دیروزشهرداری تهران، مردم پایتخت را شوكه كرد. طوری كه خیلی‌ها گفتند ای بابا بازهم عوارض جدید. موضوع چیست؟
عوارض شهری و عوارض محلی در قانون تشكیل شوراها به رسمیت شناخته شده و یكی از منابع درآمد شهرداری‌هاست. این موضوع از قدیم بوده و تا امروز نیز ادامه دارد. اما چهار لایحه‌ای كه دیروز در شورا اعلام وصول و یك فوریت آن تصویب شد گرچه باعث تعجب عده‌ای شد و گمان رفت شهرداری تصمیم خلق الساعه‌ای گرفته، ولی حقیقت این است این لوایح عوارضی همان است كه سال‌ها وجود داشته و فقط قرار است برخی جزئیات به آن اضافه شده و نحوه محاسبه نرخ عوارض دستخوش تغییراتی شود، مثل عوارض ترافیك و آلودگی هوا كه سال‌هاست برقرار است.
   یعنی می‌گویید لایحه مدیریت ترافیك و آلودگی هوا همان طرح ترافیكی است كه همه ما می‌شناسیم و عوارضش را پرداخت می‌كنیم؟
بله، دقیقا همان است. اسم قانونی و دقیق آن، عوارض مدیریت ترافیك و كاهش آلودگی هواست، ولی مردم آن را به نام طرح ترافیك می‌شناسند. در مورد عوارض پرونده‌های ساختمانی نیز همین طور است و این لایحه مربوط به عوارض ساخت و ساز است كه هر سال شهرداری نرخ آن را تعیین می‌كند. البته طبق لایحه جدید قرار است تغییراتی در نحوه محاسبه این عوارض اعمال شود كه این نیز از پیشنهادات شورای شهر بود.
شورایی‌ها اخیرا مصوبه‌ای با این مضمون داشتند كه عوارض ساختمانی براساس مرغوبیت مكانی ملك دریافت شود تا كسانی كه در موقعیت مكانی مرغوب تری قرار دارند بیشتر از دیگران عوارض ساخت و ساز بدهند. به نظر ما نیز این نوع عوارض گیری به عدالت نزدیك تر است.
   شما مرغوبیت ملك را چطور تعریف می‌كنید ؟
مرغوبیت پارامترهای مختلفی دارد، از جمله این كه بنا دركدام محله واقع شده باشد، دسترسی‌های خوبی داشته باشد، در راسته‌ای تجاری قرار گرفته باشد یا در خیابانی خاص واقع شده باشد. به این ترتیب هر چقدر مدیریت شهری برای یك محله آن هم از جیب بقیه شهروندان خرج كرده باشد و در نتیجه املاك آن منطقه ارزش افزوده بیشتری پیدا كرده باشند هنگام ساخت و ساز باید عوارض بیشتری پرداخت كنند. به نظر ما این هم به عدالت نزدیك تر است.
   قبول دارید بالا رفتن عوارض ساخت باعث می‌شود قیمت ملك بالا برود و به نوعی شهرداری به افزایش قیمت ملك دامن خواهد زد؟
البته افزایش قیمتی كه پیش می‌آید اجتناب ناپذیر است، آن هم به خاطر فلسفه عوارض كه می‌گوید هر كس عارضه‌ای را بر شهر تحمیل كند باید هزینه‌اش را بدهد. البته شهرداری نباید نرخ افزایش عوارض را بالاتر از نرخ تورم در نظر بگیرد.
   شهرداری اگر بخواهد تورم را ملاك قرار دهد كه فاجعه می‌شود! تورم الان حدود 40 درصد است.
قرار نیست نرخ عوارض را تا سقف تورم بالا ببریم، ولی به هر حال كسی كه ملكش در موقعیتی خاص قرار گرفته و ارزش آن رشد قابل توجهی پیدا كرده باید هزینه آن را بپردازد. ضمن این كه عوارض تنها مولفه تاثیرگذار در قیمت ملك نیست و بیش از عوارض، قیمت زمین و دستمزد ساخت و قیمت مصالح است كه قیمت نهایی یك بنا را مشخص می‌كند.
   ولی كسانی كه در كار ساخت و ساز هستند دادشان از عوارض شهرداری بلند است.
بله اما شاید ناراحتی‌ها ناشی از این باشد كه مثلا من دوست ندارم پول بیشتری بپردازم و می‌خواهم بیشتر سود كنم . شاید هم بخشی از ناراحتی‌ها بابت دشواری‌های دریافت پروانه ساخت وساز باشد. به هر حال ما می‌گوییم هر كسی كه ساخت و ساز می‌كند و از این مسیر سود می‌برد، باید عوارض شهر را بپردازد.
   شما طوری در مورد این افراد صحبت می‌كنید انگار دارند كار خلاف می‌كنند در حالی كه این شهرداری است كه این همه پروانه ساخت و ساز را صادر می‌كند.
 بله شهرداری پروانه صادر می‌كند ولی معتقدیم چون هزینه ساخت در تهران بالا نیست، افراد زیادی بی جهت میل به تخریب و ساخت مجدد دارند. این ارزان بودنِ عوارض، میل به مصرفی بودن را بیشتر می‌كند. آنچه ما دنبال آن هستیم تمركز بر ساخت و ساز در بافت فرسوده است نه ساخت و سازهای بی‌دلیل كه انگیزه‌های مالی پشت آن است.
   اینها درست ولی بالا رفتن عوارض به گران شدن ملك منجر می‌شود ودر نهایت مردم ضرر می‌كنند.
ما دنبال گران كردن ملك نیستیم ولی تاثیر افزایش عوارض در قیمت املاك، اجتناب ناپذیر است.
   در مورد لایحه مربوط به عوارض گسترش و حفظ فضای سبز بگویید، آیا این هم عوارضی قدیمی است یا تغییراتی خواهد داشت؟
بله، این لایحه هم چیز تازه‌ای نیست و چند دهه است كه اعمال و اجرا می‌شود. خلاصه این لایحه این است كسی كه درختی را قطع می‌كند یا می‌خواهد به خاطر ساخت و ساز آن را جابه جا كند باید عوارض بپردازد. تغییری كه این لایحه نسبت به سال‌های قبل كرده این است كه ارزش اكولوژیك درختان نیز در لایحه لحاظ شده به این معنا كه قطع یك درخت برگ سوزنی قطعا با از بین بردن یك درخت برگ پهن فرق خواهد كرد یا یك تك درخت كه برای یك محله غنیمت است با یك درخت كه در منطقه‌ای پر درخت واقع شده تفاوت دارد. به نظر ما دریافت عوارض به این شكل نیز عادلانه است.
   فكر می‌كنم لایحه مربوط به عوارض نصب و نظارت بر دكل‌های مخابراتی دیگر جدید است.
بخشی از این لایحه قدیمی و بخشی از آن جدید است. از سال‌ها قبل صاحبان دكل‌های مخابراتی موظف به دریافت مجوز سالانه و پرداخت هزینه‌های آن بودند؛ اما در لایحه جدید مقرر شده صاحبان دكل‌ها باید عوارضی جدا از هزینه‌های دریافت مجوز نیز بپردازند تا به نوعی هزینه‌ای كه می‌كنند مانع رشد قارچ گونه آنها شود.
   پس مردم نباید در این بخش عوارضی بپردازند، مثلا مردمی كه دكل‌های مخابراتی روی پشت بام خانه شان قرار دارد.
خیر، این عوارض فقط مختص بهره برداران است كه باید بابت مخدوش كردن چهره شهر و مخاطرات ایمنی و سلامت كه ایجاد می‌كنند به شهرداری عوارض بدهند .
   با این چهار لایحه و تغییرات جدیدش چقدر درآمد عاید شهرداری خواهد شد؟
اجازه بدهید لوایح در شورا تصویب شود و بعد در این باره حرف بزنیم .
   عدد دقیق نمی‌خواهم، رقم تخمینی هم خوب است.
یك هفته دیگر كه این لوایح تصویب نهایی می‌شود این اطلاعات را دقیق تر اعلام خواهیم كرد.
   الان شهرداری بابت انواع عوارض چه میزان از مردم تهران طلب دارد؟
عدد دقیق در ذهنم نیست .
   عدد دقیق نمی‌خواهم چون حرف من این است كه شما دارید عوارض را گران می‌كنید و ممكن است با این كار مطالبات شما دیرتر وصول شود و بی میلی مردم به پرداخت عوارض نیز شدت بگیرد.
البته وضعیت عوارض مختلف با هم فرق دارد. بیشترین مشكل شهرداری در مورد عوارض پسماند است چون اگر ساختمانی عوارضش را نپردازد، شهرداری نمی‌گوید دیگر زباله این ساختمان را جمع نمی‌كنیم. در مورد عوارض نوسازی هم مشكل مشابه وجود دارد ولی به هر حال هر زمان كه شهروندان قصد فروش ملك را داشته باشند باید حسابشان را با شهرداری تسویه كنند..
   بله شهرداری قطعا نمی‌گذارد كسی از چنگش فرار كند.
البته صد هزار تومان امروز با صد هزار تومان پنج سال دیگر اصلا قابل مقایسه نیست و دیگر آن كارایی را ندارد. پس شهرداری امروز به مبالغ عوارض بیشتر نیاز دارد تا سال‌های بعد.
   خب شما درعوض مردم را بابت دیركرد جریمه می‌كنید.
نه جریمه نمی‌كنیم.
  جریمه  می كنید، مثلا خود من بابت عوارض نوسازی نزدیك به 200 هزار تومان جریمه شده ‌‌ام.
این جریمه‌ها خیلی پایین تر از نرخ جریمه بانكی و بسیار كمتر از نرخ تورم است. بنابراین شهرداری متضرر می‌شود، نه مردم .
   با همه این تفاسیر قبول دارید هدف شهرداری از وضع عوارض مخصوصا عوارض چهارگانه اخیر، درآمدزایی است ؟
بله، قطعا یكی از منابع عمده درآمد شهرداری همین عوارض است نه در تهران بلكه در همه شهرهای دنیا.
   پس چرا دیروز آقای مسجد جامعی در صحن شورا اعتراض كرد و گفت شهروندان قلك نیستند؟
نظر ایشان محترم است و این هم بالاخره نوعی نگاه است. ولی دریافت عوارض هم قانونی است و عادلانه چون كسی كه با خودروی شخصی تردد می‌كند و شهر را آلوده می‌كند، یا درختی را از بین می‌برد یا ساخت و ساز می‌كند بدون این كه پاركینگ بسازد چون شهر را متضرر می‌كند باید این خسارات را با پرداخت عوارض جبران كند و شهرداری نیز با این مبالغ مشكلات شهر را حل كند.
   ولی مردم شك دارند عوارضی كه شهرداری می‌گیرد تمام و كمال خرج شهر بشود!
شك داشتن چیز بدی نیست اما بگویید خرج چه چیزهایی می‌شود.
   مثلا جشنواره فیلم فجر.
بخش زیادی از آن هشت میلیاردی كه گفته شد شهرداری به این جشنواره می‌دهد. اصلا پول نقد نیست چون بیلبوردها و سینماهای شهرداری كه در اختیار جشنواره قرار می‌گیرد بخش مهمی از آورده‌های شهرداری است. در ضمن عمده كسانی كه از جشنواره انتفاع می‌برند خود مردم تهران هستند كه عوارض می‌پردازند.
   جشنواره فجر فقط یك مثال بود. مثال دیگری می‌زنیم؛ ما الان سال‌هاست داریم سوار اتوبوس‌های قراضه می‌شویم ولی شهرداری می‌گوید داریم عوارض را خرج توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی می‌كنیم. مردم با این تناقضات مشكل دارند.
در مورد اتوبوس‌ها باید بگویم تحریم‌ها در این بخش بسیار اثر داشته چون واردات و تولید تقریبا قفل شده است . این را هم بدانید كه طبق قانون از هر صد تومانی كه باید صرف خرید اتوبوس شود 5/82 تومان آن را باید دولت بپردازد اما سال‌هاست دولت‌ها به دلایل مختلف به تعهدات‌شان عمل نكرده‌اند. ولی اخیرا مذاكراتی داشته ایم كه 3000 اتوبوس تازه نفس به تهران تزریق شود.