دخترك كه روی مبل نشسته و برای تكلیف مدرسه‌اش پاورپوینت درست می‌كند، بی‌حواس آه می‌كشد. می‌پرسم: «چی‌شده؟»
می‌گوید: «دارم فكر می‌كنم چی می‌شه وقتی توی ایران مدرسه برم، یه آلمانی بیاد مدرسه ایرانی.»
قبل از این‌كه من حرفی بزنم، خودش ادامه می‌دهد: «ولی كسی نمیاد. یه آلمانی برای چی باید بخواد زبان ما رو یاد بگیره؟» 
جواب مناسبی همان لحظه به‌ذهنم نمی‌رسد. حدسش بیراه نیست. تعداد آلمانی‌هایی كه كودكانشان را در مدرسه‌ای ایرانی و فارسی‌زبان ثبت‌نام كنند، بسیاربسیار كمتر از ایرانی‌های مشتاق یادگیری زبان آلمانی است. اما تایید این نكته، حس خوبی به من نمی‌دهد. مثل فرو دادن یك خوراكی تلخ‌مزه است. به‌جایش خم می‌شوم روی پاورپوینت مدرسه دخترك. دارد تصاویری از مولانا و جلد كتاب‌هایش را وسط متن میزان می‌كند. 
ذوق‌زده می‌پرسم: «راجع به مولانا تحقیق داشتین؟»
بی‌حوصله می‌گوید: «اوهوم! بیشتر وقتایی كه قراره تحقیق انجام بدیم، معلم‌مون یه موضوع مربوط به ایران انتخاب می‌كنه و به من و دوستام می‌گه انجامش بدیم. اون دو تا دوستم دیگه حوصله‌شون سر رفته از بس راجع به ایران تحقیق كردیم.» 
می‌گویم: «آها پس برای همین داشتی فكر می‌كردی كه اگه موقعیت برعكس باشه و یه آلمانی بیاد مدرسه ایرانی چه‌جوری می‌شه؟»
دخترك می‌گوید: «آره دیگه. مثلا به‌جای این‌كه الان من راجع به ایران تحقیق می‌كنم، اون همه‌ش درباره آلمان تحقیق كنه. شاعراشون‌. جغرافیاشون. دانشمنداشون. اما یه غیرایرانی اصلا به فكرشم نمی‌رسه زبان ایرانی یاد بگیره...»
می‌گویم: «خب این برمی‌گرده به این‌كه چقدر كتاب‌ها و مطالبی كه به یك زبان نوشته می‌شن، برای مردم دنیا مهم باشه. اگه مقدار این كتاب‌ها و مطالب زیاد باشه و موضوعات مهمی نوشته شده باشه، خیلی‌ها علاقه‌مند می‌شن یا حس می‌كنن لازمه كه زبان فارسی یاد بگیرن تا بتونن این مطالب رو با زبان اصلی‌‌اش بخونن.» 
پسرك مثل همیشه كه موضوع بحث را چالشی می‌یابد، خودش را رسانده و در كمین است تا در اوج یكی از جملات رفتی‌برگشتی دیالوگ، حمله كند. خنده‌ام گرفته.
ساكت می‌شوم و پسرك كه منتظر است، كنفت‌شده، نگاهم می‌كـــــند و  با  لحــــنی تشـــــویق‌آمــــیز مـــی‌گوید: «خب؟» 
می‌خندم: «چی خب؟»
می‌گوید: «بقیه‌ش؟ الان نمی‌خوای راجع به دوران اوج تمدن اسلامی و اون موقع كه فارسی زبان دیوانی یكی از مهم‌ترین امپراتوری‌های تاریخ بوده، توضیح بدی؟ این‌كه ایرانی‌ها چه نقش مهمی توی ساختن اون امپراتوری داشتن؟ الان وقتشه‌ها!»
می‌گویم: «ها‌ها ها! نخیر! نمی‌خوام با خودم مخالفت كنم كه‌. فارسی هیچ‌وقت یه زبان علمی جهانی مثل انگلیسی فعلی یا حتی آلمانی نشد. این چیزی كه تو می‌گی، زبان دیوانی، زبان محاسبات مالی و مربوط به دربار بوده. بقیه كتاب‌های فارسی كه مهم بودن، به عربی ترجمه شدن. ولی نیازی نشد كه مثلا عرب‌ها خیلی بخوان فارسی یاد بگیرن. ضایع شدی‌ها!»
و می‌خندم.
پسرك می‌گوید: «ای بابا. پس الان چه‌جوری می‌خواستی از هویت ایرانی و زبان فارسی دفاع كنی كه ما به‌عنوان ایرانی به خودمون افتخار كنیم؟»
پسرك دستم را خوانده است. درست است كه ترفندم لو رفته و اثری كه مدنظر من است، نخواهد گذاشت. اما حداقل خوب است كه محتوای سخنرانی‌های قبلی‌ام را به خاطر سپرده است. با خونسردی می‌گویم: «حالا مگه توی هر موضوعی من باید از ایران دفاع كنم؟ زبان فارسی هیچ‌وقت سرنوشتش این نشد كه مردم دنیا تشویق بشن یاد بگیرن. من الان چیكاره‌ام؟» 
پسرك می‌گوید: «حالا كی ضایع شد؟ هاع؟ هاع؟» 
می‌گویم: «صبر كن بابا! حرفم تموم نشده كه. گفتم لازم نیست من از زبان فارسی دفاع كنم. زبان فارسی مدافع زیاد داره. نمونه‌ش همین آقای مولانای عزیزمون كه من خیلی دوستش دارم.»
دخترك كه كاملا از بحث پرت شده بود بیرون، می‌پرسد: «همین موضوع تحقیق من؟ اتفاقا كلی مطلب پیدا كردیم كه چقدر توی آلمان و خیلی از كشورهای دیگه، مردمشون مولانا و شعرهاش رو دوست دارن. كلی ترجمه شده و مردم می‌خونن.»
می‌گویم: «دقیقا! آقا پسر گوش كن، مولانای فارسی‌زبان، اینقدر محبوبه كه بعد از هزارسال، كلی از مردم دنیا ترجمه شعرهاش رو می‌خونن.» 
پسرك می‌گوید: «خودت میگی ترجمه. پس نیازی به فارسی‌یادگرفتن ندارن. ربطی به زبان نداره.» 
می‌گویم: «خب این درسته كه فارسی بیشتر شهرتش به اینه كه زبان شعر بوده و هست. نه زبان علم. اما این قابلیت زبان فارسیه كه می‌شه باهاش مفاهیم خیلی پیچیده و ظریفی رو در قالب شعر درآورد. بیشتر از خیلی زبان‌ها. برای همین مولانا اینقدر محبوب شده. چون افكار واقعا عالی و خاصش رو به زبان فارسی در قالب شعر درآورده. همین خودش یه امتیاز زبان فارسی رو نشون می‌ده.»
دخترك مغموم می‌گوید: «ولی فكر نكنم یه آلمانی به خاطر مولانا رفته باشه فارسی یاد گرفته باشه.»
كمی مكث می‌كنم. چنین كسی بود؟ چیزهای مبهمی درباره شرق‌شناسان آلمانی در ذهن داشتم اما بیانش نیاز به اطلاعات دقیق داشت. پسرك كه دوباره از سكوت من، احساس پیروزی می‌كند، با صدایی هیجان‌زده می‌گوید: «هاهاها! مامان نمی‌دونه! عوضش من می‌دونم‌. یعنی معلم‌مون چندوقت پیش مجبورم كرد درباره‌ش تحقیق كنم. اصلا پایه‌گذار شرق‌شناسی آلمان، فریدریش روكرت، حدود ۳۰۰سال پیش، یكی از كارهای مهمش ترجمه اشعار مولانا از فارسی به آلمانی بوده! تازه آنه ماری شیمل هم هست كه فارسی بلده و یكی از انگیزه‌هاش هم این بوده كه بتونه نوشته‌های ایرانی و اشعار مولانا رو از فارسی به آلمانی ترجمه كنه. ضایع شدی كه اینا رو بلد نبودی مامان خانم؟» 
گفتم: «ضایع شدم؟ كیف كردم! باریكلا! داری حسابی دانشمند می‌شی‌ها.» 
پسرك ادای تعظیم درمی‌آورد: «چاكریم! منبر شما رو اشغال نمی‌كنیم كه. این كنارا واسه خودمون یه منبر كوچیك می‌زنیم.» 
حالا من خم می‌شوم: «مخلصیم! این منبر ما‌ هم یه‌روز ارث می‌رسه به شما نسل جوان‌. اصلا جون تو بیا همین الان مال تو. تعارف نكن.» 
دخترك میان این صحنه شورانگیز تحسین مادرانه، ناگهان می‌پرسد: «یه سؤال! بچه‌های این آنه ماری شیمل كجا مدرسه می‌رفتن؟! ایران یا آلمان؟»