نبود دسترسی به سرویس بهداشتی یكی از مشكلات كلانشهرهایی مانند تهران است
لطفا خودتان را نگه دارید!
هنگام ترددهایتان در شهر حتما برای یك بارهم كه شده با صحنه‌هایی همچون مادری كه در باغچه كنار پیاده رو درحال سرپا گرفتن كودكش است یا فردی كه گوشه دنجی از خیابان پشت به مردم یا پشت شمشادها در حال قضای حاجت است؛ مواجه شده‌اید هرچند بیان كردن این حقایق كمی ناپسند به نظر می‌آید، اما به دور از واقعیت نیست، این رفتارها نشان می‌دهد پایتخت ایران با جمعیت ده میلیون نفری‌اش نیز با كمبود سرویس‌های بهداشتی مواجه است و توالت‌های عمومی شهری هم محدود به توالت‌هایی می‌شود كه در پارك‌ها و بوستان‌های شهر وجود دارد و بعضا برای رسیدن به یك سرویس بهداشتی باید یك كیلومتر راه بروید تا موفق به قضای حاجت شوید.
اصغر عطایی، مدیر کل امور خدمات شهری شهرداری تهران با بیان این‌كه 9347 سرویس بهداشتی در تهران وجود دارد، می‌گوید: 75 درصد سرویس‌های بهداشتی پایتخت در پارك‌ها، 10 درصد داخل خیابان‌ها و معابر، 9 درصد در میادین تره‌بار، 4 درصد در پایانه‌ها و 2 درصد در فروشگاه‌های شهروند واقع شده است. براساس تفكیك جنسیتی 52 درصد (4831) چشمه مربوط به آقایان و 48درصد (4516) چشمه مربوط به بانوان است.
مقاومت شهروندان
برای ساخت سرویس بهداشتی!
در حالی كه عده‌ای معتقدند تعداد سرویس‌های بهداشتی در تهران پاسخگوی نیاز شهروندان نیست، عطایی نظر متفاوت و كارشناسانه خود را این‌گونه مطرح می‌كند: همه نقاط شهر تهران به سرویس بهداشتی نیاز ندارد، بخش عمده‌ای از شهر در دل محلات و محل سكونت است و نیازی به سرویس بهداشتی عمومی نیست؛ سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در مراكز تردد تجمعی شهروندان مثل مراكز خرید، متروها، بازارها، خیابان‌های اصلی و مراكزی كه اطراف محله‌های گشت‌وگذار است، ساخته شوند. مدیركل امور خدمات شهری شهرداری تهران با اشاره به این‌كه شهرداری سرویس‌های بهداشتی را به عنوان یكی از المان‌های اصلی در بوستان‌ها تعبیه می‌كند، می‌افزاید: یكی از چالش‌های ما در بحث تعبیه سرویس‌های بهداشتی مربوط به خود شهروندان می‌شود، شهروندان تمایل دارند تعداد زیادی از المان‌های شهری مثل مخزن پسماند در شهر وجود داشته باشد، اما نزدیك منزل یا مغازه آنها نباشد. درباره سرویس بهداشتی نیز چنین دیدگاهی وجود دارد. وقتی می‌خواهیم در سطح شهر سرویس‌های بهداشتی ایجاد كنیم شهروندان مقاومت می‌كنند، حتی برخی معتقدند ساختن سرویس بهداشتی در نزدیكی ملك آنها باعث افت قیمت ملك شان می‌شود و حتی بعضی می‌گویند در صورتی كه سرویس بهداشتی نزدیك مغازه ما باشد، قیمت آن پایین می‌آید. عطایی ادامه می‌دهد: چالش دوم ما در این بحث مربوط به سرویس‌های بهداشتی مراكز تجاری است، مراكز تجاری و پاساژها باید موظف و مكلف شوند به تعداد افرادی كه به آن مركز مراجعه می‌كنند سرویس بهداشتی ایجاد كنند؛ در برخی از این مراكز تجاری حتی با وجود ساخت سرویس بهداشتی باز هم كلید آن را به مغازه‌دار می‌سپارند و اجازه استفاده عمومی به شهروندان نمی‌دهند و این مساله به نام مردم و به كام اهالی مركز تجاری می‌شود.
قرص دستشویی!
اهمیت سرویس‌های بهداشتی بر هیچ كس پوشیده نیست تا جایی كه در تمام دنیا روزی به نام (روز جهانی سرویس بهداشتی) وجود دارد. عطایی هم بر این اهمیت تاكید می‌كند و می‌گوید: كمبود سرویس‌های بهداشتی می‌تواند به بروز بیماری‌های مختلف منجر شود.بسیاری از شركت‌های جهانگردی به دلیل اطلاع از ضعف ما و كمبودهایی كه در این زمینه داریم به جهانگردهای مسن قرص‌هایی می‌دهند كه تا بعد از هفت هشت ساعت كه به هتل باز می‌گردند از سرویس بهداشتی استفاده كنند. باید برای این چالش‌ها فكری شود. سرویس‌های بهداشتی در مراكز تجاری و سایر نقاط شهر وجود دارند، اما به‌رغم آمارهای موجود این تعداد سرویس بهداشتی قطعا كفاف كلانشهری مثل تهران را نمی‌دهد.
در حالی كه عده‌ای معتقدند برای هر گونه مشاركت اجتماعی فرهنگ‌سازی نیاز است، مدیر كل امور خدمات شهری شهرداری تهران این تفكر را كمی شعار‌گونه می‌داند و توضیح می‌دهد: امروزه در شهر تهران تا موضوعی سود نداشته باشد كسی برای انجام، رغبتی از خود نشان نمی‌دهد بنابراین باید برای اشخاص انتفاعی ایجاد شود و بعد انتظار مشاركت داشته باشیم و ما حتما باید منافع طرف مقابل را در نظر بگیریم كه فرد از این قضیه منتفع شود. مثلا بسیاری از افراد كه زمین‌های بزرگ یا شرایطی دارند می‌گویند 50 چشمه می‌سازیم و شما هم این امتیاز را به ما بدهید. موضوعی كه وجود دارد این‌كه در مراكز تجاری و خرید اكثرا قیمت زمین بسیار بالاست و
مغازه دار‌ها مقاومت می‌كنند كه این محل نزدیك‌شان نباشد. در شهرداری تهران اعلام كرده‌ایم اگر هركسی كه در محل تردد و رفت و آمد و مناطق شلوغ زمینی معرفی كند، حوزه معاونت خدمات شهری حتما هزینه‌های تاسیس سرویس بهداشتی را از صفر تا صد تامین می‌كند و سپس تحویل خود منطقه برای نگهداری خواهد داد.
سرویس‌های بهداشتی كجا باید بیشتر باشد؟
هر فردی به طور متوسط سه سال از عمرش را در توالت می‌گذراند. شاید بیش از هركس دیگر معضل نبود توالت‌های عمومی شهری را كسانی درك كنند كه در طول روز محل كار ثابتی ندارند؛ كسانی مانند راننده‌های خودروهای عمومی یا پیك‌های موتوری. ناهید خداكرمی، رئیس كمیته سلامت شورای اسلامی شهر تهران نكته مهم در مورد سرویس‌های بهداشتی پایتخت را میزان پراكندگی آنها و نیازهای شهروندان می‌داند و اضافه می‌كند: در بعضی از مناطق مثل 11 و 12 یا مراكز و میدان‌های مركزی شهر كه ایستگاه‌های بیشتر و در نتیجه تردد بیشتری وجود دارد به سرویس‌های بهداشتی بیشتری نیاز است. وی با اشاره به آمار ارائه شده از سوی شهرداری تهران مبنی بر وجود بیش از 9000 سرویس بهداشتی در پایتخت به ما می‌گوید: با توجه به نظارت‌های میدانی انجام‌شده توسط كمیته سلامت و آمارهای ارائه و تفكیك‌شده مناطق حدودا 2000 چشمه اختلاف آمار وجود دارد كه البته تعداد چشمه‌های موجود بد نیست.
در حالی كه عده‌ای گمان می‌كنند نبود بودجه از دلایل اصلی كمبود سرویس‌های بهداشتی در شهر تهران است، خدا كرمی علت را این گونه بیان می‌كند: بررسی‌ها نشان می‌دهد كه با توجه به بودجه‌های پیش‌بینی شده علت ساخته نشدن سرویس‌های بهداشتی بیشتر، بحث زمین و معارضان ملك‌هایی است كه صاحبان آنها به دلیل عدم تمایل به ساخت سرویس بهداشتی در نزدیكی منازل، مغازه یا مجتمع‌های تجاری‌شان اجازه ساخت‌وساز نمی‌دهند. رئیس كمیته سلامت شورای شهر تهران با تاكید بر مشكل كمبود مكان مناسب برای ساخت سرویس بهداشتی تصریح می‌كند: شهروندان باید كمك كنند و اگر ملك، زمین یا مكانی مناسب ساخت سرویس‌بهداشتی در اختیار دارند به شهرداری اعلام كنند یا اگر قرار است سرویس بهداشتی در مكانی ساخته شود همكاری‌های لازم را با ما انجام دهند. همچنین تمامی مراكز تجاری یا خدماتی به خصوص اگر از ارائه خدمات منفعت می‌برند به شهرداری كمك كنند تا چشمه‌های موردنیاز در اماكن مذكور تاسیس شود.
حواس تان به دستشویی‌ها باشد
اما در مورد سرویس‌های بهداشتی همه مشكلات به كمبود مكان برای ساخت و ساز ختم نمی‌شود؛ سرویس‌های بهداشتی موجود هم حال و روز خوشی ندارند. از شلنگ‌های كنده شده تا فضای مشمئز‌كننده همگی موانعی برای استفاده از سرویس‌های بهداشتی موجود هستند. خداكرمی با تاكید بر این‌كه كیفیت سرویس‌های بهداشتی بسیار مهم است، می‌گوید: كمیته سلامت در حال بازدیدهای میدانی از سرویس‌های بهداشتی است؛ بسیاری از این سرویس‌ها بسته هستند و به دلیل این‌كه خود شهروندان و استفاده‌كنندگان متاسفانه برخی مواقع بهداشت لازم را رعایت نمی‌كنند، گرفتگی فاضلاب و عواملی از این دست باعث می‌شود كه سرویس‌های بهداشتی از رده مصرف خارج شوند. البته سرویس‌های بهداشتی در حال اصلاح هستند و ما امیدواریم تا سال 1400 به اندازه كافی سرویس بهداشتی به خصوص در مكان‌های پررفت و آمد در دسترس مردم باشد. شاید برای شما هم پیش آمده باشد كه در حال سفر با قطار شهری (مترو) ناگهان به سرویس بهداشتی نیاز پیدا كنید، اما هر چه تلاش كرده‌اید موفق به پیدا كردن سرویس بهداشتی نشده اید. خدا كرمی درباره علت نبود سرویس‌های بهداشتی در ایستگاه‌های مترو تهران عنوان می‌كند: گاهی اوقات شاهد هستیم كه دستشویی‌ها محل تجمع معتادین یا استفاده‌های دیگر مثل رد و بدل كردن موادمخدر شده است؛ بنابراین انتظار نداریم همه ایستگاه‌های مترو دارای سرویس بهداشتی باشند چون ایستگاه‌های مترو عمدتا محل تردد و رفت و آمد سریع مردم است.
مقاومت شهروندان
برای ساخت سرویس بهداشتی!
در حالی كه عده‌ای معتقدند تعداد سرویس‌های بهداشتی در تهران پاسخگوی نیاز شهروندان نیست، عطایی نظر متفاوت و كارشناسانه خود را این‌گونه مطرح می‌كند: همه نقاط شهر تهران به سرویس بهداشتی نیاز ندارد، بخش عمده‌ای از شهر در دل محلات و محل سكونت است و نیازی به سرویس بهداشتی عمومی نیست؛ سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در مراكز تردد تجمعی شهروندان مثل مراكز خرید، متروها، بازارها، خیابان‌های اصلی و مراكزی كه اطراف محله‌های گشت‌وگذار است، ساخته شوند. مدیركل امور خدمات شهری شهرداری تهران با اشاره به این‌كه شهرداری سرویس‌های بهداشتی را به عنوان یكی از المان‌های اصلی در بوستان‌ها تعبیه می‌كند، می‌افزاید: یكی از چالش‌های ما در بحث تعبیه سرویس‌های بهداشتی مربوط به خود شهروندان می‌شود، شهروندان تمایل دارند تعداد زیادی از المان‌های شهری مثل مخزن پسماند در شهر وجود داشته باشد، اما نزدیك منزل یا مغازه آنها نباشد. درباره سرویس بهداشتی نیز چنین دیدگاهی وجود دارد. وقتی می‌خواهیم در سطح شهر سرویس‌های بهداشتی ایجاد كنیم شهروندان مقاومت می‌كنند، حتی برخی معتقدند ساختن سرویس بهداشتی در نزدیكی ملك آنها باعث افت قیمت ملك شان می‌شود و حتی بعضی می‌گویند در صورتی كه سرویس بهداشتی نزدیك مغازه ما باشد، قیمت آن پایین می‌آید. عطایی ادامه می‌دهد: چالش دوم ما در این بحث مربوط به سرویس‌های بهداشتی مراكز تجاری است، مراكز تجاری و پاساژها باید موظف و مكلف شوند به تعداد افرادی كه به آن مركز مراجعه می‌كنند سرویس بهداشتی ایجاد كنند؛ در برخی از این مراكز تجاری حتی با وجود ساخت سرویس بهداشتی باز هم كلید آن را به مغازه‌دار می‌سپارند و اجازه استفاده عمومی به شهروندان نمی‌دهند و این مساله به نام مردم و به كام اهالی مركز تجاری می‌شود.
قرص دستشویی!
اهمیت سرویس‌های بهداشتی بر هیچ كس پوشیده نیست تا جایی كه در تمام دنیا روزی به نام (روز جهانی سرویس بهداشتی) وجود دارد. عطایی هم بر این اهمیت تاكید می‌كند و می‌گوید: كمبود سرویس‌های بهداشتی می‌تواند به بروز بیماری‌های مختلف منجر شود.بسیاری از شركت‌های جهانگردی به دلیل اطلاع از ضعف ما و كمبودهایی كه در این زمینه داریم به جهانگردهای مسن قرص‌هایی می‌دهند كه تا بعد از هفت هشت ساعت كه به هتل باز می‌گردند از سرویس بهداشتی استفاده كنند. باید برای این چالش‌ها فكری شود. سرویس‌های بهداشتی در مراكز تجاری و سایر نقاط شهر وجود دارند، اما به‌رغم آمارهای موجود این تعداد سرویس بهداشتی قطعا كفاف كلانشهری مثل تهران را نمی‌دهد.
در حالی كه عده‌ای معتقدند برای هر گونه مشاركت اجتماعی فرهنگ‌سازی نیاز است، مدیر كل امور خدمات شهری شهرداری تهران این تفكر را كمی شعار‌گونه می‌داند و توضیح می‌دهد: امروزه در شهر تهران تا موضوعی سود نداشته باشد كسی برای انجام، رغبتی از خود نشان نمی‌دهد بنابراین باید برای اشخاص انتفاعی ایجاد شود و بعد انتظار مشاركت داشته باشیم و ما حتما باید منافع طرف مقابل را در نظر بگیریم كه فرد از این قضیه منتفع شود. مثلا بسیاری از افراد كه زمین‌های بزرگ یا شرایطی دارند می‌گویند 50 چشمه می‌سازیم و شما هم این امتیاز را به ما بدهید. موضوعی كه وجود دارد این‌كه در مراكز تجاری و خرید اكثرا قیمت زمین بسیار بالاست و
مغازه دار‌ها مقاومت می‌كنند كه این محل نزدیك‌شان نباشد. در شهرداری تهران اعلام كرده‌ایم اگر هركسی كه در محل تردد و رفت و آمد و مناطق شلوغ زمینی معرفی كند، حوزه معاونت خدمات شهری حتما هزینه‌های تاسیس سرویس بهداشتی را از صفر تا صد تامین می‌كند و سپس تحویل خود منطقه برای نگهداری خواهد داد.
سرویس‌های بهداشتی كجا باید بیشتر باشد؟
هر فردی به طور متوسط سه سال از عمرش را در توالت می‌گذراند. شاید بیش از هركس دیگر معضل نبود توالت‌های عمومی شهری را كسانی درك كنند كه در طول روز محل كار ثابتی ندارند؛ كسانی مانند راننده‌های خودروهای عمومی یا پیك‌های موتوری. ناهید خداكرمی، رئیس كمیته سلامت شورای اسلامی شهر تهران نكته مهم در مورد سرویس‌های بهداشتی پایتخت را میزان پراكندگی آنها و نیازهای شهروندان می‌داند و اضافه می‌كند: در بعضی از مناطق مثل 11 و 12 یا مراكز و میدان‌های مركزی شهر كه ایستگاه‌های بیشتر و در نتیجه تردد بیشتری وجود دارد به سرویس‌های بهداشتی بیشتری نیاز است. وی با اشاره به آمار ارائه شده از سوی شهرداری تهران مبنی بر وجود بیش از 9000 سرویس بهداشتی در پایتخت به ما می‌گوید: با توجه به نظارت‌های میدانی انجام‌شده توسط كمیته سلامت و آمارهای ارائه و تفكیك‌شده مناطق حدودا 2000 چشمه اختلاف آمار وجود دارد كه البته تعداد چشمه‌های موجود بد نیست.
در حالی كه عده‌ای گمان می‌كنند نبود بودجه از دلایل اصلی كمبود سرویس‌های بهداشتی در شهر تهران است، خدا كرمی علت را این گونه بیان می‌كند: بررسی‌ها نشان می‌دهد كه با توجه به بودجه‌های پیش‌بینی شده علت ساخته نشدن سرویس‌های بهداشتی بیشتر، بحث زمین و معارضان ملك‌هایی است كه صاحبان آنها به دلیل عدم تمایل به ساخت سرویس بهداشتی در نزدیكی منازل، مغازه یا مجتمع‌های تجاری‌شان اجازه ساخت‌وساز نمی‌دهند. رئیس كمیته سلامت شورای شهر تهران با تاكید بر مشكل كمبود مكان مناسب برای ساخت سرویس بهداشتی تصریح می‌كند: شهروندان باید كمك كنند و اگر ملك، زمین یا مكانی مناسب ساخت سرویس‌بهداشتی در اختیار دارند به شهرداری اعلام كنند یا اگر قرار است سرویس بهداشتی در مكانی ساخته شود همكاری‌های لازم را با ما انجام دهند. همچنین تمامی مراكز تجاری یا خدماتی به خصوص اگر از ارائه خدمات منفعت می‌برند به شهرداری كمك كنند تا چشمه‌های موردنیاز در اماكن مذكور تاسیس شود.
حواس تان به دستشویی‌ها باشد
اما در مورد سرویس‌های بهداشتی همه مشكلات به كمبود مكان برای ساخت و ساز ختم نمی‌شود؛ سرویس‌های بهداشتی موجود هم حال و روز خوشی ندارند. از شلنگ‌های كنده شده تا فضای مشمئز‌كننده همگی موانعی برای استفاده از سرویس‌های بهداشتی موجود هستند. خداكرمی با تاكید بر این‌كه كیفیت سرویس‌های بهداشتی بسیار مهم است، می‌گوید: كمیته سلامت در حال بازدیدهای میدانی از سرویس‌های بهداشتی است؛ بسیاری از این سرویس‌ها بسته هستند و به دلیل این‌كه خود شهروندان و استفاده‌كنندگان متاسفانه برخی مواقع بهداشت لازم را رعایت نمی‌كنند، گرفتگی فاضلاب و عواملی از این دست باعث می‌شود كه سرویس‌های بهداشتی از رده مصرف خارج شوند. البته سرویس‌های بهداشتی در حال اصلاح هستند و ما امیدواریم تا سال 1400 به اندازه كافی سرویس بهداشتی به خصوص در مكان‌های پررفت و آمد در دسترس مردم باشد. شاید برای شما هم پیش آمده باشد كه در حال سفر با قطار شهری (مترو) ناگهان به سرویس بهداشتی نیاز پیدا كنید، اما هر چه تلاش كرده‌اید موفق به پیدا كردن سرویس بهداشتی نشده اید. خدا كرمی درباره علت نبود سرویس‌های بهداشتی در ایستگاه‌های مترو تهران عنوان می‌كند: گاهی اوقات شاهد هستیم كه دستشویی‌ها محل تجمع معتادین یا استفاده‌های دیگر مثل رد و بدل كردن موادمخدر شده است؛ بنابراین انتظار نداریم همه ایستگاه‌های مترو دارای سرویس بهداشتی باشند چون ایستگاه‌های مترو عمدتا محل تردد و رفت و آمد سریع مردم است.
ضمیمه ویژه نامه
