دکتر ندا امین، دکترای زبان و ادبیات فارسی عنوان کرد
شاهنامه، سند تاریخی و فرهنگی یک ملت است
دکتر ندا امین، دکترای زبان و ادبیات فارسی با اشاره به این‌که در برابر شاهنامه‌ها و خداینامه‌های منظوم و منثور متعدد مانند شاهنامه مسعودی‌مروزی و ابوالمؤید بلخی و الباقی... شاید به نظر برسد که شاهنامه فردوسی صرفا بخت و اقبالی تصادفی داشته است که در این میان، در اذهان یک ملت ماندگار شده و خوش درخشیده است، گفت: ادبیات هرملتی آیینه‌ای از تفکرات، اندیشه‌ها، فرهنگ‌ها و آداب و رسوم آن ملت است و در طول دهه‌های اخیر تأمل بیشتر در شاهنامه فردوسی نشان داده است بسی فراتر از یک شاهکار ادبی و حماسی، ارزش‌های تاریخی و فرهنگی یک ملت را در خود بازتاب داده است و می‌تواند به عنوان یک سند تاریخی- فرهنگی تحلیل شود.
این مدرس دانشگاه با اشاره به این‌که برخی آثار ادبی به‌ویژه شاهکارهای ادبی ملت‌ها تلفیقی از چند نوع ادبی است و نمی‌توان آنها را در یک گروه خاص طبقه‌بندی کرد، گفت: در واقع محدود کردن یک اثر به یک ژانر ادبی خاص، مانع از توجه به جنبه‌های متنوع یک اثر می‌شود.
امین افزود: شاهنامه فردوسی به تأکید صاحبنظران شاهنامه‌پژوه، صرفا تراوش ذهنی یک شاعر نیست و تلفیق و برآیند منابع کتبی و شفاهی متعددی است که شاعر در روزگار خود در اختیار داشته است؛ از منابع مستقل داستانی (مثل داستان‌های سیاوش و بیژن و منیژه...) تا منابع رسمی تاریخ ملوک فُرس در سده‌های نخستین اسلامی(مانند تاریخ طبری و شاهنامه ابومنصوری و...) تا تمام داستان‌های پراکنده شفاهی که شاعر خود می‌گوید از دهقانان آن روزگار شنیده است.
او ادامه داد: بنابراین دخالت شاعر در محتوای آنچه نقل می‌کند بیش از همه در هنر شاعرانه، بلاغت و لحن حماسی وی در ایجاد این شاهکار ادبی و انسجامی که در این روایات پراکنده ایجاد می‌کند، حضور دارد و محتوای اثر در کلیت خود، محتوایی از پیش موجود در تاریخ و فرهنگ این سرزمین است که درست به همین دلیل از نظر ارزش‌های اخلاقی بازتاب‌یافته در آن، بسیار ارزشمند است. این مدرس دانشگاه بیان کرد: مطالعه دقیق شاهنامه نشان می‌دهد که این کتاب شگرف از منظر ادبیات تعلیمی و اخلاقی نیز یک متن و اثر شگفت‌انگیز است که مجموعه‌ای از انسانیت، عشق و محبت و تمامي آرمان‌های بلند بشری را شامل می‌شود. ستایش پاکی و راستی، عدل و داد، شکر و سپاس و توسل به پروردگار، وحدت، شجاعت، تدبیر و اندیشه و مشورت، شکیبایی، فداکاری، کار و کوشش، توجه به تربیت فرزند، رعایت آداب در روابط اجتماعی و اهمیت دوستی و برادری، دست‌کم نگرفتن دشمن، تاکید بر آبادانی کشور و خدمت به مردم، نکوهش رشک، غرور، ناسپاسی، کاهلی، کین، بدی، گمراهی، آز، ظلم، تعدی و... نمونه‌ای از تعالیم اخلاقی اشعار شاهنامه است.
این مدرس دانشگاه با اشاره به این‌که برخی آثار ادبی به‌ویژه شاهکارهای ادبی ملت‌ها تلفیقی از چند نوع ادبی است و نمی‌توان آنها را در یک گروه خاص طبقه‌بندی کرد، گفت: در واقع محدود کردن یک اثر به یک ژانر ادبی خاص، مانع از توجه به جنبه‌های متنوع یک اثر می‌شود.
امین افزود: شاهنامه فردوسی به تأکید صاحبنظران شاهنامه‌پژوه، صرفا تراوش ذهنی یک شاعر نیست و تلفیق و برآیند منابع کتبی و شفاهی متعددی است که شاعر در روزگار خود در اختیار داشته است؛ از منابع مستقل داستانی (مثل داستان‌های سیاوش و بیژن و منیژه...) تا منابع رسمی تاریخ ملوک فُرس در سده‌های نخستین اسلامی(مانند تاریخ طبری و شاهنامه ابومنصوری و...) تا تمام داستان‌های پراکنده شفاهی که شاعر خود می‌گوید از دهقانان آن روزگار شنیده است.
او ادامه داد: بنابراین دخالت شاعر در محتوای آنچه نقل می‌کند بیش از همه در هنر شاعرانه، بلاغت و لحن حماسی وی در ایجاد این شاهکار ادبی و انسجامی که در این روایات پراکنده ایجاد می‌کند، حضور دارد و محتوای اثر در کلیت خود، محتوایی از پیش موجود در تاریخ و فرهنگ این سرزمین است که درست به همین دلیل از نظر ارزش‌های اخلاقی بازتاب‌یافته در آن، بسیار ارزشمند است. این مدرس دانشگاه بیان کرد: مطالعه دقیق شاهنامه نشان می‌دهد که این کتاب شگرف از منظر ادبیات تعلیمی و اخلاقی نیز یک متن و اثر شگفت‌انگیز است که مجموعه‌ای از انسانیت، عشق و محبت و تمامي آرمان‌های بلند بشری را شامل می‌شود. ستایش پاکی و راستی، عدل و داد، شکر و سپاس و توسل به پروردگار، وحدت، شجاعت، تدبیر و اندیشه و مشورت، شکیبایی، فداکاری، کار و کوشش، توجه به تربیت فرزند، رعایت آداب در روابط اجتماعی و اهمیت دوستی و برادری، دست‌کم نگرفتن دشمن، تاکید بر آبادانی کشور و خدمت به مردم، نکوهش رشک، غرور، ناسپاسی، کاهلی، کین، بدی، گمراهی، آز، ظلم، تعدی و... نمونه‌ای از تعالیم اخلاقی اشعار شاهنامه است.
