پلی میان قلمرو دین و عرصه رسانه

درباره اداره کل پژوهش‌های اسلامی رسانه

پلی میان قلمرو دین و عرصه رسانه

اداره‌کل پژوهش‌های اسلامی سازمان صداوسیما، یک اداره کل ستادی سازمان است که به علت استفاده از ظرفیت پژوهشی فضلای حوزوی و ایفای نقش حلقه اتصال میان رسانه‌ملی و حوزه‌های علمیه، موقعیت آن در شهر مقدس قم قرار گرفته و به علت استقلال حوزه علمیه خراسان در مشهد مقدس هم نمایندگی دارد. این مجموعه که این روزها
بیست و ششمین سالگرد تاسیس خود را پشت سر می‌گذارد، دو ماموریت اساسی را دنبال می‌کند:
تولید محتوای دینی برای شبکه‌های صداوسیما
تاکنون بالغ بر 1000عنوان کتاب و 1250شماره نشریه در این اداره‌کل منتشر شده است. همچنین معرفی و تربیت کارشناسان دینی برای رسانه، تولید اثر، ساخت و گردآوری آثار مستندها و ایجاد بانک اطلاعاتی و ایجاد آرشیو فیلم و اسناد از جمله اقداماتی است که در این مجموعه انجام شده است.
تاکنون بیش از 132هزار دقیقه راش از علما و مفاخر دینی از سراسر کشور و بالغ بر 100هزار سند و عکس منحصر به فرد از مفاخر دینی و محیط‌های مذهبی در این مجموع گردآوری شده است.
حلقه اتصال بین سازمان صداوسیما و حوزه‌های علمیه
این ماموریت در دو دهه اخیر دنبال شده و در چهار سال اخیر با تمرکز بر آن شاهد تعامل بهتر میان حوزه‌های علمیه و سازمان هستیم. از جمله نقش تعیین‌کننده این مرکز در انعقاد تفاهم‌نامه میان این دو مجموعه که به امضای دکتر علی عسکری، رئیس رسانه‌ملی و آیت‌ا... اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور می‌شود، اشاره کرد و البته فعالیت این اداره‌کل برای پیشبرد مفاد این تفاهم‌نامه. این مجموعه، سال گذشته از سوی ریاست سازمان صداوسیما به عنوان نماینده سازمان نزد حوزه علمیه معرفی شده که نشان از اثرگذاری در این نقش داشته و تنظیم ارتباط بین حوزه و سازمان صداوسیما با هدف هم‌افزایی آنها دنبال می‌شود.
در این سال‌ها چه اتفاقی افتاده
در چهار سال اخیر، شاهد جهش کمی و کیفی در تولیدات مرکز پژوهش‌های اسلامی هستیم. بر اساس اظهارات دکتر محمد حسین ظریفیان، مدیرکل پژوهش های اسلامی رسانه، در چهار سال اخیر 224عنوان اثر مکتوب در این مجموعه منتشر شده که با دوره‌های قبل قابل مقایسه نیست. بین سال‌های 1395تا1399 محصولات مکتوب این مجموعه 172درصد رشد داشته و مجموع میانگین فعالیت‌های این مجموعه در همین مدت 169درصد افزایش پیدا کرده است.  به لحاظ کیفی روشمند شدن و مسأله محور شدن پژوهش‌ها مدنظر قرار گرفته و تمامی پژوهش‌ها ناظر به حوزه پیام و نیاز شبکه‌ها بوده و به عبارتی پژوهش‌های این مجموعه انضمامی بوده نه پژوهش‌های ذهنی و انتزاعی.  همچنین این مجموعه گاهی دست به تولید برنامه می‌زند و درباره علمایی چون آیت‌ا... مومن، آیت‌ا... شاه‌آبادی و نیز شهیدمطهری برنامه ساخته یا در تولید برنامه‌هایی از جمله «حدیث سرو» نیز مشارکت داشته است.
بانک اطلاعات و اسناد
در طول 18سال، تصاویر و اسناد زیاد و گاه منحصر به فرد در این مجموعه بایگانی شده است. اسناد دسته‌بندی و راش‌ها به صورت دیجیتال در بایگانی جای گرفته‌اند. دسترسی به این گنجینه بزرگ برای برنامه‌سازان شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی آزاد است و می‌توان از این مجموعه به تصاویر  و اسنادی یافت که شاید دسترسی به آنها چندان ساده نباشد.
تحول و بهره‌وری
دکتر علی‌عسکری در توصیف دوره فعلی اداره کل پژوهش‌های سازمان صداوسیما از دو واژه تحول و بهره‌وری استفاده کرده‌اند که اقدامات اساسی در نظم بخشیدن به فرآیند پژوهش و تولید و استفاده از همه ظرفیت‌های موجود منجر به تحول شده است. همان‌طور که اشاره شد شاهد رشد 169درصدی میانگین همه فعالیت‌ها در مقایسه امسال با سال1395 هستیم در حالی‌که میانگین رشد بودجه عملیاتی این اداره‌کل در چهار سال اخیر06/13 بوده و حکایت از بهره‌وری می‌کند.
برگزاری اولین همایش علمی پژوهشی اخلاق و رسانه، برگزاری دو دوره تربیت کارشناس مذهبی برای برنامه‌های معارفی صداوسیما، تاسیس شورای فقهی رسانه و انجام 9پروژه فقهی با اولویت مسائل مبتلابه سازمان و تولید دو قالب بدیع پژوهش برنامه‌ای با عناوین سند مفهومی فیلم و سریال و سند تدبیر از جمله فعالیت‌های شاخص چهار سال اخیر است.
در دوره کرونا
با شیوع ویروس کرونا در جهان و بروز تبعات آن، اداره‌کل پژوهش‌های اسلامی سازمان صداوسیما به تاثیر کرونا بر دینداری و بر رسانه توجه کرده و تولیداتی در این زمینه برای حمایت علمی و پژوهشی از اهالی رسانه داشته که «دین، رسانه، کرونا» از آن جمله است.