وقتی جنگ جزئی از زندگی می‌شود،درادبیات هم رسوخ پیدا می‌کند. چون ادبیات درواقع انعکاس مفاهیم عمیق زندگی است؛ مثل مرگ، عشق، زندگی، تولد وجنگ هم جزو آن قرارمی‌گیرد. بنابراین نمی‌توانیم ازجنگ صرفه‌نظر کنیم. چنان‌که آثار متعددی درباره جنگ جهانی اول و دوم منتشر شده است. درحالی زمان هردو جنگ از جنگ ما کوتاه‌تر است، اما دو برابر جنگ ایران و عراق درباره آن کتاب به چاپ رسیده است.درزمینه دو جنگ جهانی، کتاب‌هایی درباره نقش سربازان، فرماندهان، لشکرکشی‌ها و…نوشته شده است. لذا ترجمه ادبیات جنگ فقط مختص ایران نیست و نوشتن درباره جنگ و تولید آثار جهانی چه در زمینه کتاب و فیلم امری است که در هر کشوری که جنگ اتفاق افتاده، انجام شده است.
     
طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم
جنگ ایران و عراق، طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم است، به‌عبارتی ایران هشت سال درگیر جنگ با عراق بود. اما تولیدات ما نسبت به سال‌هایی که درگیر جنگ بودیم، بسیار حداقلی است و هنوز به میزان قابل قبولی در این زمینه نرسیده‌ایم. هر چند هنوز در ابتدای راه هستیم، اما باید اشاره کنم که نتوانستیم در این زمینه آثار فاخری تولید کنیم. اما چرا نتوانستیم آثار فاخری در زمینه جنگ تولید کنیم؟ شاید به این دلیل که برخی معتقدند آثار فاخر ۵۰-۶۰ سال پس از وقوع جنگ نوشته می‌شود. در این زمینه ما مانند دانش‌آموزانی هستیم که باید تمرین نوشتن کنیم تا نوشته‌های‌مان به قوام و پختگی برسد تا مثلا ۵۰ سال پس از جنگ یک اثر فاخر در سطح جهانی نوشته شود. 
درباره جنگ جهانی اول و دوم هم چند سال پس از آن به خروجی مطلوب رسیدند. بنابراین یکی از دلایلی که آثار ما در زمینه جنگ هنوز به سطح جهانی نرسیده است، به همان دلیل که اشاره کردم این موضوع قابل بررسی است. دلیل دیگر این که در خاطرات جنگ حذفیات زیاد داریم، اتفاقی که در کتاب‌های جهان نمی‌افتد. آنها همه چیز را بی‌پرده بیان می‌کنند هر آنچه که در جنگ اتفاق افتاده است. به شکلی که وقتی مردی از جنگش و سلاح به دست گرفتن می‌گوید از عشق شکست خورده‌اش هم روایت می‌کند.
   
سخن از غم‌ها، شکست‌ها و دردها
انسان موجودی چند بعدی است، نمی‌توان تنها به زندگی اودر جنگ اشاره کرد، چون سرباز به دلیل محافظت از یکسری علایق به جنگ می‌رود و باید در روایتش از جنگ به آنها هم پرداخت. جنگ پشت‌پرده دارد در آن زندگی، زن و بچه و عشق هم هست. در حالی که در دهه 70 و80عشق، زن و بچه فضای ممنوعه جنگ ایران و عراق بود. لذا نیاز بود که ادبیات به یک بلوغ برسد و حذفیات جنگ کم و کمتر بشود. باید روایت جنگ به شکلی باشد که همه چیز گفته شود و فقط فتوحات جنگ در میان نباشد؛ باید سخن از غم‌ها، شکست‌ها و دردهای جنگ هم به میان بیاید.