احساس بیداری یعنی این‌که بدن و جسم در وضعیت خواب است اما ذهن و مغز همچنان در حال فعالیت است. در این حالت احساس می‌کنید بیدار هستید و مجموعه‌ای از وقایع روز همچنان در ذهن شما در حال مرور شدن است. ذهن بیدار در خواب به‌صورت کامل یا جزئی رخ می‌دهد. در برخی افراد، این پدیده خیلی کوتاه و گذرا در طول خواب ایجاد می‌شود و احساس بیداری را تجربه می‌کنند اما بلافاصله به خواب عمیق برمی‌گردند. در موارد دیگر، ذهن بیدار در خواب ممکن است برای مدت زمان بیشتری ادامه یابد و موجب بیدار شدن کامل فرد شود. پزشکان برخی شرایط را در بروز این مسأله مهم می‌دانند: 1- اختلالات خواب: برخی از اختلالات خواب مانند آپنه خواب (sleep apnea) می‌تواند باعث بیداری‌های ناخواسته شود و در ادامه زمینه را برای بروز ذهن بیدار خواب را فراهم می‌کنند. 2- استرس و اضطراب: سطح بالای استرس و اضطراب می‌تواند باعث بیداری ناخواسته و ذهن بیدار در حالت خواب شود. 3- تغییرات در فعالیت مغزی: هرگونه تغییرات در فعالیت الکتریکی مغز، مانند تغییر در مراحل خواب در بروز این عارضه نقش دارد. 4- مصرف برخی مواد مخدر یا الکل: مصرف این مواد می‌تواند باعث تغییرات در ساختار خواب شود و احساس بیداری در خواب شود. 5- بیماری‌های عصبی و روانی: این عارضه می‌تواند یکی از عوارض اختلالات خلقی و اضطراب باشد.