معرفی چند غذای خوشمزه که مخصوص اهالی طالقان است
سفره رنگینکمانی طالقانیها
همه، طالقان را به آب و هوای خوش و مجموعه روستاهایی كه شاید یكی دو دقیقهای هم با هم فاصله نداشته باشد، میشناسند. بعد از همه اینها سد، دریاچه و مشاهیر شهرستان طالقان مانند آیتا... سیدمحمود طالقانی، مریم میرزاخانی ریاضیدان و جلال آلاحمد نویسنده به ذهنشان میآید. هیچكسی به غذاهای طالقانیها توجهی ندارد. غذاهای محلی كه اتفاقا مخصوص طالقان است و در هیچ شهری شايد طبخ نشود. در ادامه درباره ویژگیهای چند غذای طالقانی صحبت كردهایم.
لیلا شوقی
مرجو خورش
یكی از غذاهای طالقان مرجو خورش است كه ویژگیهای محلی و سنتی زادگاهش را دارد.
مواد اولیه:مرجو/گوشت گوسفندی (خورشی)/سیبزمینی نگینی/آلوی برغان/رب گوجه فرنگی/پیاز/آبغوره/ زعفران/نمك و فلفل
طرز تهیه:مانند هر غذای ایرانی دیگری، ابتدا باید پیازداغ تهیه شود. پیازداغ مرجوخورش، كمی متفاوت است. بعد از نگینكردن پیازها و بعد در روغن ریختن، باید پیازها با زردچوبه طبخ شود تا به رنگ طلایی خوشرنگ دربیاید. اگر پیازها در روغن محلی سرخ شوند، بوی مطبوعی به غذا خواهد داد. بعد از آماده شدن پیازداغ، گوشتهای نگین شده را به پیازداغ اضافه كنید و تفت دهید. این مرحله هم مانند بسیاری از خورشهای ایرانی است. بعد از این كه گوشت در روغن و پیازداغ تفت خورد و رنگش به قهوهای تغییر كرد و به اصطلاح از خامی درآمد، رب گوجه فرنگی را به تركیب طلایی و قهوهای رنگ اضافه كنید و مخلوط را هم بزنید تا همرنگ شوند و رنگ قرمز تبدیل به رنگ غالب غذا شود. به محتویات به دست آمده، آب ولرم اضافه كنید و در حرارت ملایم اجازه دهید بپزد. بعد از این كه گوشت نیمپز شد، مرجو و آلو را كه از قبل شسته شده است به غذا اضافه كنید. سیبزمینی نگینی را بعد از آنها اضافه كنید. در مراحل پایانی طبخ غذا، آبغوره، نمك و فلفل و زعفران را نیز اضافه كنید و بعد اجازه دهید مرجو خورش جا بیفتد.
مرجو همان عدس است در گویش قدیمی. هنوز هم در برخی روستاهای طالقان به عدس مرجو میگویند.
درست است كه مرجو خورش، با كلمه خورش همراه است، اما این غذا را هم با برنج و هم با نان صرف میكنند.
اگر آلوی برغانی اصل در دسترس نباشد، میتوانید از آلو بخارا هم استفاده كنید.
پلاسره تره
سبزیجات و سیر در این غذا نقش مهمی دارد. این تركیب رنگی و انتخاب شاید به خاطر مجاورت روستاهای طالقان با كوهستانها و نزدیكی به شهرهای شمالی كشور كه اغلب غذاهایی با سبزی و سیر فراوان درست میكنند، باشد. اسم این غذا هم بیشباهت به لهجه شهرهای شمالی نیست.
مواد لازم:اسفناج/پیاز/سیر/گردو آسیاب شده/نمك و فلفل/زردچوبه/روغن محلی
طرز تهیه:اسفناج را به همراه نمك و فلفل بپزید. سیر و پیاز را رنده كنید و در روغن محلی به همراه گردوي آسیاب شده سرخ كنید. به خاطر سیر و روغن محلی، بوی مطبوعی به وجود میآید. بعد از طلایی شدن سیر و پیاز، اسفناج پخته شده را به مخلوط اضافه كنید و دوباره تفت دهید. باید توجه داشته باشید بعد از پخت اسفناج، آن را درون آبكش بریزید تا آب نداشته باشد. بعد از كمی تفت، پلاسره تره آماده است.
درست است كه اسم غذا پلاسره تره است، اما سبزی غالب این غذا تره فرنگی كوهی نیست بلکه اسفناج است.
اگر دوست داشته باشید، میتوانید به این محتویات، نیمروی سرخ شده را هم اضافه كنید. هرچند در دستور اصلی حرفی از تخممرغ و نیمرو نیامده است.
این غذا در اصل یك پیشغذاست كه در كنار غذا سرو میشود.
خوراك لوبیا پیله
درست مانند بیش از نیمی از غذاهای طالقانی، برای تهیه این غذا هم باید از سبزیجات استفاده كرد. از آنجا كه طالقانیها به سیبزمینی خیلی علاقه دارند و تقریبا در همه غذاهایشان هم از آن استفاده میكنند، در خوراك لوبیا پیله هم سیبزمینی استفاده میشود.
مواد لازم:لوبیا پیله/پیاز خرد شده/گوشت گوسفندی/سیبزمینی خرد شده/گوجهفرنگی خرد شده/روغن محلی
طرز تهیه:پیاز و سیبزمینی را در روغن محلی تفت دهید. بعد از طلایی شدن پیاز و سیبزمینی، گوشت، لوبیا پیله، زردچوبه، نمك و فلفل را به پیاز و سیبزمینی اضافه كنید و دوباره تفت دهید. گوشتها كه به رنگ قهوهای درآمدند، گوجهفرنگی خرد شده را به مواد اضافه كنید. دو لیوان آب ولرم درون قابلمه بریزید و اجازه دهید در دمای كم، گوشتها خوب بپزند.
لوبیا پیله درواقع همان لوبیا چیتی است. طالقانیها به لوبیا چیتی تازه كه غلاف دارد، لوبیا پیله میگویند.
در قدیم این غذا را درون ظرفی به نام تیاره (tiareh) میریختند و درون تنوری كه نانها را در آن درست میكردند، میگذاشتند تا غذا با حرارت تنور آماده شود.
این غذا یك غذای فصلی است و طالقانیها آن را در تابستان طبخ میكنند.
یكی از غذاهای طالقان مرجو خورش است كه ویژگیهای محلی و سنتی زادگاهش را دارد.
مواد اولیه:مرجو/گوشت گوسفندی (خورشی)/سیبزمینی نگینی/آلوی برغان/رب گوجه فرنگی/پیاز/آبغوره/ زعفران/نمك و فلفل
طرز تهیه:مانند هر غذای ایرانی دیگری، ابتدا باید پیازداغ تهیه شود. پیازداغ مرجوخورش، كمی متفاوت است. بعد از نگینكردن پیازها و بعد در روغن ریختن، باید پیازها با زردچوبه طبخ شود تا به رنگ طلایی خوشرنگ دربیاید. اگر پیازها در روغن محلی سرخ شوند، بوی مطبوعی به غذا خواهد داد. بعد از آماده شدن پیازداغ، گوشتهای نگین شده را به پیازداغ اضافه كنید و تفت دهید. این مرحله هم مانند بسیاری از خورشهای ایرانی است. بعد از این كه گوشت در روغن و پیازداغ تفت خورد و رنگش به قهوهای تغییر كرد و به اصطلاح از خامی درآمد، رب گوجه فرنگی را به تركیب طلایی و قهوهای رنگ اضافه كنید و مخلوط را هم بزنید تا همرنگ شوند و رنگ قرمز تبدیل به رنگ غالب غذا شود. به محتویات به دست آمده، آب ولرم اضافه كنید و در حرارت ملایم اجازه دهید بپزد. بعد از این كه گوشت نیمپز شد، مرجو و آلو را كه از قبل شسته شده است به غذا اضافه كنید. سیبزمینی نگینی را بعد از آنها اضافه كنید. در مراحل پایانی طبخ غذا، آبغوره، نمك و فلفل و زعفران را نیز اضافه كنید و بعد اجازه دهید مرجو خورش جا بیفتد.
مرجو همان عدس است در گویش قدیمی. هنوز هم در برخی روستاهای طالقان به عدس مرجو میگویند.
درست است كه مرجو خورش، با كلمه خورش همراه است، اما این غذا را هم با برنج و هم با نان صرف میكنند.
اگر آلوی برغانی اصل در دسترس نباشد، میتوانید از آلو بخارا هم استفاده كنید.
پلاسره تره
سبزیجات و سیر در این غذا نقش مهمی دارد. این تركیب رنگی و انتخاب شاید به خاطر مجاورت روستاهای طالقان با كوهستانها و نزدیكی به شهرهای شمالی كشور كه اغلب غذاهایی با سبزی و سیر فراوان درست میكنند، باشد. اسم این غذا هم بیشباهت به لهجه شهرهای شمالی نیست.
مواد لازم:اسفناج/پیاز/سیر/گردو آسیاب شده/نمك و فلفل/زردچوبه/روغن محلی
طرز تهیه:اسفناج را به همراه نمك و فلفل بپزید. سیر و پیاز را رنده كنید و در روغن محلی به همراه گردوي آسیاب شده سرخ كنید. به خاطر سیر و روغن محلی، بوی مطبوعی به وجود میآید. بعد از طلایی شدن سیر و پیاز، اسفناج پخته شده را به مخلوط اضافه كنید و دوباره تفت دهید. باید توجه داشته باشید بعد از پخت اسفناج، آن را درون آبكش بریزید تا آب نداشته باشد. بعد از كمی تفت، پلاسره تره آماده است.
درست است كه اسم غذا پلاسره تره است، اما سبزی غالب این غذا تره فرنگی كوهی نیست بلکه اسفناج است.
اگر دوست داشته باشید، میتوانید به این محتویات، نیمروی سرخ شده را هم اضافه كنید. هرچند در دستور اصلی حرفی از تخممرغ و نیمرو نیامده است.
این غذا در اصل یك پیشغذاست كه در كنار غذا سرو میشود.
خوراك لوبیا پیله
درست مانند بیش از نیمی از غذاهای طالقانی، برای تهیه این غذا هم باید از سبزیجات استفاده كرد. از آنجا كه طالقانیها به سیبزمینی خیلی علاقه دارند و تقریبا در همه غذاهایشان هم از آن استفاده میكنند، در خوراك لوبیا پیله هم سیبزمینی استفاده میشود.
مواد لازم:لوبیا پیله/پیاز خرد شده/گوشت گوسفندی/سیبزمینی خرد شده/گوجهفرنگی خرد شده/روغن محلی
طرز تهیه:پیاز و سیبزمینی را در روغن محلی تفت دهید. بعد از طلایی شدن پیاز و سیبزمینی، گوشت، لوبیا پیله، زردچوبه، نمك و فلفل را به پیاز و سیبزمینی اضافه كنید و دوباره تفت دهید. گوشتها كه به رنگ قهوهای درآمدند، گوجهفرنگی خرد شده را به مواد اضافه كنید. دو لیوان آب ولرم درون قابلمه بریزید و اجازه دهید در دمای كم، گوشتها خوب بپزند.
لوبیا پیله درواقع همان لوبیا چیتی است. طالقانیها به لوبیا چیتی تازه كه غلاف دارد، لوبیا پیله میگویند.
در قدیم این غذا را درون ظرفی به نام تیاره (tiareh) میریختند و درون تنوری كه نانها را در آن درست میكردند، میگذاشتند تا غذا با حرارت تنور آماده شود.
این غذا یك غذای فصلی است و طالقانیها آن را در تابستان طبخ میكنند.




