نگاه شاعران طنز به مکانیسم باشه

نگاه شاعران طنز به مکانیسم باشه

هشتمین جشنواره شعر طنز «امضای کری تضمین است» به‌تازگی کار خود را آغاز کرده و فرصت شرکت در آن تا 22آذر تمدید شده است. این جشنواره که از سال ۱۳۹۸ آغاز شده،‌ به‌عنوان یکی از رویدادهای طنز سیاسی_اجتماعی کشور شناخته می‌شود و بر نقد غرب‌زدگی، روشنفکری وابسته و مسائل سیاسی روز تمرکز دارد.

الناز برکاتی - روزنامه‌نگار

در این دوره، شاعران می‌توانند آثار طنز خود را با محوریت موضوعاتی چون غرب‌زدگی، ناترازی، اصلاح الگوی مصرف، جنگ ۱۲‌روزه و روشنفکری تهیه و ارسال کنند. همچنین موضوع ویژه این جشنواره شعر طنز، «مکانیسم باشه» است و شاعران می‌توانند در بخش ویژه «فرانچسکو» که با هدف یادبود سرباز نظام برگزار می‌شود شرکت کنند. جوایز این جشنواره برای رتبه‌های اول، دوم و سوم به ترتیب ۱۵۰، ۱۰۰ و ۵۰میلیون ریال است و جایزه ۳۰میلیون ریالی هم برای پنج نفر برگزیده شایسته تقدیر درنظر گرفته شده. بخش ویژه «فرانچسکو» نیز جایزه ویژه ۵۰میلیون ریالی دارد. اختتامیه این جشنواره و اعلام برگزیدگان آن نیز در دی‌ماه برگزار می‌شود. به همین بهانه با امین شفیعی دبیر این جشنواره طنز که نقش کلیدی در برگزاری و هدایت این جشنواره سالانه دارد گفت‌وگو کرده‌ایم. 
 
چرا نام جشنواره را «امضای کری تضمین است» انتخاب کردید؟  
این نام از تیتر تاریخی روزنامه شرق در دوران مطرح شدن بحث امضای برجام گرفته شده که به‌نوعی نماد اوج سادگی تفکر غرب‌زده در ایران بود؛ تفکری که امضای طرف غربی را نشانه تقدس و صداقت مطلق می‌دانست و تصور می‌کرد همین که قراردادی امضا شود، دیگر امکان خلف وعده وجود ندارد. در همان زمان مجموعه‌ای از این نوع نگاه‌ها به جامعه تزریق می‌شد، در حالی‌که هیچ‌کس صادقانه درباره چرایی امضای برجام با مردم صحبت نمی‌کرد. این تیتر ماهیت آن نگاه را به‌طور کامل بی‌‎پرده به نمایش می‌گذاشت؛ نگاهی در امتداد همان جملات مشهور و تاریخی غرب‌پرستانه که تا امروز شنیده شده است. این جملات همیشه محصول تفکری بوده که تلاش دارد حقارت خود را نشان دهد و در مقابل، بزرگی غرب را در ذهن مردم برجسته کند. به همین دلیل تصمیم گرفتیم از کنار چنین تیتری به‌سادگی عبور نکنیم. 
 
جشنواره «امضای کری تضمین است» در اصل چه نوع جشنواره‌ای است؟ 
درواقع این جشنواره مختص طنز سیاسی است. طنز سیاسی یکی از شاخه‌های مهم طنز به‌شمار می‌رود و نمی‌توان آن را از هنر جدا کرد. این نوع طنز، ترکیبی از هنر و سیاست است و به‌طور طبیعی علاوه بر تکنیک‌های هنری و نکاتی که در کیفیت اثر و شانس دریافت جایزه اثر می‌گذارد، مسأله نقطه کانونی نیز اهمیت پیدامی‌کند.یعنی این‌که هنرمند بتواند یک نگاه متفاوت و زاویه دید تازه نسبت به یک رویداد یا اتفاق سیاسی ارائه دهد.این امریک مؤلفه هنری است و نشان می‌دهد شاعر یاطنزپردازقدرت تحلیل،پرداخت وخلق زاویه دید جدید را دارد.به بیان دیگر،ارائه چنین نگاهی،نمودقدرت هنری فرد است.   
اهداف اصلی جشنواره «امضای کری تضمین است» چیست؟
هدف ما صرفا برگزاری یک رقابت نیست، بلکه تلاش داریم طنز متعهد، به‌ویژه طنز سیاسی را در حوزه شعر به چالش بکشیم. هدف ما این است که شاعران فعال در این حوزه هم بتوانند ادای دین کنند و هم فرصتی برای مقایسه آثارشان با یکدیگر داشته باشند؛ این مقایسه به‌تدریج معیارهای دقیق‌تر و روشن‌تری در این عرصه پدید خواهد آورد.
 
تفاوت این جشنواره با دیگر جشنواره‌های طنز چیست؟
تفاوت اصلی در این است که مأموریت جشنواره با انتخاب چند برگزیده به پایان نمی‌رسد، چون هدف باشگاه طنز انقلاب اسلامی کشف، جذب و پرورش استعدادهاست. پس از برگزاری جشنواره، تمامی آثار مورد ارزیابی دقیق قرار می‌گیرند و در صورت شناسایی نشانه‌های استعداد، صاحب اثر کشف شده و با طراحی برنامه‌های آموزشی و تمرینی هدفمند، بستر لازم برای پرورش و رشد او فراهم می‌آید.علاوه‌براین، آثار ارزشمندحتی اگربرگزیده نشوند، فرصت ارائه در مجموعه‌های رسانه‌ای و فرهنگی را پیدا می‌کنند.

بخش ویژه جشنواره در هر دوره چگونه انتخاب می‌شود؟
هر دوره جشنواره یک پرونده ویژه دارد که با توجه به رخدادهای فرهنگی و سیاسی سال انتخاب می‌شود. موضوعاتی مانند غرب‌زدگی و جریان روشنفکری ایرانی همواره سوژه‌های ثابت هستند، اما بخش ویژه با جایزه اختصاصی و داوری مستقل برگزار می‌شود. به‌عنوان‌مثال، در سالی که ملکه انگلیس درگذشت، پرونده «ننه‌استعمار» باز شد.
 
بخش ویژه امسال چیست؟
امسال پرونده ویژه با عنوان مکانیسم باشه برگزار می‌شود؛ طنزی برگرفته از مفهوم مکانیسم ماشه اما با این رویکرد که ظاهرا هرچه طرف مقابل می‌گوید، صرفا باید پاسخ «باشه» داده شود. این نگرش که حتی از خود مکانیسم ماشه خطرناک‌تر به نظر می‌رسد و زمینه‌ساز امضای برجام شد، محور بخش ویژه انتخاب شده است.
 
جایزه ویژه  فرانچسکو  به چه موضوعی اختصاص دارد؟
به موازات جشنواره مردمی فیلم عمار، جایزه ویژه‌ای به نام فرانچسکو تعیین کردیم. شعری که بتواند ماجرای شخصیت نامعلوم فرانچسکو و ادعای اضافه‌کردن چیزی به توافق را  که به لغونشدن تحریم‌ها منجر شد را با زبان طنز روایت کند، جدا از جوایز اصلی، جایزه مستقل دریافت می‌کند. این موضوع به‌خودی خود یک کمدی کامل به نظر می‌رسد و بسیار مناسب کار طنزپردازان است. 

جشنواره‌ای که مختص برندگان نیست
امین شفیعی، دبیر هشتمین جشنواره طنز امضای کری تضمین است که در رویدادهای مرتبط مانند جشنواره کاریکاتور بحران نیز فعال بوده و آثاری در بخش داستان طنز ارائه کرده، با اشاره به این‌که این جشنواره فقط مختص برندگان نیست و به آنها اختصاص ندارد، افزود: از دوستانی که گاهی ناامید می‌شوند و فکر می‌کنند در جشنواره‌ها شانسی برای کسب مقام ندارند، تقاضا دارم نگاه‌شان را تغییر دهند. به‌طور معمول بین شاعران، افرادی را می‌بینم که تنها به‌دلیل این ناامیدی در جشنواره‌ها شرکت نمی‌کنند. اهمیت این جشنواره تنها محدود به افرادی که جایزه می‌گیرند نیست. جشنواره فرصتی برای همه است؛ هر شرکت‌کننده پس از پایان جشنواره می‌تواند به‌صورت رایگان آموزش ببیند، تمرین کند، در کارگاه‌ها شرکت کند و بستری برای ارائه آثارورشدهنری خود داشته باشد.به این ترتیب، هرکسی که در این جشنواره شرکت می‌کند، حتی اگر جایزه نگیرد، باز هم برنده است؛ زیرا وارد مسیری شده که می‌تواند در آن پیشرفت کند و توانمند شود.
ضمیمه ویژه نامه