تحریم هوایی هم شکست خورد

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری تاکید کرد آمریکایی‌ها آرزوی خاموش شدن چراغ پروازها را به گور خواهند برد

تحریم هوایی هم شکست خورد

تحریم به آسمان ایران هم رسید؛ از هواپیما و قطعه گرفته تا شرکت‌های هواپیمایی و حتی ایرلاین‌هایی که حاضر به همکاری با ایران هستند. هدف روشن است و آن هم افزایش هزینه، محدود کردن دسترسی به تجهیزات و خدمات بین‌المللی و در نهایت زمینگیر کردن صنعت هوایی ایران است اما آنچه در عمل اتفاق افتاده، با هدف تحریم‌کنندگان فاصله دارد؛ پروازها ادامه دارد و صنعت هوایی، با وجود فشارهای سنگین، همچنان فعال است.

در تازه‌ترین دور فشارهای ظالمانه علیه کشورمان، آمریکا ۲۷ ایرلاین غیرنظامی ایران را هدف تحریم قرار داده است؛ اقدامی که در ظاهر شرکت‌های هواپیمایی را نشانه می‌رود اما آثار آن مستقیما به مسافران و شبکه حمل‌ونقل کشور منتقل می‌شود. از سوی دیگر، ایرلاین‌ها و شرکت‌های خارجی نیز برای همکاری با ایران با ریسک تحریم‌های ثانویه مواجهند؛ بنابراین فشار واشنگتن تنها به صنعت هوایی ایران محدود نمی‌شود و هزینه همکاری با ایران را برای طرف خارجی نیز افزایش می‌دهد.
تحریم صنعت هوایی برای آمریکا موضوع تازه‌ای نیست. محدودیت در فروش هواپیما و قطعات، دشوار‌کردن دسترسی به خدمات تعمیر و نگهداری و اعمال فشار بر شرکت‌های خارجی، سال‌هاست بخشی از سیاست فشار علیه صنعت هوانوردی ایران است. در این میان هر شرکتی که بخواهد با ایران همکاری کند باید هزینه و ریسک این همکاری را نیز محاسبه کند؛ از محدودیت‌های مالی گرفته تا احتمال قرار گرفتن در فهرست تحریم‌های آمریکا. همین فشارها در سال‌های گذشته دسترسی شرکت‌های ایرانی به بخشی از زنجیره تأمین جهانی صنعت هوانوردی را دشوار کرده است. با این‌حال صنعت هوایی کشور متوقف نشده و بخشی از نیازهای خود را از طریق توان داخلی، تعمیرات و نگهداری داخل کشور و مسیرهای جایگزین تأمین کرده است. مسأله مهم‌تر این است که تحریم‌کنندگان تنها با یک صنعت اقتصادی طرف نیستند؛ حمل‌ونقل هوایی یکی از زیرساخت‌های ارتباطی کشور است و هر اختلال در آن، مستقیما به زندگی مردم و فعالیت اقتصادی کشور منتقل می‌شود.
  یک روز نرمال نداشتیم
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری با تأکید بر همین فشارها، صراحتا از تلاش دشمن برای زمینگیر کردن صنعت هوایی سخن گفته است. کاپیتان ابوذر شیرودی با اشاره به تحریم‌های جدید آمریکا علیه حمل‌ونقل هوایی ایران، گفت: دشمنان «به‌صورت جدی و با عزم راسخ به دنبال زمینگیر کردن حوزه هوایی کشور هستند» و اخیرا نیز وزیر خزانه‌داری آمریکا از تحریم‌های «خفه‌کننده» علیه این بخش سخن گفته است. اما به گفته شیرودی، نتیجه چیزی نیست که تحریم‌کنندگان دنبال آن هستند. او با اشاره به تداوم پروازها تصریح کرد: آنچه در عمل شاهد آن هستیم، فعالیت مستمر و با‌قدرت صنعت هوایی است. این نشان می‌دهد که تمامی تلاش‌های دشمن برای زمینگیر کردن ما ناکام مانده است. این مقام مسئول همچنین از برقراری مجدد یکی از مسیرهای پروازی به یک کشور همسایه خبر داده و گفته است که این مسیر پس از پیگیری‌های دولت و وزارت راه و شهرسازی دوباره عملیاتی شده است. این اتفاق یک پیام روشن دارد و آن هم این است که حتی در شرایطی که محدودیت‌ها افزایش یافته، سیاست تحریم نتوانسته شبکه پروازی ایران را به توقف کامل برساند.
  فشار فقط روی ایران نیست
یکی از ابعاد کمتردیده‌شده تحریم صنعت هوایی ایران، فشار بر شرکت‌های خارجی است. هر ایرلاین یا شرکت خدمات هوایی که با ایران همکاری کند، در معرض ریسک تحریم یا محدودیت‌های آمریکا قرار می‌گیرد. به این ترتیب، واشنگتن تلاش می‌کند هزینه همکاری با ایران را برای طرف‌های خارجی آن‌قدر بالا ببرد که شرکت‌ها از حضور در بازار ایران صرف‌نظر کنند. این سیاست در عمل می‌تواند به کاهش پروازهای خارجی، محدود شدن همکاری‌های فنی و افزایش هزینه خدمات منجر شود. اما از سوی دیگر ادامه همکاری برخی شرکت‌ها و برقرار ماندن مسیرهای هوایی نشان می‌دهد این فشار نیز نتوانسته تمام کانال‌های ارتباطی ایران را مسدود کند. در واقع، تحریم‌کنندگان برای خاموش کردن چراغ پروازها فقط صنعت داخلی ایران را هدف نگرفته‌اند؛ بلکه تلاش کرده‌اند حلقه ارتباط ایران با شرکت‌ها و شبکه هوایی خارج از کشور را نیز محدود کنند. با این‌حال، این حلقه هنوز به‌طور کامل قطع نشده است.
  حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی
شرایط صنعت هوایی در دوره اخیر تنها تحت تأثیر تحریم اقتصادی نبوده است. به گفته رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، این صنعت از زمان آغاز تنش‌های اخیر منطقه حتی یک روز شرایط عادی نداشته است. شیرودی می‌گوید صنعت هوایی کشور یا با بسته‌شدن فضای پروازی مواجه بوده یا با تهدیدهای مستقیم روبه‌رو شده است. او همچنین از حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی ازجمله برج‌های مراقبت، رادارهای غیرنظامی، ترمینال‌ها و باندهای پرواز سخن گفته و این اقدامات را در تضاد با ادعاهای حقوق‌بشری آمریکا دانسته است. در چنین شرایطی، حفظ پروازها تنها به معنای فعالیت یک مجموعه اقتصادی نیست؛ ادامه پروازها به معنای حفظ یک زیرساخت حیاتی برای جابه‌جایی مردم و ارتباط کشور با بیرون است. در کنار تلاش برای حفظ پروازها، سازمان هواپیمایی بر یک خط قرمز تأکید دارد: «ایمنی». شیرودی در واکنش به حساسیت‌های ایجادشده درباره برخی تایپ‌های هواپیما تأکید کرده است که ایمنی در سازمان هواپیمایی کشوری قابل چانه‌زنی نیست و هیچ فشار رسانه‌ای، دستوری یا خواهشی موجب عدول از استانداردهای پروازی نخواهد شد. به گفته او، تصمیم درباره ناوگان براساس بررسی‌های کارشناسی و اسناد فنی انجام می‌شود و سازمان هواپیمایی در‌حال بررسی مدارک شرکت‌هاست. این موضع در‌شرایط تحریمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چرا که حفظ ظرفیت پروازی نباید با کاهش استانداردهای ایمنی اشتباه گرفته شود. هدف صنعت، فقط روشن‌نگه‌داشتن موتور هواپیماها نیست؛ بلکه باید پرواز ایمن و پایدار باشد. 

چراغی که خاموش نشد
​​​​​​​
تحریم‌های هوایی آمریکا هزینه‌های سنگینی به صنعت هوانوردی ایران تحمیل کرده است؛ از دشوار شدن تأمین هواپیما و قطعات تا افزایش هزینه تعمیر و نگهداری و محدود شدن همکاری با شرکت‌های خارجی اما میان «تحمیل هزینه» و «زمینگیر کردن صنعت» فاصله زیادی وجود دارد. پروازها ادامه دارند، مسیرهای متوقف‌شده در حال بازگشتند و صنعت هوایی تلاش می‌کند سطح خدمات را حفظ کند. همین واقعیت، مهم‌ترین پاسخ به سیاستی است که هدفش توقف این صنعت بوده است. ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری در همین چارچوب تأکید کرده که انتظار مردم برای ارائه خدمات در سطح گذشته، خود نشانه‌ای از حفظ توان صنعت در شرایط دشوار است. در نهایت، تحریم توانسته پرواز را برای ایران سخت‌تر کند اما نتوانسته آن را متوقف کند. فشارها افزایش یافته، هزینه‌ها بالا رفته و مسیرها دشوارتر شده‌اند؛ با این‌حال، چراغ صنعت هوایی همچنان روشن است و به گفته شیرودی، آمریکایی‌ها آرزوی خاموش شدن چراغ پروازها را به گور خواهند برد.