هیچ زمانی برای تغییر دیر نیست!

نگاهی به دو مستند «کیمیا» و «نبردهای فانتوم 2»

هیچ زمانی برای تغییر دیر نیست!

در جشنواره سینما حقیقت، امسال سازمان سینمایی اوج دو مستند را شرکت داده که هردو اثر، ضمن رعایت اصول ساخت سینمای مستند، دارای ارزش‌های مفهومی قابل توجه‌ است. یکی از این فیلم‌ها، روایتی از دلاوری‌های نیروی هوایی و دیگری روایتی از مبارزه یک انسان برای رهایی از ستمی است که بر او می‌رود.

مستند «کیمیا» به تهیه‌کنندگی محمدحسین حیدری و کارگردانی زهره احمدزاده درباره دختری اهل زابل است که در کودکی دچار خشونت خانگی شده و زندگی‌اش را از مسیر عادی دور کرده است. مستند کیمیا داستانی از مقاومت و درد اما امید و اراده را به تصویر می‌کشد.این مستندکه به صورت گفت‌وگومحورساخته شده،روایت زندگی کیمیا رااز زبان خود او، مادر،خاله‌ها و مادربزرگش بیان می‌کند و به‌شدت بر روی نشان دادن واقعیت‌های زندگی دشوار زنان در نقاط محروم تمرکز دارد. کیمیا برای رهایی از شرایط سخت‌ دست به ازدواج زودهنگام زده و خشونت‌های پدر را تحمل می‌کند. این مستند به‌خوبی نشان می‌دهد چگونه زنان در برخی مناطق، مجبورند با الگوهای نادرست و حتی آسیب‌‌زننده زندگی کنند و این وضعیت به نوعی عادی‌‌سازی می‌شود. با وجود تمامی این دشواری‌ها، کیمیا به عنوان یک فرد جوان و با اراده، می‌خواهد از شرایط موجود عبورکندوبرای رسیدن به استقلال و آزادی، تلاش می‌کند. نقطه عطف این مبارزه، زمانی است که کیمیا از همسرش جدا می‌شود وشروع به ساختن زندگی جدیدی برای خود می‌کند. این بخش از مستند اهمیت زیادی دارد، چون به بیننده این پیام را منتقل می‌کند هیچ زمانی برای تغییر دیر نیست، حتی در شرایطی که به نظر می‌رسد همه‌چیز علیه فرد است.دراین مستند، سازندگان تلاش کرده‌اند تا فضاهایی طبیعی و متنوع از سیستان و بلوچستان را در تصاویر گنجانده و آنها را به نمادهایی از استقامت ومبارزه تبدیل کنند.استفاده ازلوکیشن‌هایی مانندکوه‌ها، دریا، بیابان‌هاونخل‌ها، به‌خوبی نمایانگرتضادهاوهمزیستی درونی درداستان کیمیااست.این نمادهاعلاوه‌بر جنبه‌های بصری و زیبایی‌شناسی، به انتقال پیام‌های معنوی و احساسی مستند نیز کمک می‌کند.یکی ازمهم‌ترین پیام‌های کیمیا این است که زنان در بسیاری از نقاط محروم، علی‌‌رغم مواجهه با مشکلات و خشونت‌های فراوان، ممکن است خود را مقصر در این شرایط بدانند و بر این باور باشند که تغییر غیرممکن است. اما این مستند نشان می‌دهد تغییر امکان‌پذیر است و زنان می‌توانند با مبارزه و تلاش‌، شرایط زندگی‌شان را بهبود ببخشند. این مستند می‌تواند الهام‌‌بخش بسیاری از زنان در جوامع مشابه باشد و به آنها یادآوری کند که آنها نیز می‌توانند از شرایط سخت عبور کنند.با این‌که کیمیا یک مستند موفق درروایت زندگی فردی مبارز است، شاید برای برخی بینندگان، ساختار گفت‌وگو‌محور آن در برخی لحظات طولانی و کسل‌کننده به نظر برسد. با این حال، تمرکز مستند بر روی جزئیات زندگی کیمیا و احساسات درونی او، باعث می‌شود که تماشاگران بتوانند ارتباط عاطفی عمیقی با شخصیت اصلی برقرارکنند.به همین دلیل، این نوع ساختار در خدمت داستان قرار دارد و پیامی قدرتمند از درک وهمدلی به بیننده منتقل می‌کند.باوجود همه سختی‌ها و موفقیت‌هایی که کیمیا در زندگی‌اش به دست آورده اوهمچنان یک آدم معمولی است. اونه‌تنها در دنیای بیرون شناخته‌‌شده نیست بلکه داستان زندگی‌اش بیشتر به تجربه‌های روزمره و چالش‌های عمیق و انسانی مربوط می‌شود که بسیاری از زنان در شرایط مشابه با آن رو‌به‌رو هستند. مبارزه برای داشتن یک زندگی عادی و برابر. کیمیا یک زن است که به دنبال تغییر شرایط زندگی‌اش از طریق تلاش‌های مستمر است. این موضوع در مستند کیمیا به‌وضوح به نمایش گذاشته می‌شود و نشان می‌دهد گاهی اوقات قهرمانان واقعی، کسانی هستند که در دل مبارزات روزمره‌شان به دنبال تغییرات کوچک اما عمیق هستند، نه کسانی که در معرض توجه عمومی قرار می‌گیرند. کیمیا تبدیل به الگوی کسانی می‌شود که ثابت می‌کند حتی یک فرد معمولی با اراده و تلاش، می‌تواند بر مشکلات غلبه کند و به زندگی بهتری دست یابد، بدون آن‌که لزوما به موفقیت‌های خیلی بزرگ برسد.

ادامه در صفحه 10
نسرین بختیاری - گروه فرهنگ و هنر