‭ ‬مطالعه‭ ‬سیرتحولات‭ ‬ارتباطی‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬جهان‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬پژوهشگران‭ ‬بیانگر‭ ‬اهمیت‭ ‬فوق‌العاده‭ ‬نوع‭ ‬و‭ ‬قابلیت‌های‭ ‬وسایل‌ارتباط‌جمعی‭ ‬و‭ ‬تأثیرشان‭ ‬بر‭ ‬جامعه‭ ‬و‭ ‬فرد‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬عبارت‭ ‬دیگر،‭ ‬هر‭ ‬وسیله‭ ‬ارتباطی‭ ‬آثار‭ ‬و‭ ‬پیامدهای‭ ‬مختلف‭ ‬و‭ ‬منحصر‭ ‬به‭ ‬فرد‭ ‬بر‭ ‬فرد‭ ‬و‭ ‬جامعه‭ ‬و‭ ‬شكل‌گیری‭ ‬افكار‭ ‬و‭ ‬عقاید‭ ‬و‭ ‬شخصیت‭ ‬افراد‭ ‬و‭ ‬ساختارهای‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬كاركردهای‭ ‬آنها‭ ‬دارد‭.‬

بنابراین،‭ ‬ارتباط‭ ‬شفاهی‭ ‬دارای‭ ‬تأثیرات‭ ‬خاص‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬وسایل‭ ‬ارتباط‭ ‬جمعی‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬مثال‭ ‬مطالعه‭ ‬روزنامه‌ها‭ ‬و‭ ‬كتاب‌ها‭ ‬در‭ ‬عمل،‭ ‬پیامدها‭ ‬و‭ ‬تأثیرات‭ ‬عمیقی‭ ‬بر‭ ‬سبك‭ ‬و‭ ‬سیاق‭ ‬اندیشه‌ورزی‭ ‬فرد‭ ‬و‭ ‬مناسبات‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬پیشرفت‌های‭ ‬آنها‭ ‬دارد؛‭ ‬به‌گونه‌ای‭ ‬كه‭ ‬تنها‭ ‬در‭ ‬چند‭ ‬دهه،‭ ‬كشورهای‭ ‬غربی‭ ‬به‭ ‬هزاران‭ ‬هزار‭ ‬اختراع،‭ ‬نوآوری‭ ‬و‭ ‬ابتكار‭ ‬دست‭ ‬یافتند‭.‬

اگر‭ ‬موشكافانه‭ ‬به‭ ‬سیر‭ ‬تحولات‭ ‬كشورهای‭ ‬غربی‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬كشورهایی‭ ‬نظیر‭ ‬ژاپن‭ ‬و‭ ‬كره‭ ‬جنوبی‭ ‬بنگریم‭ ‬شاهد‭ ‬این‭ ‬واقعیت‭ ‬هستیم‭ ‬كه‭ ‬پیشرفت‌های‭ ‬این‭ ‬جوامع‭ ‬را‭ ‬تیراژ‭ ‬میلیونی‭ ‬كتاب‌ها‭ ‬و‭ ‬روزنامه‌های‭ ‬مكتوب‭ ‬وكاغذی‭ ‬و‭ ‬شیوه‭ ‬خاص‭ ‬و‭ ‬تشویق‭ ‬گسترده‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬یارانه‌های‭ ‬دولتی‭ ‬برای‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬رسانه‌های‭ ‬مكتوب‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬جایگاه‭ ‬نائل‭ ‬كرده‭ ‬است،‭ ‬نه‭ ‬ارتباط‭ ‬شفاهی‭ ‬یا‭ ‬شبكه‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬اكنون‭ ‬نیز‭ ‬این‭ ‬كشورها‭ ‬از‭ ‬روزنامه‌ها‭ ‬و‭ ‬كتاب‌های‭ ‬كاغذی‭ ‬با‭ ‬تیراژهای‭ ‬میلیونی‭ ‬بهره‌مند‭ ‬هستند‭. ‬

مارشال‌مك‌لوهان‭ ‬كه‭ ‬تعبیر‭ ‬معروف‭ ‬ادهكده‭ ‬جهانیب‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬توصیف‭ ‬جهان‭ ‬اشباع‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬وسایل‌ارتباط‌جمعی‭ ‬به‭ ‬كار‭ ‬برد،‭ ‬معتقد‭ ‬بود‭ ‬كه‭ ‬هر‭ ‬نوع‭ ‬رسانه‭ ‬با‭ ‬خود‭ ‬كهكشانی‭ ‬از‭ ‬تحولات‭ ‬را‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌كند‭. ‬

كشورهایی‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬نظام‭ ‬ارتباط‭ ‬شفاهی‭ ‬بهره‌مند‭ ‬هستند،‭ ‬نظام‌های‭ ‬سیاسی،‭ ‬اقتصادی،‭ ‬فرهنگی،‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬آموزشی‌شان‭ ‬هم‭ ‬ویژگی‌های‭ ‬متناسب‭ ‬با‭ ‬نظام‭ ‬ارتباط‭ ‬شفاهی‭ ‬آنها‭ ‬دارد‭. ‬مردم‭ ‬این‭ ‬كشورها‭ ‬از‭ ‬حافظه‭ ‬تاریخی‭ ‬محروم‭ ‬هستند،‭ ‬خرافات‭ ‬میانشان‭ ‬رواج‭ ‬زیادی‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬دائم‭ ‬در‭ ‬حوادث‭ ‬تاریخی‭ ‬گذشته‭ ‬سیر‭ ‬كرده‭ ‬و‭ ‬كمتر‭ ‬به‭ ‬تغییر‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬و‭ ‬آینده‌نگری‭ ‬گرایش‭ ‬دارند‭.‬

كشورهایی‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬كهكشان‭ ‬گوتنبرگ‭ ‬به‌سرمی‌برند‭ ‬از‭ ‬نظام‭ ‬ارتباطی‭ ‬مكتوب‭ ‬برخوردار‭ ‬می‌شوند‭. ‬

ادامه‭ ‬در‭ ‬صفحه‭ ‬6