كه به دلیل نبود نظارت در این بخش، مشكلاتی برای تولید كاشی و سرامیك به‌وجود آمده است.
صادرات 320 میلیون دلاری در سال گذشته
عزیززاده با اشاره به این‌كه عرضه مواد اولیه كمتر از تقاضاست، تاكید كرد: این موارد باعث شده هزینه تمام‌شده تولید افزایش یابد. برخی كارشناسان در تحلیل‌های‌شان از رشد قیمت كالاها سخن می‌گویند، این حرف‌ها به نوعی از نگاه مصرف‌كننده بیان می‌شود كه كالاها افزایش قیمت داشته‌اند، اما اگر از نگاه تولیدكننده به موضوع نگاه كنیم؛ افزایش قیمت‌ها به معنای افزایش سود تولیدكنندگان نیست، بلكه قیمت تمام‌شده تولید بالا رفته است.
وی درباره وضعیت صادرات توضیح داد: نجات صنعت كاشی و سرامیك تنها با صادرات ممكن است، گرچه در حال حاضر با توجه به شرایط تحریمی كشور، كارنامه قابل‌قبولی در این زمینه داریم. به نحوی كه از 400 میلیون متر مربع كاشی و سرامیك تولیدشده در سال گذشته، بیش از 160 میلیون متر مربع در سبد صادراتی ایران قرار گرفته است. در این میان عراق به تنهایی مشتری 120 میلیون متر مربع از كاشی و سرامیك ایران بوده و مابقی این صادرات راهی افغانستان و پاكستان شده است. باید به این نکته توجه کرد كه كشورهای دیگر به دلیل شرایط تحریمی، پذیرای كالای ایرانی نیستند و اگر هم صادر كنیم، برای نقل و انتقال پول مشكلاتی خواهیم داشت. از این‌رو شركت‌ها تمایلی به صادرات، غیر از عراق و افغانستان ندارند. به همین دلیل همه شركت‌ها كالاهای خود را روانه بازار این كشورها می‌كنند و قیمت در پایین‌ترین حد ممكن قرار دارد، یعنی به ازای هر متر مربع دو دلار به ایران پول می‌پردازند.
به گفته این تولیدكننده، اگر می‌توانستیم به كشورهای دیگر صادر كنیم، قطعا محصولات ما با قیمت بالاتری عرضه می‌شد و از آنجا كه كیفیت كالاهای تولیدشده در ایران از هر لحاظی با بهترین برندهای جهان قابل رقابت است، می‌توانستیم سهم بازار بالایی در جهان داشته باشیم. اما به دلیل تحریم‌های بانكی این امكان وجود ندارد. ایران ارزان‌ترین كاشی و سرامیك دنیا را تولید می‌كند و از نظر كیفیت و قیمت با همه شركت‌های جهان می‌تواند رقابت كند.
دبیر انجمن تولیدكنندگان كاشی و سرامیك با بیان این‌كه تعیین قیمت در این بازار براساس عرضه و تقاضا است، گفت: صنعت ما مانند خودروسازی نیست كه قیمتی برای آن تعیین شود و مردم هم مجبور به خرید آن باشند. تعداد كارخانه‌های فعال زیاد است و عرضه و تقاضا تعیین‌كننده قیمت مصرف‌كننده هستند و اگر افزایش قیمتی هم اتفاق افتاده، مربوط به رشد نرخ ارز برای واردات مواد اولیه، بالا بودن قیمت مواد اولیه داخلی، دستمزد، هزینه‌های حمل و نقل و هزینه‌های سربار است.
عزیززاده به كارخانه‌های تعطیل‌شده بزرگ اشاره كرد و گفت: كارخانه‌های ایرانا، سهند اكباتان و سهند سمنان از جمله كارخانه‌های بزرگی بودند که طی سه سال گذشته از چرخه فعالیت خارج شدند. این در حالی است كه با تعطیلی این كارخانه‌ها، واحدهای تولیدی جدیدی تاسیس شدند و تقریبا كارگری در این صنعت بیكار نشد.
۷۸ درصدی دارد، منشا آن داخلی است و به ازای یک متر مربع تولید نیازمند ۱۵ کیلوگرم خاک هستیم. استان یزد با تعداد ۱۰۱ واحد تولیدی، اصفهان ۲۱ و خراسان‌رضوی ۱۴ واحد بالاترین آمار جمعیتی تولید کاشی و سرامیک در کشور را به خود اختصاص داده‌اند.
ارزیابی کیفیت تولید
ظاهرا کشورهای آسیای میانه متقاضی کاشی و سرامیک ایرانی هستند اما آن طور که فعالان این صنعت می‌گویند مشکلات تحریم بانکی باعث شده صادرات به کشورهای دیگر خیلی سخت شود و محصولات این صنعت اکنون وارد کشورهای عراق و افغانستان می‌شوند. کشورهای اروپایی و آمریکا استانداردهای سختی برای واردات دارند و صادرات این کالا به قاره سبز نشان می‌دهد کیفیت کالاهای ایرانی قابل رقابت با شرکت‌های فعال صنعت کاشی و سرامیک در جهان است.
ظرفیت پایین تولید
حدود 150 کارگاه و کارخانه تولید کاشی و سرامیک در کشور فعالیت می‌کنند اما این واحدهای تولیدی با همه ظرفیت خود فعال نیستند. به‌طوری‌که مجموع تولید سالانه این واحدهای تولیدی چیزی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰میلیون مترمربع است. ضمن این‌که حدود 400هزار نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در این صنعت مشغول به کار هستند و این ظرفیت وجود دارد که جمعیت شاغل این بخش به دوبرابر رقم موجود افزایش یابد. اکنون توان تولید کاشی و سرامیک در کشور به بیش از 700میلیون مترمربع می‌رسد و دستیابی به این ظرفیت می‌تواند 400هزار نفر دیگر را هم به صورت مستقیم و غیرمستقیم شاغل کند.
مصطفی گودرزی، رئیس اتحادیه فروشندگان کاشی و سرامیک در این زمینه به جام‌جم گفت: صنعت کاشی و سرامیک در بخش سطحی، لعاب و پرینت وابستگی ارزی دارد و مواد اولیه در این بخش‌ها وارداتی است. وی افزود: تجارت کاشی و سرامیک در طول یک‌سال گذشته با مشکلات زیادی مواجه بوده است. به‌طوری که شرایط کرونا از یک‌سو و تحریم‌های بانکی از سوی دیگر باعث کاهش صادرات صنعت کاشی و سرامیک ایران شده است. به گفته وی، گرچه ماشین‌آلات این صنعت وابستگی 90درصدی به ارز دارد اما با این حال وضعیت تولید درحال‌حاضر در شرایط مناسبی است.
گودرزی با بیان این‌که تولید بیشتر از تقاضاست تاکید کرد: 30 درصد تولیدات ایران در سبد صادرات قرار می‌گیرد اما در مقابل برای برخی مواد اولیه کاشی و سرامیک مانند سیلیکات زیرکونیوم که از کشورهای خارجی تامین می‌شود باید ارز هزینه شود.
رئیس اتحادیه فروشندگان کاشی و سرامیک با اشاره به میزان وابستگی این صنعت به ارز توضیح داد: اگر از نظر کمیت حساب کنیم وابستگی زیادی به ارز نداریم اما از نظر قیمت کف ترازو سنگین می‌شود. در بدنه اصلی کاشی نیازی به مواد اولیه خارجی نداریم اما در سطح کاشی این وابستگی وجود دارد. وی تصریح کرد: تحریم‌های بانکی علیه ایران باعث‌شده صادرات این محصول به کشورهای مختلف تا حد زیادی کاهش یابد. این مقام صنفی ادامه داد: رشد هزینه تمام‌شده تولید، موجب‌شده قیمت‌های کاشی و سرامیک نیز افزایش یابد و تقاضا نسبت به تولید کاهش داشته باشد.
گودرزی با اشاره به کاهش تقاضا، رشد هزینه تولید و گرانی کاشی و سرامیک افزود: مشکلات تامین و تخصیص ارز و وابستگی این صنعت به واردات ماشین‌آلات و برخی مواداولیه تولید موجب شده تولیدکنندگان در شرایطی ناچار به افزایش قیمت محصولات خود شوند که تقاضای امسال بازار نسبت به سال گذشته حدود 30تا40درصد کاهش یافته و قیمت انواع کاشی و سرامیک نیز نسبت به سال گذشته حدود 40تا50درصد افزایش داشته است. او افزود: عمده ماشین‌آلات مورد نیاز صنایع کاشی و سرامیک خارجی است و سهم تولیدکنندگان داخلی از بازار ماشین‌آلات این صنایع بسیار ناچیز است. با این روند عمده واردات صنایع کاشی و سرامیک نیز مربوط به ماشین‌آلات تولید و قطعات مورد نیاز این ماشین‌آلات است که از کشورهای چین، ترکیه، ایتالیا، اسپانیا و... وارد می‌شود. به گفته گودرزی، علاوه بر ماشین‌آلات برخی مواد اولیه تولید مانند جوهرهای مورد نیاز برای تزئین سطح کاشی وارداتی است و بخش دیگر آن از محل تولید داخل تامین می‌شود. واردات این اقلام با ارز نیمایی صورت می‌گیرد و موجب رشد هزینه تمام‌شده تولید و قیمت کاشی و سرامیک شده است.
رئیس اتحادیه فروشندگان کاشی و سرامیک با بیان این‌که افت ساخت‌وساز مسکن به‌دلیل رشد کاذب قیمت‌ها و رکود حاکم بر این بازار همراه کاهش قدرت خرید، موجب تشدید رکود تورمی حاکم بر بازار کاشی و سرامیک و برخی دیگر از مصالح ساختمانی شده است، گفت: به‌دلیل آن‌که عمده بازارهای صادراتی کاشی و سرامیک، کشورهای همجوار مانند عراق و افغانستان بوده و اکنون برای صادرات این محصول به عراق با مشکلاتی مواجه هستیم در نتیجه میزان دپوی کاشی این محصولات در انبارها مجددا در حال افزایش است. کاشی و سرامیک دپوشده سال گذشته به‌دلیل نوسان قیمت‌ها در بازار و صرفه صادرات ناشی از گرانی دلار و کاهش ارزش پول ملی جذب بازار داخلی یا بازارهای هدف صادراتی شد اما اکنون به‌دلیل رکود بازار و تنگناهای صادرات، شاهد دپوی کاشی و سرامیک هستیم گرچه این دپو به اندازه دو سال گذشته نیست. او نیاز سالانه کاشی و سرامیک کشور در شرایط رونق بازار را حدود 200 میلیون مترمربع و میزان تولید این محصولات را بیش از 350میلیون مترمربع اعلام کرد و افزود: بخش عمده این مازاد تولید، جذب بازارهای صادراتی شده و باقیمانده آن نیز در کارخانه‌ها دپو می‌شود. گودرزی گفت: به‌دلیل آن‌که کاهش میزان تولید موجب افزایش هزینه تمام‌شده کارخانه‌های کاشی و سرامیک می‌شود، میزان تولید این کارخانه‌ها کاهش مشهودی نداشته و اکنون حدود 130 تا 150 کارخانه در کشور به تولید کاشی و سرامیک مشغول هستند که از نظر کمی تغییر چندانی را در تعداد این کارخانه‌ها شاهد نبوده‌ایم.
بهنام عزیززاده، دبیر انجمن تولیدكننده كاشی و سرامیك ایران درباره وضعیت تولید این محصولات به خبرنگار جام‌جم گفت: سه سال پیش چند كارخانه بزرگ كاشی و سرامیك از چرخه فعالیت خارج شدند، اما شركت‌های دیگری جای آنها را در بازار گرفتند.
وی افزود: اغلب این شركت‌ها زیرمجموعه دولت بودند و مشكل اغلب آنها نیز مدیریتی بود و باتوجه به مشكلات ایجاد شده در شركت تصمیم گرفتند فعالیت این واحدها متوقف شود.عزیززاده با اشاره به این‌كه كارخانه‌های فعال در ایران با ظرفیت كامل تولید نمی‌كنند، تصریح كرد: ظرفیت تولید كارخانه‌های ایران در وضعیت متوسط قرار دارد و تقریبا نیمی از ظرفیت این واحدها خالی است. به طوری كه در حال حاضر بیش از 700 میلیون متر مربع ظرفیت تولید داریم. اما مجموع كاشی و سرامیك تولیدشده در كشور كمتر از 400 میلیون متر مربع است.
به گفته وی، از اواخر سال گذشته كه ویروس منحوس كرونا شیوع پیدا كرد، تولید در همه بخش‌ها تحت‌الشعاع قرار گرفت و از آنجا كه برای تولید بخشی از نیاز كاشی و سرامیك كشور نیازمند واردات مواد اولیه است، با افزایش نرخ ارز، بخشی از هزینه‌های تولید این محصولات نیز افزایش یافته است.
دبیر انجمن تولیدكنندگان كاشی و سرامیك تصریح كرد: چندی پیش به واحدهای تولید كاشی و سرامیك اعلام شد باید از این به بعد
50 درصد از مواد اولیه را از داخل تامین کنند و فقط 50 درصد از این مواد از طریق واردات تامین شود. اما مشكل اینجاست كه در داخل، بازار سیاهی تشكیل شده كه برای خرید باید در صف انتظار ماند و طبیعتا اگر واحدهای تولیدی معطل مواد اولیه بمانند، نمی‌توانند به صورت مستمر تولید داشته باشند. قبلا روال به این صورت بود كه شركت‌ها خودشان می‌توانستند مواد اولیه را وارد كنند، اما طبق قانون جدید باید نیمی از نیاز خود را از بازار داخل تامین كنند كه به دلیل نبود نظارت در این بخش، مشكلاتی برای تولید كاشی و سرامیك به‌وجود آمده است.
صادرات 320 میلیون دلاری در سال گذشته
عزیززاده با اشاره به این‌كه عرضه مواد اولیه كمتر از تقاضاست، تاكید كرد: این موارد باعث شده هزینه تمام‌شده تولید افزایش یابد. برخی كارشناسان در تحلیل‌های‌شان از رشد قیمت كالاها سخن می‌گویند، این حرف‌ها به نوعی از نگاه مصرف‌كننده بیان می‌شود كه كالاها افزایش قیمت داشته‌اند، اما اگر از نگاه تولیدكننده به موضوع نگاه كنیم؛ افزایش قیمت‌ها به معنای افزایش سود تولیدكنندگان نیست، بلكه قیمت تمام‌شده تولید بالا رفته است.
وی درباره وضعیت صادرات توضیح داد: نجات صنعت كاشی و سرامیك تنها با صادرات ممكن است، گرچه در حال حاضر با توجه به شرایط تحریمی كشور، كارنامه قابل‌قبولی در این زمینه داریم. به نحوی كه از 400 میلیون متر مربع كاشی و سرامیك تولیدشده در سال گذشته، بیش از 160 میلیون متر مربع در سبد صادراتی ایران قرار گرفته است. در این میان عراق به تنهایی مشتری 120 میلیون متر مربع از كاشی و سرامیك ایران بوده و مابقی این صادرات راهی افغانستان و پاكستان شده است. باید به این نکته توجه کرد كه كشورهای دیگر به دلیل شرایط تحریمی، پذیرای كالای ایرانی نیستند و اگر هم صادر كنیم، برای نقل و انتقال پول مشكلاتی خواهیم داشت. از این‌رو شركت‌ها تمایلی به صادرات، غیر از عراق و افغانستان ندارند. به همین دلیل همه شركت‌ها كالاهای خود را روانه بازار این كشورها می‌كنند و قیمت در پایین‌ترین حد ممكن قرار دارد، یعنی به ازای هر متر مربع دو دلار به ایران پول می‌پردازند.
به گفته این تولیدكننده، اگر می‌توانستیم به كشورهای دیگر صادر كنیم، قطعا محصولات ما با قیمت بالاتری عرضه می‌شد و از آنجا كه كیفیت كالاهای تولیدشده در ایران از هر لحاظی با بهترین برندهای جهان قابل رقابت است، می‌توانستیم سهم بازار بالایی در جهان داشته باشیم. اما به دلیل تحریم‌های بانكی این امكان وجود ندارد. ایران ارزان‌ترین كاشی و سرامیك دنیا را تولید می‌كند و از نظر كیفیت و قیمت با همه شركت‌های جهان می‌تواند رقابت كند.
دبیر انجمن تولیدكنندگان كاشی و سرامیك با بیان این‌كه تعیین قیمت در این بازار براساس عرضه و تقاضا است، گفت: صنعت ما مانند خودروسازی نیست كه قیمتی برای آن تعیین شود و مردم هم مجبور به خرید آن باشند. تعداد كارخانه‌های فعال زیاد است و عرضه و تقاضا تعیین‌كننده قیمت مصرف‌كننده هستند و اگر افزایش قیمتی هم اتفاق افتاده، مربوط به رشد نرخ ارز برای واردات مواد اولیه، بالا بودن قیمت مواد اولیه داخلی، دستمزد، هزینه‌های حمل و نقل و هزینه‌های سربار است.
عزیززاده به كارخانه‌های تعطیل‌شده بزرگ اشاره كرد و گفت: كارخانه‌های ایرانا، سهند اكباتان و سهند سمنان از جمله كارخانه‌های بزرگی بودند که طی سه سال گذشته از چرخه فعالیت خارج شدند. این در حالی است كه با تعطیلی این كارخانه‌ها، واحدهای تولیدی جدیدی تاسیس شدند و تقریبا كارگری در این صنعت بیكار نشد.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
