گفت‌وگو با مجتبی امینی، تهیه‌كننده سریال گاندو:
قسمت‌های داغ گاندو هنوز پخش نشده
از چندی پیش پخش مجموعه تلویزیونی «گاندو» به تهیه‌كنندگی مجتبی امینی و كارگردانی جواد افشار از شبكه سه شروع شده و شب گذشته هفدهمین قسمت از این مجموعه روی آنتن رفت؛ سریالی كه تا به امروز با نظرات و حاشیه‌های فراوانی رو‌به‌رو بوده است، زیرا دست روی سوژه‌های امنیتی-سیاسی گذاشته و از سوی دیگر به موضوع آقازاده‌ها، پرونده‌های جنجالی جیسون رضاییان (روزنامه‌نگار ایرانی-آمریكایی) و... پرداخته است. البته پرداختن به چنین موضوعاتی به مذاق برخی از سیاسیون هم خوش نیامده و آنها خیلی علاقه‌مند نبودند رسانه ملی تا این میزان صراحت و جسارت به خرج بدهد و در قالب سریال گاندو شفاف‌سازی صحیح هم داشته باشد. اما عوامل سریال، كاری ساخته‌اند كه هم مخاطب را سرگرم كند، هم به آنها آگاهی لازم را بدهد و هم این‌كه قابل دفاع باشد. در واقع عوامل سازنده این مجموعه تلویزیونی به لحاظ قصه نه تنها تابوشكنی كردند، بلكه نشان دادند كه می‌توان سریال جذاب، پر‌گره و سرگرم‌كننده ساخت، بدون آن‌كه مثلث عشقی در آن جاری باشد و می‌توان گفت این مساله جزو امتیازات این سریال محسوب می‌شود. از دیگر امتیازات سریال علاوه بر قصه، تعدد شخصیت‌های امنیتی- سیاسی سریال است كه هر‌كدام ویژگی‌ها و قابلیت‌های فراوانی دارند و در كنار این شخصیت‌ها، تنوع شخصیت‌های بدمن هم در سریال دیده می‌شود و همین منجر به تعلیق فراوان در سریال گاندو شده و مخاطبان در هر سنی و هر میزان تحصیلاتی هر شب علاقه‌مند هستند تا این سریال را دنبال كنند. علاوه بر آن، تهیه‌كننده و كارگردان برای ساخت مجموعه تلویزیونی گاندو نه تنها در داستان تابوشكنی كردند، بلكه در ساختار هم این اتفاق افتاده است. بر‌خلاف این كه معمولا سریال‌ها در قسمت‌های ابتدایی به معرفی شخصیت‌ها اختصاص یافته، اما سریال گاندو به‌هیچ‌وجه این‌طور نبوده و از همان قسمت اول بسیار ضربتی عمل كرد و با یك داستان و گره بسیار جذاب مخاطب را درگیر قصه سریال كرده است. همه این موارد بهانه‌ای شد تا ما با مجتبی امینی، تهیه‌كننده سریال درباره جزئیات این سریال به صحبت بنشینیم.
امنیتی -سیاسی گذاشته است و همین باعث شده تا مخاطبان در هر قشری و میزان تحصیلاتی درگیر شوند و هر شب این سریال را دنبال كنند. چطور شد دست روی چنین سوژه‌ای گذاشتید. فكر نمی‌كردید مسیر سختی انتخاب كرده‌اید؟
ما می‌خواستیم طرحی متناسب با مقتضیات روز بسازیم، به همین دلیل به سمت طراحی سریال گاندو رفتیم. البته از همان شروع ما یك طرح 30قسمتی ندیدیم، بلكه یك مجموعه- فصل دیدیم و طراحی شكل گرفت، حتی در طراحی سعی كردیم هوشمندانه عمل كنیم و حتی جلوتر از مقتضیات جامعه باشیم تا مخاطبان با سریال همراهی كنند. سریال گاندو سه سال پیش كلید خورد. یك سال تحقیق و پژوهش، یك سال نگارش و یك سال هم پیش‌تولید و تولید زمان برد. به همین دلیل ما آینده‌نگری داشتیم و از همان زمان به‌گونه‌ای قصه را روایت كردیم كه متناسب با روز باشد. البته موضوع مجموعه بر‌اساس استنادات واقعی رقم خورده است. در مجموع گاندو، طرح شفاف‌سازی و مطالبه‌گری نظام است. وقتی بحث امنیت ملی مطرح می‌شود، نه چپ می‌شناسد و نه راست. نه بالا می‌شناسد و نه پایین. امنیت ملی نه تنها در كشور ما، بلكه در همه كشورها اهمیت دارد و برایشان مهم است. در این سریال هم سعی كردیم شفاف‌سازی كنیم و در یك كلمه سریال فراجناحی است و تمركزش را روی جریان یا جناح خاصی نگذاشته و هیچ خط قرمزی وجود ندارد.
با تماشای سریال این ذهنیت شكل می‌گیرد كه سریال گاندو جزو كارهای سفارشی است. آیا این‌طور است؟
نمی‌شود گفت كه گاندو سفارشی است، زیرا این کار طراحی شده است. گاندو نشان داد بدون عشق مثلثی می‌توان مردم را پای تلویزیون نشاند و آنها را با یك اثر استاندارد سرگرم كرد. نمی‌دانم چرا برخی دوستان نویسنده تلاش دارند درامی خلق كنند كه بر‌گرفته از جنس سریال‌سازی شبكه‌های تركیه و... است. گاندو این تابو را در رسانه ملی شكست. تجربه‌ای با گاندو خلق شد كه می‌توان با استاندارد دیگری سریال‌سازی و مخاطب را همراه كرد. حرف‌های مردم در فضای مجازی نشان می‌دهد كه می‌توان سریال خانوادگی بدون عشق مثلثی ساخت كه مردم با آن همذات‌پنداری كنند. ضمن این‌كه هدف مطالبه‌گری هم داشته باشد.
طراحی سریال بر اساس دغدغه گروهی شكل گرفت. همه عوامل این پروژه با نگاه شغلی‌شان، تجارت یا تخصص كاری درگیر این سریال نشدند، بلكه همه بچه‌های گاندو چه جلو و چه پشت دوربین دغدغه دلی داشتند و سال‌هاست چنین كارهایی با دغدغه دلی، جایش در رسانه ملی خالی بود. در واقع همه با اعتقاداتی كه داشتند كار كردند، به همین دلیل تاكید كردم كه گاندو روح دارد و زنده است و توانسته ارتباط خوبی هم با مردم بگیرد. در حالی كه درام گاندو سخت و پیچیده است، اما چون روح دارد؛ مردم سریال را دوست دارند.
شما در این مجموعه دست روی پرونده جنجالی جیسون رضاییان هم گذاشته‌اید. گرچه تا به امروز موضوعات امنیتی و سیاسی در برخی سریال‌ها و فیلم‌های سینمایی مطرح شده، اما به شكل سریال گاندو نبوده و طبیعی است علاوه بر موضوع، دغدغه اقتصادی و مالی هم داشتید. بنابراین با جسارت به چنین موضوعی ورود كرده‌اید. احتمال نمی‌دادید كار در اواسط متوقف شود؟ اصلا با چه پشتوانه‌ای وارد شدید حتما پشت‌تان به جایی گرم بود.
حتما پشت مان به یك جا گرم بود. تیم گاندو اعم از نویسنده و كارگردان خیلی زحمت كشیدند. آرش قادری برای نگارش فیلمنامه خیلی انرژی گذاشت یا ما نمونه جواد افشار را نداریم. همه پشت‌مان به خدا گرم است. می‌دانستیم مسیر پیچیده‌ای می‌رویم، اما دلی قدم به این مسیر گذاشتیم. من چند شب پیش به جواد گفتم كه هیچ كارگردانی امكان نداشت گاندو را بسازد. همان‌طور كه می‌دانید جواد افشار كارگردان صاحب‌سبكی است و هیچ وقت منتظر كاری نمی‌ماند، زیرا مرتب پیشنهاد سریال‌سازی دارد، اما واقعاً می‌گویم كه جواد همه جوره پای كار بود. او دغدغه‌‌مند كارش را انجام داد. ما در چند فصل این سریال را طراحی كردیم و بعد از این كه نخ تسبیح شكل گرفت، پی همه چیز را به تن مالیدیم. می‌دانستیم به سمت كاری می‌رویم كه ممكن است به كام خیلی‌ها خوش نیاید، اما بعد از 40 سال كه نظام و مردم به بلوغی رسیده‌اند، فصل‌اش رسیده كه این شفاف سازی و صراحت در جامعه اتفاق بیفتد. باید فرق دلسوز و غیر دلسوز مشخص شود. باید فرق آدم‌های گمنام كه شبانه‌روز در این مملكت زحمت می‌كشند تا كشور پایدار بماند، دانسته شود. باید همه این موارد شفاف‌سازی شود تا مردم بدانند و نباید این جزئیات مخفی بماند. ممكن است صراحت و شفافیت به كام خیلی‌ها خوش نیاید، اما باید شفاف‌سازی كرد.
امروز كه ذوق مردم را در كوچه و خیابان می‌بینیم كه با سریال همذات‌پنداری می‌كنند، خوشحال می‌شویم و خستگی‌مان در‌می‌آید. من هر شب از آمریكا، كانادا و... پیام‌هایی از مردم دارم كه سریال را دوست دارند و این كه فراتر از مرزها مردم این سریال را می‌بینند، خوشحال‌كننده است.
این روزها به شكل رسمی و غیر رسمی شاهد فشارهایی روی سریال گاندو هستیم كه برخی قسمت‌ها كاملا حذف شود. این فشارها از كجاست؟
(با خنده) سؤالات سخت می‌پرسید.
به هر حال وقتی شما شفاف‌سازی می‌كنید، به این موارد هم باید پاسخ بدهید.
اعتقاد دارم باید همه ظرفیت هایمان را زیاد كنیم. اوضاع كشور به گونه‌ای است كه باید سعه‌صدر زیاد داشته باشیم. تحمل‌ها كم شده و این اتفاق خوبی نیست. تا به كسی می‌گوییم بالای چشمت ابروست، روی ترش می‌كند. نباید ظرفیت‌ها كم شود. شما اگر نگاهی به سریال سازی و فیلمسازی آمریكا داشته باشید، می‌بینید شخصیت‌های سیاسی همچون رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، نمایندگان و دیگر مسؤولان جزو شخصیت‌های اصلی قصه هستند و خیلی صریح هم به تخلفات آنها پرداخت می‌شود.
نمونه‌اش سریال 24 است كه خیلی صریح به همسر و برادر رئیس‌جمهور یا مسؤولان دولتی می‌پردازد و دولت هم واكنشی ندارد. معتقدم هر قدر به مردم نزدیك‌تر باشیم و شفاف سازی كنیم، مردم بیشتر احساس امنیت می‌كنند و خدمات كشور باورپذیر می‌شود. باید ظرفیت‌ها را بیشتر كنیم. خطاهای مختلفی در جناح‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... رخ می‌دهد. خب همه آدم‌ها معصوم نیستند و احتمال اشتباه در هر فردی وجود دارد. نباید كل جریان را زیرسؤال برد. باید تفكیك‌سازی صورت بگیرد. نباید زیرسؤال برد. با توجه به این كه در سال‌های اخیر شفاف‌سازی صورت نگرفته، ظرفیت‌ها كم شده است. این در حالی است كه مردم ما هوشیار هستند و آگاه. مردم حق دارند تفاوت كار خوب یا بد، عملكرد صحیح یا نادرست را ببینند.
