نقش مهم پژوهش در برنامه‌سازی رادیو

نقش مهم پژوهش در برنامه‌سازی رادیو

پژوهش را بدون شک باید ستون فقرات یک برنامه رادیویی یا تلویزیونی دانست. اهمیت این موضوع در رادیو دو چندان است زیرا در رادیو به‌دلیل فقدان عنصر تصویر که ذاتا جذابیت دارد، برنامه‌ساز باید با استفاده از قدرت نویسندگی به تقویت وجه خیال‌انگیزی رادیو کمک کند. همان چیزی که رادیو را به عنوان رسانه‌ای گرم مشهور کرده است.

نویسندگی قوی نیز جز با تحقیق و پژوهش مناسب حاصل نمی‌شود. پژوهشی که نه فقط برای پژوهش بلکه برای آنتن انجام شده باشد. تجربه نگارنده این سطور در بخش‌های مختلف رسانه‌ملی، نشان می‌دهد هر برنامه‌ای اعم از مجله یا نمایش رادیویی، برنامه‌های گفت‌وگو محور، مستند، مسابقه و حتی گزارش‌های رادیویی، زمانی که متکی به یک پژوهش قوی و کاربردی بوده، در جذب مخاطب نیز موفق شده و با اقبال خوبی مواجه شده است.پژوهش قوی ذهن برنامه‌سازان به‌ویژه تهیه‌کنندگان را نسبت به موضوع، کاملا روشن و فعال خواهد کرد و باعث خواهد شد تا در انتخاب عوامل برنامه به‌ویژه گوینده نیز مناسب‌تر عمل کند. ضمنا بخش‌های دیگر برنامه نظیر موسیقی، گزارش، برنامک و...را نیز با دقت بیشتری انتخاب و آماده خواهد کرد. نتیجه این هماهنگی و دقت، یک برنامه حرفه‌ای و جذاب برای مخاطبان خواهد شد. به طوری که مخاطب احساس می‌کند به او احترام گذاشته شده و برای وقت و شأن او ارزش قائل شده است. پس او نیز با ذوق و شوق، وقت خود را برای برنامه خالی کرده و به آن توجه خواهد کرد و در نتیجه انتقال پیام، به درستی صورت خواهد پذیرفت.متاسفانه دربرخی برهه‌ها و تحت تاثیر رقابت با فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، بعضی برنامه‌سازان رسانه‌ملی تلاش کرده‌اند با استفاده از ظرفیت اخبارحاشیه‌ای ودکورهای پر زرق وبرق یا حضور برخی سلبریتی‌های کم‌مایه، به جذب مخاطب دست بزنند اما درعمل این اتفاق نیفتاده و مخاطب همدل وپایداری برای درازمدت پیدا نکرده‌اند. آنچه که کیمیای برنامه‌سازی است، پژوهش مناسب درراستای نیل به هدف اصلی برنامه وهمچنین پژوهش مستمر درطول مدت برنامه‌سازی با هدف گرفتن بازخورد از مخاطبان است. زیراممکن است مدتی بعد ازپخش برنامه، نظرهای مخاطبان، به‌گونه‌ای باشد که ضرورت تغییر جزئی یا کلی در ارکان برنامه را حتمی سازد. 
به بیان دیگر، پژوهش و تحقیق فقط به دوران قبل ازبرنامه‌سازی و نوشتن متن برنامه محدود نمی‌شودوهمچون چشمه‌ای است که باید درطول زمان ازابتدا تاانتهای پخش یک برنامه جاری باشد.پژوهش حتی در نحوه چینش برنامه‌ها درجدول پخش یاهمان کنداکتور نیز، تاثیر به‌سزایی دارد. ممکن است برنامه‌ای مناسب تولید شود ولی به‌دلیل دقت نکردن در این موضوع در جایی کاملا نامناسب در جدول پخش قرار گیردودرجذب مخاطب، ناکام بماند. خلاصه کلام این‌که پژوهش و تحقیق برای برنامه‌سازی، نه تنها امری تزئینی و تجملی بلکه ضرورتی حتمی وعینی است وبرای‌تولید برنامه‌های اثرگذاروجذاب،حتما باید به این بخش عنایتی ویژه داشته و می‌بایست نسل جدیدی ازپژوهشگران مبرزرسانه رابرای این امرمهم،تربیت وآماده‌کرد.حضور این پژوهشگران درکنار برنامه‌سازان باتجربه و کاربلد، می‌تواند یک اتاق فکر قوی برای برنامه یا گروه برنامه‌سازایجادکندکه نهایتا به تولید برنامه‌ای تاثیرگذار وفاخرخواهد انجامید.

سید مرتضی کاظمی دینان | پژوهشگر ارشد رسانه و مدیر رادیو فرهنگ