«جنگ شهرها، تهران»، اثر زینب اسلامی، عنوان كتابی است از یك سلسله كتاب كه گزارش بمباران، گلوله‌باران توپخانه و پرتاب موشك به شهرهای ایران در طی جنگ هشت‌ساله ایران و عراق را در دستور كار دارد.
اكنون پس از گذشت 33 سال از پایان جنگ، كتاب‌هایی كه در حوزه تاریخ یا خاطره‌نگاری جنگ نگاشته می‌شوند، حتما باید از قبل، استراتژی خودشان را روشن كرده باشند. به این معنی كه برخی موضوعات هنوز هم یا اصلا دیده نشده یا كمتر كسی از آن اطلاع دارد، اما بسیاری از موضوعات دیگر كه به جنگ مربوطند، موضوع ناشناخته‌ای نیستند و در اینجا و در قبال چنین موضوعاتی است كه زاویه دید نویسنده، پژوهشگر و تعیین جامعه مخاطب كتاب از قبل و غرض از تالیف، بسیار حیاتی می‌شود و نسبت به خود فرآیند تألیف و تدوین كتاب، جایگاه یك امر پیشینی را پیدا می‌كند. این کتاب مهم‌ترین نقصش یعنی نقص كلانش همین نكته است. آنچه من از دید خودم می‌بینم، این است كه حداقل خودم مستقیما خاطراتی از جنگ شهرها در تهران دارم و وقتی كتاب را دست می‌گیرم كه بخوانم، مرور تعداد دفعات بمباران هوایی یا موشك‌باران و این كه هر موشكی به كجای تهران خورد و چند نفر تلفات گرفت و چند واحد مسكونی یا تجاری یا اداری یا هر چیزی تا چند درصد آسیب دید و خواندن اطلاعیه‌های «ستاد پشتیبانی و هماهنگی امور اجرایی مناطق بمباران شده» یا واكنش‌های «ستاد تبلیغات جنگ»، هیچ چیز تازه‌ای به من اضافه نمی‌كند چون اینها بدیهیات و روزمره‌جات جنگ شهرها بوده است، اما پس از دریافت این اطلاع از كتاب كه در اسفند 66 و عید 67 كه بسیاری از خانه‌های تهران، خالی از سكنه شده بوده و مردم از تهران خارج شده بوده‌اند و كمیته، مسؤولیت حفظ خانه‌ها و اموال مردم از سرقت را به‌عهده گرفته بوده، برای من این سؤال خیلی جالب می‌شود كه آیا واقعا كمیته در این هدف موفق عمل كرده؟ و حجم سرقت‌های گزارش شده در روزها و هفته‌های پس از بازگشت صاحبان خانه‌ها چقدر بوده؟ و دوست دارم پژوهشگر كتاب به سراغ مسؤولان آن زمان كمیته یا حتی گروه‌های گشتی كمیته كه به هدف جلوگیری از سرقت منازل خالی از سكنه و مملو از اثاث، در خیابان‌ها و كوچه‌های فرعی شهر گشت می‌زده‌اند، رفته باشد چرا كه قطعا در این نقطه، خاطراتی بسیار شیرین و شنیدنی باید وجود داشته باشد.
یك مثال دیگر؛ در بخشی از كتاب، به نقل از یك خبرنگار خارجی در ایام منتهی به عید نوروز 67  كه اوج جنگ شهرها و استفاده عراق از موشك دوربرد است، اطلاع بسیار جالبی از داخل هتل لاله (اینتركنتینانتال سابق) موجود است، این‌كه ثروتمندان شهر برای خود و خانواده‌شان در این هتل، اتاق گرفته‌اند و طبقات تحتانی هتل پر شده است و حتی برای طبقه دهم به بالا هم تقاضا وجود دارد، اما به خاطر شرایط جنگی مسؤولان هتل طبقات بالا را كرایه نمی‌دهند و به گفته این خبرنگار خارجی، این در حالی است كه مردم محلات جنوب شهر، در اردوگاه‌هایی كه 30 كیلومتر بیرون جنوب تهران است، به سر می‌برند. خب! اینجا شاخك من خواننده تیز می‌شود. برای من جالب است و انتظار دارم پژوهشگر محترم كتاب، سراغ مسؤولان آن زمان هتل لاله یا هتل‌های مشابهی كه عملا با همان خدمات لوكس و امكانات مجلل هتل‌های پنج ستاره، تبدیل به محل اقامت بخشی از ثروتمندان شهر شده بودند، رفته باشد و خاطرات آنها را از حال و هوای احتمالا مأیوس و در عین حال فرصت‌طلبانه و خلق و خوی احتمالا پرتوقع و طلبكارانه و نوع تحلیل این قشر قدرتمند جامعه از جنگ و شرایط آن روزهای كشور، اطلاعاتی از زبان مسؤولان آن هتل‌ها به ما برساند، اما چنین نیست. اصولا سؤال من این است چگونه این سؤال برای پژوهشگر محترم پیش نیامده كه كسی كه می‌تواند اتاقی یا احتمالا اتاق‌هایی برای اسكان خود و خانواده‌اش در چنین هتل‌های گران‌قیمتی كرایه كند آن هم برای مدتی نامعلوم و طولانی، چرا در تهران مانده؟ او در تهرانی كه عملا هم اداراتش هم بازارش نیمه‌تعطیل است، چه سود و سودایی برای ماندن دارد؟
مثالی دیگر؛ در كتاب، به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی، اطلاع می‌یابیم: «ناتوانی مسؤولان از جلوگیری از بمباران و نساختن پناهگاه، مواردی است كه مردم به آن معترض و از ادامه جنگ هم ابراز نگرانی می‌كنند. آنها از مسؤولان خواستند چنانچه نمی‌توانند جلوی بمباران‌ها را بگیرند، جنگ را تمام كنند. اهالی خیابان شهید قدیانی ستارخان كه محل دیگر اصابت بمب بود، به‌شدت عصبی و ملتهب به نظر می‌رسیدند و حاضر به مصاحبه نبودند» ادامه را بخوانیم كه جالب‌تر هم می‌شود: «عده‌ای از اهالی هم در گفت‌وگو با خبرنگاران كه به‌عنوان افراد عادی و رهگذر با آنها سخن می‌گفتند، جنگ را به‌شدت زیر سؤال می‌بردند. به گفته برخی از ساكنان، روز گذشته، موقع بمباران كه عده‌ای شعار «جنگ جنگ تا پیروزی» سر دادند، با فحاشی و خشم اهالی، محل را ترك كردند. به گفته اهالی، افراد شعار‌دهنده با مینی‌بوس به محل آمده بودند كه با واكنش تند مردم، محل را ترك كردند» [صفحه 184]. 
اگر من به جای پژوهشگر كتاب بودم، می‌رفتم و اسناد و خبرهای روزنامه‌ها و خبرگزاری جمهوری اسلامی و حتی سایر كتاب‌های خاطرات را شخم می‌زدم تا ببینم مواردی مشابه با این مورد، پیدا می‌شود یا خیر و بعد از آن می‌گشتم به‌دنبال جواب سؤال‌هایی كه ممکن است ایجاد شود. بیش از این اطاله كلام نكنم.
در یك جمع‌بندی كلی باید بگویم كه این كتاب، تدوین اسنادی است كه در اختیار نویسنده قرار داده شده و نه یك پژوهش كه در طی آن، پژوهشگر با سؤالی پیشین و پاسخی به عنوان فرضیه، به سراغ اسناد رفته باشد. نه از دیدگاه یك متخصص تاریخ انقلاب و جنگ، بلكه صرفا به‌عنوان یك خواننده عرض می‌كنم كه مهم‌ترین سؤال درباره جنگ شهرها و به‌خصوص تهران، شاید این باشد كه پذیرش قطعنامه در تیر ماه 67، علاوه بر همه عوامل چقدر ریشه در همین جنگ شهرها و به‌خصوص تهران داشته است؟
یك نكته خیلی مهم درباره جنگ ایران و عراق، اختلاف فاحش حال و هوای جبهه با پشت جبهه به‌خصوص كلانشهرها و به‌طور اخص «تهران» است كه در اسناد فرهنگی جنگ از قبیل ادبیات و هنر یا مدارك مردم‌شناختی از قبیل وصیت‌نامه‌ها، نامه‌ها، دیوارنگاشته‌ها و ... نمودار است و اصلا قابل رد و ابطال نیست. لقبی كه بسیجیان فداكار و پاكباخته دوران جنگ به خود داده بودند، «مظلوم جبهه و غریب شهر»، ناشی از همین شكاف فاحش و گسل پر نشدنی میان جامعه جنگی حاضر در میدان نبرد و خانواده‌هایشان در شهر از یك‌سو و فضای عمومی مردم شهرنشین در شهرهایی مثل تهران از سوی دیگر بوده است. 
به نظر می‌رسد كه می‌شود به‌عنوان یك سؤال جدی پژوهش كرد كه موشك‌باران اسفند و فروردین 67، آیا در تسریع روند به تصمیم رسیدن مسؤولان برای پذیرش قطعنامه، نقشی داشته؟ و چقدر نقش داشته؟ این كتاب می‌شد قدمی برای طرح این سؤال و نه حتی پاسخ آن باشد.
این كار با ارائه اسناد مكتوب یا شفاهی از كف خیابان و واكنش مردم و نوع مدیریت بحران در پشت جبهه میسر می‌شد. امیدوارم در چاپ بعدی این نقایص برطرف شود.