نسخه Pdf

علیــــــــه ضحــــاک

مروری بر رمانی كه بر اساس شاهنامه خلق شده است

علیــــــــه ضحــــاک

علی سلیمی

هری پاتر، ارباب حلقه‌ها، بازی تاج و تخت و... تنها برخی از آثاری است كه با رویكرد اساطیری در ژانر فانتزی خلق شده و نویسنده كوشش كرده با روایتی فانتزی از اساطیر و نقش آنها در نظام فرهنگی كشورش حرف بزند و در كنار آن با روایتی جذاب و البته سرگرم‌كننده از اساطیر حرف بزند. افسانه‌هایی كه ریشه در فرهنگ ملل دارند و این هنر نویسنده است كه آنها را در قالبی تازه بریزد تا بر اثر گذر زمان به فراموشی سپرده نشود. حالا این را باید در كنار همراهی دیگر قالب‌های هنری با یك اثر ادبی قرار داد. موجی كه با انتشار رمانی مانند هری پاتر ایجاد شد و ترجمه‌های آن به زبان‌های مختلف منتشر شد و سراسر دنیا را درنوردید.
پس می‌بینیم نوشتن از اسطوره‌های میهنی اتفاقی است كه اگر نگوییم به آنها بی‌توجهیم، ولی می‌توان گفت در برابرشان احساس وظیفه نمی‌كنیم. اسطوره‌هایی كه ظرفیت‌های داستانی بسیاری دارند و می‌توانند همپای داستان‌های اساطیری جهان پیش بیایند و آثار جانبی از آنها تولید شود. كافی است نگاهی به اساطیر و افسانه‌های كهن بومی خود بیندازیم تا ظرفیت‌های داستانی آنها را كشف كنیم. اساطیری كه در شاهنامه فردوسی یا دیگر متون كهن وجود دارد، ولی سال‌هاست لابه‌لای صفحات كتاب‌ها منتظر یك ذهن خلاق و جسور هستند.
آرمان آرین یكی از آن نویسنده‌هایی است كه سراغ همین سوژه رفته و اثری خلق كرده كه در آن اسطوره‌های شاهنامه را در قامت یك اثر داستانی به خواننده عرضه كرده است. سه‌گانه «پارسیان و من» یكی از آثاری است كه این نویسنده 
بر مبنای اساطیر و حماسه‌های تاریخی نوشته و با اقبال مخاطبان نیز روبه‌رو شده است. 
آرین در پارسیان و من بازآفرینی خلاقانه‌ای از شاهنامه فردوسی طوسی را در این سه‌گانه عرضه كرده است. اثری كه موافقان و مخالفان بسیاری دارد و این نشان از اقبال این اثر میان مخاطبان دارد. حماسه و تاریخ ایران محور این سه‌گانه است و خواننده در مواجهه با این اثر سفری به دل تاریخ را تجربه می‌كند. هرچند آرین فقط در این اثر سراغ حماسه‌ها و اساطیر ایرانی نرفته، بلكه در آثار دیگری مانند «حماسه سرآغاز» و... نیز خواننده را به دل تاریخ ایران و اساطیر افسانه‌ای فرهنگ ایرانی برده است. او با نگاهی امروزی،  ایرانی و انسانی، زندگی در آن دوران را برای خواننده قابل تجربه می‌كند. 
این كتاب كه برای مخاطب نوجوان نوشته شده در واقع در نظر دارد خواننده ایرانی به خصوص این گروه سنی را با اساطیر و قصه‌های كهن آشنا كند. روایتی كه با حضور نوجوانان امروز ساخته می‌شود و خواننده خود را در كنار شخصیت‌های كتاب آرین می‌بیند و پا به پای آنها برای رسیدن به بخش پایانی كتاب همراه می‌شود. اردشیر نوجوانی است كه از جهان معاصر، در زمان سفر می‌كند و سر از زمانه ضحاك ماردوش بیرون می‌آورد. هستی او در مسیر این حركت در زمان متحول و برای رستاخیزی راستین و نهایی آماده می‌شود.  نكته‌ای كه پیرامون سه‌گانه پارسیان و من باید یادآوری كرد روایتی ملموس و بدون پیچیدگی از شاهنامه است. پرداخت داستانی كه برخاسته از تسلط آرین بر تكنیك‌های قصه‌گویی و داستان‌پردازی است در كنار عمق مطالعاتی و تحقیقی او بر زیر و بم شاهنامه فردوسی سبب شده شاهد اثری باشیم كه علاوه بر مخاطب نوجوان، مخاطب بزرگسال نیز با آن ارتباط برقرار كند و از مطالعه آن لذت ببرد.
حتی بسیاری كه این كتاب را خوانده و پسندیده بودند آن را نسخه ایرانی هری‌پاتر معرفی كرده بودند و آن را به دیگران نیز توصیه كردند.  البته نباید در این بین از نقد برخی بابت تصاویر خشونت‌آمیزی كه در كتاب وجود دارد گذر كرد. اما وقتی قرار است روایتی تاریخی و كهن از نبرد میان اساطیر بخوانیم طبیعی است با برخی تصاویر خشونت‌آمیز هم روبه‌رو باشیم همان‌طور كه در نمونه‌های خارجی فجیع‌تر و دهشتناك‌تر از آن را می‌بینیم.
در مجموع رمان سه‌گانه پارسیان و من اثری است كه با نگاه به شاهنامه خلق شده تا بازخوانی و ارجاعی برای بازگشت به این متن ادبی مهم باشد. اثری كه نویسنده در آن با تمهیدات داستانی، موقعیتی ممتاز خلق كرده و دست خود را در پرداخت سوژه‌ای بكر باز گذاشته است. 
ضمیمه ویژه نامه