434 روز؛ این عددی است که سازندگان بزرگ‌ترین بیمارستان سیار کشور از آن به‌عنوان دوره زمانی برای به نتیجه رسیدن چنین پروژه عظیمی یاد می‌کنند؛ پروژه‌ای که نتیجه‌اش قرار گرفتن کانکس‌هایی سفیدرنگ روی چرخ‌هایی غلتان است که می‌تواند خودش را به‌هرجایی از کشور برای خدمت‌رسانی و درمان بیماران برساند؛ این کانکس‌ها، بیمارستان سیاری است که با 99 تختخواب، عنوان بزرگ‌ترین را به خودش اختصاص داده است و روز گذشته توسط بنیاد احسان ستاد اجرایی فرمان امام(ره) و با حضور محمد مخبر، رئیس این ستاد از آن رونمایی شد.
این‌طور که معلوم است، دغدغه نیاز به خدمات تخصصی درمانی- بهداشتی از دو سال پیش و از زمان سیل گلستان و بعد هم لرستان احساس شد؛ زمانی که بیمارستان‌های صحرایی در چادرها، کانکس‌ها و اتوبوس‌ها راه افتادند و به‌دلیل کمبود بیمارستان‌های معمولی و خدمات درمانی، مردم مجبور به استقبال از این شکل از بیمارستان‌ها شدند. بعد هم که شیوع ویروس کرونا و افزایش روزافزون بیماران و بستری‌ها در ماه‌های اول، نگاه‌ها را به سمت کمبود مراکز درمانی در برخی از مناطق کشور برد؛ آنقدر که خبر خوش افتتاح بیمارستانی سیار با عنوان احسان، توانست مرهمی بر روزهای سختی که بیماران در اثر کمبود امکانات تجهیزات گذرانده‌اند، باشد؛ بیمارستانی که از دور شبیه کانکس‌های معمولی به‌نظر می‌رسد اما همین که پایت را داخلش می‌گذاری، به ایده‌پردازان آن، به طراحان و مهندسان و سازندگانش دست‌مریزاد می‌گویی.
 یک بیمارستان واقعی در مسیر
اسفند ماه است اما هوا، هوای بهار است. آفتاب بر کانکس‌های سفیدرنگ تابیده و نمای بیرونی‌شان را زیباتر از آن چیزی که هست کرده است. 16ساختار کانکس‌مانند جدا از هم هستند که روی هرکدام نشان‌ها و نوشته‌های مختلفی دیده می‌شود؛ از حک شدن نام ستاد اجرایی فرمان امام(ره) تا نوشته‌های قرمزرنگ و آبی‌رنگی که نوع بخش و نوع فعالیتش را مشخص می‌کند. آنها به‌صورت جدا جدا چیده شده‌اند و به‌صورت جدا از هم حرکت می‌کنند. هروقت هم که لازم باشد در نقطه‌ای به‌هم می‌رسند و با اتصالاتی محکم، تبدیل به یک نقشه واحد می‌شوند. در واقع یک بیمارستان کاملا مجهز با تمامی امکانات ازجمله اتاق عمل، تصویربرداری، داروخانه، کلینیک‌های تخصصی، دندانپزشکی و دیگر بخش‌های لازم در هر بیمارستانی را تصور کنید که در سامانه‌هایی قرار دارند که روی چرخ هستند، در مسیر می‌افتند، در جاده‌ها حرکت می‌کنند و درنهایت می‌توانند به همدیگر وصل شوند و شمایل یک محیط درمانی کاملا واقعی را بگیرند. این کانکس‌ها بازشو هستند و در زمان نیاز به هم متصل و در زمانی دیگر از هم باز می‌شوند و این پررنگ‌ترین ویژگی این بیمارستان است؛ این‌که لازم نیست همه این سامانه‌ها به‌طور همزمان در منطقه‌ای حاضر شوند. ممکن است در جایی و در زمانی تنها به بخش زایمان نیاز باشد. در نقطه‌ای دیگر به بخش آی‌سی‌یو و جای دیگر نیاز به آزمایشگاه‌های تخصصی احساس شود؛ همین است که هرکدام از این کانکس‌ها می‌توانند راهی نقاط مختلفی شوند.
چیدمان بیمارستان هم به‌صورت پازلی به‌نظر می‌رسد؛ این کانکس‌ها، قابلیت انعطاف‌پذیری دارند و می‌توانند به اشکال مختلف دربیایند و در فضاهای مختلف، فیزیک متفاوتی به خودشان بگیرند. مربع، مستطیل، ذوزنقه و دیگر اشکال هندسی می‌توانند الگویی برای قرار گرفتن این کانکس‌ها برای قرار گرفتن در مناطق مختلف کشور باشند، آنقدر که لازم نیست حتما به‌گونه‌ای خاص چیده شوند و در منطقه‌ای با وسعت محدود، با مشکل کمبود جا  برخورد کند.
 حتی برای روزهای خوش
فکر همه‌چیز در این سیستم شده است. یکی از کانکس‌ها سه‌راه ورودی دارد؛ یکی پله‌های معمولی، دیگری راه ورود برانکارد از داخل آمبولانس و یکی هم رمپ بالابر مخصوص ویلچری‌ها که با ورود ویلچر روی آن، به صورت خودکار بالا می‌رود. روی تک‌تک تجهیزات داخلی بیمارستان، لیبل ساخت ایران خورده است. از طراحی تا تولید را جوانان ایرانی پای کار بوده‌اند و به‌قول دکتر قاسم جان‌بابایی، معاون درمان وزارت بهداشت و درمان، در مراسم رونمایی از بیمارستان سیار: «چه حیف است اگر از استعداد و دانش جوان‌های کشورمان استفاده نکنیم.» در کنار هر تخت، مانیتورهایی حرفه‌ای قرار دارد که شاید در بیمارستان‌های معمولی، این تعداد مانتیور و به این وضوح و کیفیت وجود نداشته باشد. حتی کانکس استراحتگاه کادردرمان و پرسنل هم به‌طور تخصصی طراحی و اتاق‌هایی با ظرفیت‌های شش‌نفره و امکاناتی برای استراحت و وقت غذا شکل گرفته است.
اما بحران تنها کلمه‌ای نیست که باعث حرکت بیمارستان سیار به منطقه‌ای خاص و رسیدگی به مردم آن منطقه می‌شود. زمزمه‌های پیچیده در بین مدیران و سازندگان خبر از این می‌دهد که قرار است در روزهای عادی هم چرخ‌های بیمارستان سیار به سمت مناطقی که از امکانات بهداشتی کمی برخوردار هستند حرکت کند و در جایی بایستد که بیماری به متخصصی و دستگاهی نیاز دارد که در حالت عادی به آن دسترسی ندارد. آنقدر که قرار است روزهای عادی هم فرصتی برای استفاده آنها از خدمات این بیمارستان باشد؛ آن‌هم نه‌تنها تجهیزات درمانی که آنها حتی می‌توانند با امکان تله مدیسین یا همان دوراپزشکی از طریق اتصال به دیتاسنتر سامانه4030 خدمات فوق‌تخصصی را از بهترین پزشکان و بیمارستان‌های سراسر کشور یا حتی خارج از کشور دریافت کنند.
 وقتی ایده‌ها ممکن می‌شوند
همه از حادثه‌خیزبودن کشور می‌گویند و این مشترک‌ترین حرف آنهاست؛ این‌که کشور ما یکی از ده کشور حادثه‌خیز دنیا محسوب می‌شود. آنقدر که 60درصد شهرهای ما در خطر سیل و زلزله هستند و وجود چنین سامانه‌های متحرکی برای رسیدگی و خدمت‌رسانی در بحران از ضروری‌ترین نیازهایش است. محمد مخبر، رئیس ستاد اجرایی فرمان امام(ره) در مراسم افتتاح و رونمایی از این دستاورد بزرگ می‌گوید: «طبعیتا چنین کشوری با این مقدار از حادثه‌خیزبودن، امکانات وسیعی را می‌طلبد که به‌صورت سیار آنها را در اختیار داشته باشیم و در حوادث با سرعت بالایی به داد مردم برسیم.» بی‌نظیر به‌نظر می‌رسد و چیزی که ما با آن روبه‌رو هستیم درست مثل این است که بخواهیم در 24ساعت یک بیمارستان تخصصی با همه امکانات را از تهران به نقطه‌ای مرزی ببریم. خواسته‌ای که چرخ‌های زیر کانکس‌ها نشان می‌دهد که ممکن و شدنی شده و همین حالا این اتفاق می‌تواند به واسطه سامانه‌های یک‌پارچه‌ای که با آن روبه‌رو هستیم، رقم بخورد. مجهزبودن بخش‌های آزمایشگاهی آن هم حسابی به چشم می‌آید. آنقدر که گاهی یادت می‌رود از پله‌هایی اتوبوس‌مانند بالا آمده‌ای و در بیمارستانی هستی که از زمین فاصله دارد. هر بخش آن فقط با چند اهرم به هم متصل است و می‌تواند حرکت کنند. آنقدر همه‌چیز شبیه‌سازی شده که فکر می‌کنی در یکی از بهترین بیمارستان‌های شهرهای بزرگ راه می‌روی اما در آینده ممکن است، این بیمارستان حرکت کند و پنجره‌های بیرونی بیمارستان منطقه‌ای محروم در دورترین نقطه‌مرزی را نشان آدم‌های حاضر در بیمارستان بدهد.
 رقابت با خارجی‌ها
اغراق نیست که بگوییم با عکس بیمارستان‌های سیار نمونه‌های خارجی تفاوت چندانی ندارد؛ البته این فقط ظاهر ماجراست؛ آنقدر که برخی از موادی که در این بیمارستان به کار رفته است حتی در نمونه‌های خارجی‌اش هم پیدا نمی‌شود اما رئیس ستاد اجرایی فرمان امام‌خمینی(ره) از اتفاق امروز سربلند است. او با اطمینان از اتفاقی می‌گوید که پیش از این فقط نمونه‌های خارجی‌اش وجود داشت اما امروز ما در بیمارستانی قدم می‌زنیم و بخش به بخش در آن می‌گردیم که قدم‌به‌قدم آن محصول و زحمت دست جوانان خودمان است. حالا هر آن چیزی که لازم است، با بهترین امکانات فراهم شده‌است:« به نظر من کشور ما به حداقل 10بیمارستان با چنین ظرفیتی نیاز دارد که در مناطق مختلف مستقر شوند و بتوانند نیازهای بهداشتی و درمانی مردم را در زمان کوتاهی رفع کنند.» 120میلیارد تومان، مقدار هزینه‌ای است که طی دو سال گذشته، برای ساخت این بیمارستان سیار 99 تختخوابی هزینه شده‌است؛ هزینه‌ای که طبق گفته محمد مخبر، چیزی حدود یک‌سوم هزینه نمونه خارجی آن است. ضمن این‌که تاکید دارد بگوید کیفیت تجهیزات و تنوع خدمات، برتر از آنهاست و اصلا با همدیگر قابل قیاس نیستند. اطمینان موجود در کلام رئیس ستاد اجرایی فرمان امام(ره)، احساس خوشایندی دارد؛ احساسی خوشایند از ایستادن روبه‌روی محصولی صفر تا صد داخلی اما بهتر از نمونه مشابه خارجی‌اش. آنقدر دلپذیر که محمد مخبر از روزهای پیش رو برای ثبت اختراع بخشی‌هایی از این بیمارستان به نام سازندگان و طراحان جوان آن می‌گوید؛ محصولاتی که برای اولین بار در این بیمارستان نصب شده و قرار است ساکنان مناطق کم‌برخوردار برای اولین‌بار از آنها استفاده کنند. اما محمد مخبر درباره توسعه این روند می‌گوید:« این بیمارستان نیاز به زمان دارد؛ باید بگذاریم چند ماهی فعالیت کند، نواقص اولیه‌اش برطرف شود و با تکمیل آن، خیلی زود روند توسعه و افزایش تعداد آن را آغاز می‌کنیم.»