تا پیش از این، راه‌های دریایی شریان اصلی مبادلات بودند؛ به‌طوری‌که حدود ۷۵ درصد از سهم تجارت ما از طریق دریا انجام می‌شد (۷۳ درصد حجم صادرات و ۷۹ درصد حجم واردات). اما امروز به‌دلیل محاصره‌ها و شرایط جنگی، این سهم کاهش یافته است؛ به همین خاطر، رویکرد خود را تغییر داده و مسیرهای جایگزین یعنی جاده و ریل را انتخاب کرده‌ایم.در جنگ اقتصادی باید هر لحظه تکنیک و تاکتیک را تغییر دهید تا موفق شوید. اگرچه همچنان به‌صورت محدود و با وجود ریسک بالا، بخشی از کالاهای وارداتی از طریق دریا وارد می‌شود اما تأمین نیازمندی‌های کشور بیشتر از طریق جاده و ریل انجام می‌شود. در این میان، سهم صادرات از مسیر جاده و ریل بیشتر شده؛ هرچند کشورهای همسایه نیز بخش مهمی از نیازمندی‌های خود را از طریق ایران تأمین می‌کنند.هر روز خبری منتشر می‌شود که فلان مسیر مرزی بسته شده یا محدودیتی در آن ایجاد شده است ولی این محدودیت‌ها در بلندمدت دوام ندارد؛ چراکه محصولات ارسالی از ایران جزو نیازهای اساسی کشورهای مقابل است. برای نمونه، پاکستان گاز، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های سوختی خود را از طریق مرزهای ریمدان، پیشین و کوک دریافت می‌کند. اگر این مسیر مختل شود، پاکستان در کوتاه‌مدت هم با مشکل مواجه می‌شود به‌طوری‌که قیمت سوخت (گاز) و به تبع آن قیمت همه محصولات بالا می‌رود؛ چنان‌که امروز افزایش قیمت سوخت و هزینه حمل‌ونقل در پاکستان به‌خوبی مشهود است. به همین دلیل است که اکنون کالاها به‌صورت محلی و غیررسمی و حتی از مبادی رسمی با وجود محدودیت‌ها همچنان صادر می‌شود.در حوزه عراق نیز ما فقط یک مرز وجود ندارد بلکه هفت یا هشت مرز فعال مانند شلمچه، مهران، خسروی، پرویزخان، باشماق و... وجود دارد. اگر یک مرز بسته شود، کامیون‌ها به مرزهای دیگر می‌روند.