بازنمایی علم نوین
استفاده از خدمات‌دهنده‌های پیش از انتشار (preprint servers)  اكنون به طرز چشمگیری افزایش یافته است. اینها داده پایگاه‎هایی هستند كه پژوهشگران مطالعات خود را قبل از داوری همتا در آنجا قرار می‎دهند. بازدید و دانلود مقالات در medRxiv (پایگاه پیش‌چاپ مقالات پزشكی) بیش از صد برابر و تعداد مقالات جدیدی كه بارگذاری می‌شود پنج برابر شده است. نشریات علمی نیز با موج بی‎سابقه ارسال مقالات برای بررسی و چاپ روبه‎رو شده‎اند. برای مثال نشریه پزشكی نیو-اینگلند (NEJM) روزانه بین صد تا 150 مقاله درباره ویروس كرونا دریافت می‎كند و این تعداد حتی به 200 مقاله در روز هم رسیده است.
در همین حال موسسه ملی سلامت آمریكا و موسسه‎های خصوصی، روند تخصیص بودجه را برای تحقیقات ویروس كرونا تسریع كرده‎اند تا پژوهشگران بودجه لازم را برای بررسی روش‎های درمانی، توسعه و ارزیابی دقیق و كامل داروها و واكسن‎ها، مراقبت‎های بیمارستانی و آزمایش‎های‎شان در اختیار داشته باشند. اقدامات سریع‎تر در برابر این ویروس جان صدها هزار نفر را نجات خواهد داد. كاهش مدت زمان تصویب بودجه سبب می‎شود تا دانشمندان بر مطالعات ارزشمند و امیدواركننده متمركز شوند، سیاست‎گذاران به‎روزرسانی‏های كلیدی را سریع‎تر اعمال كنند و بیماران طول درمان كوتاه‎تری داشته باشند.
همه اینها خبرهای خوبی هستند، اما عواقبی نیز دارند؛ برای مثال كنترل كیفیت از بین خواهد رفت. خدمات‌دهنده‌های پیش از انتشار مدت‎هاست كه بخشی از فرآیندهای علمی محسوب می‎شوند، اما در حال حاضر استفاده از آنها بسیار گسترده‎تر شده و توجه رسانه‎ها را نیز به‌شدت به خود جلب كرده‎اند. در این روند سریع‎تر و جدید ممكن است مقالاتی ناقص به صورت گسترده در رسانه‎ها منتشر شده و با اطلاع‎رسانی‎های نادرست، دانشمندان را مجبور کند وقت ارزشمند خود را صرف تصحیح این موارد كنند. اما چنین اتفاقاتی قابل كنترل بوده و مزایای یك روند علمی سریع‎تر بسیار بیشتر است. درعوض باید به فكر زیست‌بومی سریع و جدید در فرآیند تولید علم باشیم.
كرونا چگونه شرایط را بهتر كرده؟
بحران كروناویروس روند تحقیقات علمی را مجبور به تغییر كرده است. اما این اولین بار نیست كه نشریات علمی در شرایط بحرانی متفاوت عمل می‎كنند؛ در دو دهه گذشته وقتی سارس (SARS) و ابولا (Ebola) هم شیوع یافتند، فرآیند داوری همتا دستخوش تحول شد. البته از دید نشریات علمی این تحولات نباید استانداردها را تغییر دهد. نشریات استانداردشان را در بالاترین مرتبه حفظ می‎كنند تا مقالاتی را منتشر كنند كه با دقت بررسی و ویرایش شده‎اند و درعین حال در زمان بسیار كوتاه‎تری پیش می‎روند. علاوه بر روند سریع‎تر نشریات، محققان بیشتری نیز به دنبال بازخوردهای مفید، تعامل و مشاركت با دیگر مقالات، از خدمات‌دهنده‌های پیش از انتشار برای به اشتراك گذاشتن مطالعاتشان قبل از داوری همتا استفاده می‎كنند. از طرف دیگر، روند دریافت بودجه نیز كه مانند انتشار مقالات علمی پر از تاخیرهای اعصاب خردكن و اتلاف وقت بود، سریع‎تر پیش می‎رود. بعضی از برنامه‎های غیرانتفاعی سعی می‎كنند روند درخواست حمایت مالی را در یك ساعت و بررسی درخواست را در 48 ساعت انجام دهند. به این ترتیب بودجه لازم برای تحقیقات ارزشمند در زمان بسیار كوتاه‎تری و بدون نیاز به بروكراسی به دست پژوهشگران می‎رسد.
اما از سوی دیگر داوران نیز مجبورند به جای بررسی عمیق پژوهش‎ها و انتخاب آنها براساس این‌كه كدام یك ارزش بیشتری دارد، به اطلاعاتی مبهم از كیفیت تحقیق اعتماد كنند. اما حتی زمانی كه داوری ماه‎ها طول می‎كشید باز هم در بین داوران بر سر این‌كه كدام مقاله ارزش بیشتری دارد، توافق وجود نداشت و ممكن بود بهترین پروژه‎ها انتخاب نشوند. همچنین رابطه‎ای بین به ثمر رسیدن پروژه‎ها و این‌كه چقدر نتایج‎‌شان مفید و قابل استفاده باشد وجود ندارد. بنابراین می‎بینیم كه زمان طولانی لازم برای بررسی، بیشتر وقت تلف كردن است.
هرچه فرآیند تحقیقات علمی در هر مرحله (از دریافت بودجه و دریافت مصوبه برای اجرای تحقیق گرفته تا داوری همتا و انتشار مقاله) سریع‎تر پیش رود مزایای بیشتری برای ما خواهد داشت. درست است كه اكنون در مراحل انتشار نتایج تحقیقات علمی تغییراتی ایجاد شده است اما هنوز به‌ مرحله‌ای نرسیده‎ایم كه پیوسته از پژوهشگران برای اجرای پژوهش‎ها و انتشار نتایج در سریع‎ترین زمان ممكن حمایت كنیم.
حفظ سرعت پیشرفت علم
مطمئنا فضای زیادی برای پیشرفت وجود دارد، زیرا پژوهشگران، رسانه‌ها و افراد مرتبط با فرآیند تولید علم، راه تعامل با روند جدید تحقیقات علمی را پیدا خواهند كرد؛ روندی كه با سرعت پیش می‎رود و بر مقالات پیش‎نویس  تكیه دارد.
انتشار سریع‎تر اطلاعات مربوط به ژنوم ویروس به پژوهشگران كمك می‎كند تا بر اساس یافته‎های یكدیگر جلو بروند. انتشار سریع‎تر نتایج كارآزمایی بالینی به درمان بهتر بیماری كمك كرده است. از این تحقیقات برای توصیه‎های بهداشت عمومی استفاده شده است. برای مثال شواهد نشان می‎دهد روند انتقال ویروس كووید-۱۹ در فضای باز محدود است. بنابراین شهرها آسان‎تر می‎توانند از قرنطینه خارج شوند. همچنین با توجه به شواهد انتقال ویروس از افراد بدون علامت، مردم را به استفاده از ماسك تشویق می‎كنند.
پیشرفت سریع‎تر علم، زندگی افراد بسیاری را نجات داده است و وقتی بحران كووید-۱۹ نیز به پایان برسد، سرعت بخشیدن به تحقیقات علمی در زمینه‎های درمان سرطان، آلودگی هوا، تغییر اقلیم، واكسن‎های مالاریا و... جان بسیاری را نیز همچنان نجات خواهد داد. این بحران نقش مهم دانشمندان را برای ایجاد جهان بهتری برای زندگی به روشنی به ما نشان داد. نقشی كه به هیچ وجه منحصر به دوران بحران نیست.
اما باید بپرسیم چقدر از این سریع‎تر شدن روندهای علمی پس از پایان بحران كووید-۱۹ پابرجا می‎ماند؟ آیا در مورد جذب كمك‌هزینه‎های مالی همچنان مدت زمان كمتری برای درخواست و تایید آن لازم است؟ آیا عادت انتشار و تعاملات مقالات پیش‎نویس  همچنان باقی خواهد ماند؟ آیا ممكن است فرآیندهای لازم برای انتشار مقالات ساده‎تر شود تا به صرف زمان چندماهه نیاز نداشته باشد؟
برگرفته از: Vox


هفت خوان پر پیچ وخم انتشار مقالات علمی
برای این‌كه بهتر متوجه میزان تغییر روند تحقیقات پزشكی در چند ماه گذشته شویم، بهتر است نگاهی به گذشته این روند بیندازیم.
قبل از بحران شیوع ویروس كرونا نوشتن پیشنهاد (پروپوزال) برای درخواست بودجه مالی چنین تحقیقاتی نزدیك به شش ماه طول می‎كشید و بعد از چند ماه انتظار شاید با هزینه‎ها موافقت می‎شد. این روزها پس از پایان تحقیقات، یك مقاله برای انتشار در یك نشریه علمی آماده و ارسال می‎شود، یا شاید پیش‎نویسی (preprint) از آن در پایگاه‎هایی مانند bioRxiv یا medRxiv بارگذاری شود. اما قبل از بحران كروناویروس بسیاری از محققان از انتشار پیش‎نویس در پایگاه‎های برخط (آنلاین) پرهیز می‎كردند. به‌علاوه بسیاری از نشریات نیز سیاست ممنوعیت ارسال مقاله برای مراكز دیگر را داشتند. اما مقالاتی كه در این پایگاه‎ها به اشتراك گذاشته می‎شوند، پیشنهادها و بازخوردهای مفید و كمك‌هزینه سریع‎تری دریافت می‎كنند.
وقتی مقاله‎ برای نشریه‌ای فرستاده می‎شود، برای ورود به مرحله داوری همتا ارزیابی می‎شود. به طور معمول 80 روز زمان برای بررسی نیاز است و پس از 13 هفته نتیجه اولیه اعلام خواهد شد. اگر در این مرحله مقاله پذیرفته شود، چند ماه تا انتشار نسخه كاغذی فاصله دارد. اما به این معنی نیست كه انجام این كارها ماه‎ها وقت‎گیر است، بلكه فقط به اندازه یك روز كاری زمان نیاز دارد. مساله اینجاست كه فرآیند رسیدگی سریعی وجود ندارد. حتی در مواقع غیرضروری هم این فرآیند طولانی قابل قبول نیست. در عصری كه به سرعت زیاد و در دسترس بودن اطلاعات معروف است، انتشار مقالات در نشریات علمی بسیار كند‎تر و رنج‎آورتر از هر زمان دیگری به نظر می‎رسد.
برای این‌كه حس بهتری از این مدت زمان داشته باشید فرض كنید مقاله خود را درباره كروناویروس اواخر دی ماه، ارسال كرده‎ و وارد مرحله داوری همتا شده‎اید. اگر مقاله شما نیاز به تجدید نظر نداشته باشد تقریبا اواسط فروردین پذیرفته و اواخر فروردین پیش‎نویس تصحیح نشده آن به صورت آنلاین منتشر می‎شد و با طی مراحل بعدی تازه در تیرماه مقاله چاپ می‌شد!




وقتی سریع‎تر شدن به معنای بهتر شدن نیست!
 مسلما سرعت بخشیدن به تولید علم، بهترین اتفاق نیست. بعضی اوقات حتی در زمانی كه فوریتی وجود ندارد، مقالات نادرستی در نشریات علمی منتشر می‎شود. بروز این اشتباهات طبیعی و معمولی است اما در حال حاضر نشریات علمی بیش از هر زمانی زیر فشار انتشار مقالات موثق و بدون اشتباه است. در شرایطی كه جهان در حال مقابله با این ویروس است، هر اشتباه می‎تواند تاثیر خطرناكی بر روند همه‎گیری كووید-۱۹ بگذارد. بنابراین با وجود اختلافات زیادی كه وجود دارد، اطمینان از روند درست داوری همتا بسیار مهم است.
برای نمونه نویسندگان مقاله‎ای در اواسط بهمن ۹۸ مدعی شده بودند كه شباهت‎های بین ژنوم كروناویروس جدید و ژنوم اچ‌آی‌وی حاكی از این است كه ویروس از نظر ژنتیكی مهندسی شده است. با وجود این‎كه پژوهشگران به‌سرعت دلایل لازم برای رد این ادعای نادرست را اعلام كردند، اما برای جلوگیری از مطرح‌شدن تئوری توطئه برای این بیماری دیر شده بود و كار بسیار بالا گرفت.
نویسندگان مقاله در حوزه سرم‌شناسی از دانشگاه استنفورد در فروردین ۹۹ مدعی شده بودند تا آن زمان بیش از ۵/۲ درصد جمعیت كالیفرنیا در ایالات متحده درگیر ویروس شده‎اند و نرخ مرگ‎و‎میر بسیار كمتر از آن است كه ادعا می‌شود. این مقاله در مرحله پیش‎نویس به صورت گسترده در فضای مجازی منتشر شد. بسیاری از پژوهشگران نگرانی خود را درباره روش‎شناسی (متدولوژی) و اشتباهات ریاضی این مقاله اعلام كردند، اما نتایج آماری اولیه به‌سرعت پخش شدند و بسیاری از مردم اطلاعات نادرستی درباره گسترش ویروس شنیدند. حدود ۵۰ روز پیش فاش شد كه بودجه مالی این مطالعه درباره ویروس كرونا را دیوید نیلمن (David Neeleman) بنیانگذار شركت هواپیمایی جت‌بلو (JetBlue) و سایر شركت‎های هواپیمایی تامین كرده‌اند و البته نویسندگان مقاله بخش بزرگی از یافته‎های خود را منتشر نكرده‌اند. آقای نیلمن كه از مخالفان سرسخت قرنطینه است با استفاده از انگیزه‎های مالی مانع از انتشار اطلاعات درست شده بود!
خدمات‌دهنده‌های پیش از انتشار به‌شدت تلاش می‎كنند تا با بررسی‎های بیشتر از این اتفاقات جلوگیری كنند. مشكل بالقوه این است كه رسانه‎ها باید با ملاحظه بیشتری داده‌های مورد اشاره در مقالات پیش‎نویس را در كار حرفه‌ای خود پوشش دهند. باید توجه داشت كه شیادی و شارلاتانی در دنیای علم هم وجود دارد. شیادان گاهی در لباس پژوهشگران و حامیان مالی آنها شیادی‌های عجیب و دور از تصور می‌كنند. روزنامه‎نگاری بخش مهمی از فرآیند علم است، اما این آگاه‎سازی علمی باید محتاطانه جلو برود. یكی از توصیه‎های دانشمندان به خبرنگاران این است كه هنگام نوشتن مقاله درباره یك مقاله پیش‎نویس، حتما نظر چند دانشمند دیگر را درباره آن تحقیق جویا شوند و در واقع یك داوری همتای غیررسمی درباره آن انجام دهند. توصیه حیاتی كه به خود پژوهشگران می‎شود این است كه نتیجه‎گیری فرانگرانه‎ای را در مقاله پیش‎نویس  خود ادعا نكنند. به اشتراك گذاشتن داده‎ها تقریبا همیشه برای پژوهشگران باارزش است اما چون قسمت نتیجه‎گیری به طور گسترده‎ای پخش می‎شود و ممكن است تفسیرهای نادرستی از آن شود باید منتظر مشاوره و نظر سایر پژوهشگران آن حوزه ماند. به همین دلیل برخی خدمات‌‌دهنده‌های پیش از انتشار مانند bioRxiv شروع به غربالگری مقالاتی كرده‎اند كه ادعاهای‎شان براساس مدل‎های محاسباتی (به جای آزمایش در دنیای واقعی) است.