به انگیزه سالگرد درگذشت مهدی آذریزدی، نویسنده ادبیات کودک و نوجوان
قصه‌گوی کودکان ایرانی
سالگرد درگذشت مهدی آذریزدی، نویسنده نامدار معاصر را روز ملی ادبیات کودک نامیده‌اند. آذریزدی شخصیتی منحصربه‌فرد بود و زندگی خاص و سختی داشت اما توانست با هوشمندی و پشتکار، جایگاهی به‌دست‌آورد که در میان بسیاری از نویسندگان امروز، کم‌مانند است.
او در نخستین سال قرن جدید شمسی یعنی در سال۱۳۰۰در یزد در خانواده‌ای کشاورز و محروم زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او به کار و تلاش مشقت‌بار برای کسب درآمدی اندک برای سرپا نگه‌داشتن خانواده در کنار پدر گذشت. در همان زمانی که او در بازار یزد به جوراب‌بافی مشغول بود، صاحب کارگاه، به کتاب‌فروشی هم روی‌آورد و آذریزدی نوجوان را برای کار در کتاب‌فروشی به آنجا برد و همین اتفاق باعث شد که او با دنیای رنگارنگ و جذاب کتاب و مطالعه آشنا شود. بعد از مدتی برای بهترشدن وضعیت اقتصادی، تصمیم گرفت به تهران مهاجرت کند. اتفاقی که در یک قهوه‌خانه برای او افتاد، زندگی‌اش را دیگرگون کرد. روزی در قهوه‌خانه‌ای نشسته بود و چای می‌خورد که قصه‌ای از انوار سهیلی به گوشش خورد. وقتی سراپاگوش شد، با خود فکر کرد که خوب است قصه‌های جذاب قدیمی را برای بچه‌های امروزی بازنویسی کند. همین ایده باعث شد که او نخستین جلد مجموعه «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» را به رشته تحریر درآورد.
نیم قرن فعالیت برای کودکان
وقتی کتاب آماده شد، او از این انتشاراتی به آن انتشاراتی رفت تا کتابش را چاپ کنند،اما همه ناشران معتقد بودند چنین کتابی جذابیتی ندارد و فروش نخواهد داشت. تا این‌که سرانجام انتشارات امیرکبیر آن را پذیرفت.با همه این مشکلات او با نوشتن و انتشار کتاب و استقبال کودکان ایرانی از آنها سر ذوق می‌آمد و در طول زندگی پربارش دست از تلاش برای آگاه‌کردن نسل آینده کشورش برنداشت. حاصل تلاش او در مدت نیم قرن نگارش بیش از 30 اثردرحوزه ادبیات کودک ونوجوان بود که مشهورترین آنها «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» است اما اوکتاب‌های دیگری مانند یادعاشورا، قند عسل،گربه ناقلا وگربه تنبل را نیز به رشته تحریر درآورده.
نگرانی‌ها برطرف شد
اما دلیل این حجم استقبال از این کتاب چیست و چرا با وجود این‌که گونه ادبی بازنویسی بعدها به‌شدت مورد توجه قرار گرفت، هیچ‌کدام از این آثار نتوانست موفقیت کتاب آذریزدی را تکرار کند؟دلیل اصلی این امر این بود که آذریزدی به‌خوبی و با هوشمندی، اقتضائات زمانه خود را درک کرد و فهمید که خانواده‌ها برای این‌که خوراک فکری خوبی برای فرزندان‌شان تهیه کنند، دست‌شان خالی است و در بازار کتاب آن زمان، کتابی که با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی ایرانی و مناسب با کودکان و نوجوان این سرزمین نوشته شده باشد، وجود نداشت. آذریزدی با این کار بزرگ، نگرانی خانواده‌های ایرانی را تا حد زیادی برطرف کرد. رهبر انقلاب به همین نکته در یکی از سخنرانی‌های خود اشاره کردند.
کار مخلصانه از نگاه رهبر
حضرت آیت‌ا...خامنه‌ای در سفری به استان یزد درسال۱۳۸۶با نخبگان این استان دیدار کردند. در این دیدار، مرحوم مهدی آذریزدی نیز حضور داشت. رهبر انقلاب وقتی متوجه حضور وی در جمع شدند، گفتند: «من خودم را از جهت رسیدگی به فرزندانم، بخشی مدیون این مرد و کتاب این مرد می‌دانم. بچه‌های ما داشتند به دوران مُراهقی ــ یعنی نزدیکی به بلوغ ــ می‌رسیدند، دوره هم دوره طاغوت بود و همه عوامل در جهت گمراه‌سازی ذهن و دل جوان حرکت می‌کرد. من دلم می‌خواست چیزی باشد که جوان‌های ما با او هدایت شوند و جاذبه هم داشته باشد. خب، کتاب خوب که خیلی بود. بنده فهرست پیشنهادی کتاب می‌نوشتم و بین جوان‌های دانشجو و دانش‌آموزهای سطوح بالای دبیرستان‌ها پخش می‌شد، اما برای بچه‌های کوچک، دست‌مان خالی بود، تا این‌که کتاب ایشان را من پیدا کردم. نگاه کردم دیدم این از جهات متعددی، از دو سه جهت، همان چیزی است که من دنبالش می‌گردم... ایشان یک خلأیی را در یک برهه از زمان برای زنجیره طولانی فرهنگی این کشور پر کردند. این کار، باارزش است. خداوند از شما ــ آقای مهدی آذریزدی ــ این خدمت را قبول کند و مأجور باشید. این ستایش‌های زبانی و اینها، اجر کارهایی که با اخلاص انجام گرفته باشد، نمی‌شود؛ اجر کار مخلصانه را خدا باید بدهد و خدا هم خواهد داد.»
توجه رهبر انقلاب به مسأله کتاب مناسب برای کودکان، همواره از سوی ایشان مورد تأکید قرار گرفته است.
نیم قرن فعالیت برای کودکان
وقتی کتاب آماده شد، او از این انتشاراتی به آن انتشاراتی رفت تا کتابش را چاپ کنند،اما همه ناشران معتقد بودند چنین کتابی جذابیتی ندارد و فروش نخواهد داشت. تا این‌که سرانجام انتشارات امیرکبیر آن را پذیرفت.با همه این مشکلات او با نوشتن و انتشار کتاب و استقبال کودکان ایرانی از آنها سر ذوق می‌آمد و در طول زندگی پربارش دست از تلاش برای آگاه‌کردن نسل آینده کشورش برنداشت. حاصل تلاش او در مدت نیم قرن نگارش بیش از 30 اثردرحوزه ادبیات کودک ونوجوان بود که مشهورترین آنها «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» است اما اوکتاب‌های دیگری مانند یادعاشورا، قند عسل،گربه ناقلا وگربه تنبل را نیز به رشته تحریر درآورده.
نگرانی‌ها برطرف شد
اما دلیل این حجم استقبال از این کتاب چیست و چرا با وجود این‌که گونه ادبی بازنویسی بعدها به‌شدت مورد توجه قرار گرفت، هیچ‌کدام از این آثار نتوانست موفقیت کتاب آذریزدی را تکرار کند؟دلیل اصلی این امر این بود که آذریزدی به‌خوبی و با هوشمندی، اقتضائات زمانه خود را درک کرد و فهمید که خانواده‌ها برای این‌که خوراک فکری خوبی برای فرزندان‌شان تهیه کنند، دست‌شان خالی است و در بازار کتاب آن زمان، کتابی که با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی ایرانی و مناسب با کودکان و نوجوان این سرزمین نوشته شده باشد، وجود نداشت. آذریزدی با این کار بزرگ، نگرانی خانواده‌های ایرانی را تا حد زیادی برطرف کرد. رهبر انقلاب به همین نکته در یکی از سخنرانی‌های خود اشاره کردند.
کار مخلصانه از نگاه رهبر
حضرت آیت‌ا...خامنه‌ای در سفری به استان یزد درسال۱۳۸۶با نخبگان این استان دیدار کردند. در این دیدار، مرحوم مهدی آذریزدی نیز حضور داشت. رهبر انقلاب وقتی متوجه حضور وی در جمع شدند، گفتند: «من خودم را از جهت رسیدگی به فرزندانم، بخشی مدیون این مرد و کتاب این مرد می‌دانم. بچه‌های ما داشتند به دوران مُراهقی ــ یعنی نزدیکی به بلوغ ــ می‌رسیدند، دوره هم دوره طاغوت بود و همه عوامل در جهت گمراه‌سازی ذهن و دل جوان حرکت می‌کرد. من دلم می‌خواست چیزی باشد که جوان‌های ما با او هدایت شوند و جاذبه هم داشته باشد. خب، کتاب خوب که خیلی بود. بنده فهرست پیشنهادی کتاب می‌نوشتم و بین جوان‌های دانشجو و دانش‌آموزهای سطوح بالای دبیرستان‌ها پخش می‌شد، اما برای بچه‌های کوچک، دست‌مان خالی بود، تا این‌که کتاب ایشان را من پیدا کردم. نگاه کردم دیدم این از جهات متعددی، از دو سه جهت، همان چیزی است که من دنبالش می‌گردم... ایشان یک خلأیی را در یک برهه از زمان برای زنجیره طولانی فرهنگی این کشور پر کردند. این کار، باارزش است. خداوند از شما ــ آقای مهدی آذریزدی ــ این خدمت را قبول کند و مأجور باشید. این ستایش‌های زبانی و اینها، اجر کارهایی که با اخلاص انجام گرفته باشد، نمی‌شود؛ اجر کار مخلصانه را خدا باید بدهد و خدا هم خواهد داد.»
توجه رهبر انقلاب به مسأله کتاب مناسب برای کودکان، همواره از سوی ایشان مورد تأکید قرار گرفته است.
