شعله روشن علیه سرطان
هیستوتریپی یک روش نوین درمانی است که بهجای تیغ جراحی، پرتودرمانی یا داروهای شیمیایی، از امواج اولتراسوند متمرکز استفاده میکند تا تومورها را از بین ببرد. برخلاف سونوگرافی معمولی که برای تصویربرداری استفاده میشود، هیستوتریپی انرژی بسیار قدرتمند و متمرکزی به بافت هدف میفرستد.
این انرژی باعث ایجاد ابرهای میکروسکوپی حباب در بافت تحت درمان میشود.وقتی این حبابها بهسرعت توسعه یافته و ناگهان فرو میریزند (پدیده کاویتاسیون)، نیروی مکانیکی بالایی ایجاد میشود که ساختار بافت سرطانی را از بین میبرد. به این معنا که تومور به ذرات بسیار ریز تبدیل شده و بدن بعد از چند هفته این بقایا را جذب و دفع میکند.
مزایای اصلی: بدون برش، بدون تابش
بزرگترین مزیت هیستوتریپی این است که روشی غیرتهاجمی است؛ یعنی بدون برش پوست، بدون نیاز به جراحی، سرما یا حرارت. برای بیمار، این یعنی درد کمتر یا حتی بدون درد، خطر عفونت پایینتر، امکان مرخصی سریعتر (بسیاری از درمانها سرپایی هستند و بیمار همان روز یا روز بعد مرخص میشود) و با جای حداقل زخم روی بدن. همچنین برخلاف درمانهایی که با حرارت یا تابش فعالیت میکنند، هیستوتریپی بافت سالم اطراف تومور را نمیسوزاند، بنابراین خطر آسیب به اعضای نزدیک کمتر است.
کاربردها تا امروز: از کبد تا اندامهای دیگر
در تحقیقات پیشبالینی و حیوانی، هیستوتریپی نشان داده که میتواند تومورها را با موفقیت در کبد، کلیه، پانکراس و دیگر اندامها از بین ببرد. در سالهای اخیر، این روش تبدیل به یک گزینه درمانی واقعی شده است. برای مثال، در سال ۲۰۲۵ در اروپا، بیمارستان ادنبروک در کمبریج انگلستان اولینبار خارج از مطالعات آزمایشی، هیستوتریپی را برای تومور کبد انجام داده است. جلسات درمانی اغلب ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشند و بیماران همان روز یا روز بعد مرخص میشوند.
تأثیر بر سیستم ایمنی
هیستوتریپی تنها به خرد کردن بافت سرطانی بسنده نمیکند. هنگامی که سلولهای تومور با این روش از بین میروند، محتویات درونی آنها آزاد میشود. این مواد و سیگنالهای شیمیایی رهاشده، سیستم ایمنی بدن را بهطور طبیعی فعال کرده و آن را به پاسخ علیه بقایای تومور ترغیب میکنند. یعنی بدن میتواند سلولهای سرطانی را بهتر شناسایی و نابود کند. در برخی مطالعات، پدیدهای به نام «اثر ابسکپال» مشاهده شده است که در آن، پاسخ ایمنی نهتنها در محل درمان، بلکه در نواحی دیگر بدن نیز فعال میشود. این یعنی احتمال دارد هیستوتریپی همراه با ایمنتراپی تأثیر بسیار قویتری داشته باشد.
تطبیق با دیگر بیماریها
مزایای هیستوتریپی باعث شده محققان آن را برای کاربرد در بیماریهای دیگر نیز بررسی کنند: بزرگی خوشخیم غده پروستات، سفتی ورسوبات دردریچههای قلبی وحتی برای برخی مشکلات عصبی.بهواسطه هدفگیری دقیق وآسیب حداقلی به بافتهای سالم، این روش برای بیمارانی که گزینه جراحی ندارند،بسیار امیدبخش است. با اینکه هیستوتریپی نویدبخش است، اما هنوز چالشهایی هم وجود دارد. تفاوت در چگالی بافتها، ساختمان بدن یا حرکت اندام (مثلا تنفس) میتواند دقت متمرکز امواج صوتی را کاهش دهد. همچنین امواج صوتی ممکن است هنگام عبور از استخوان یا بافتهای غیردرمانی تغییر کنندوباعث کاهش دقت درمان شوند.هیستوتریپی فقط تومورهای مشخص و قابلتصویربرداری را هدف قرار میدهد؛ اگر سلولهای سرطانی بسیار ریز، پراکنده یا در نقاط نامشخص بدن باشند، این روش نمیتواند آنها را شناسایی یا نابود کند.با پیشرفت فناوری و بهبود هدایت و تصویربرداری، احتمالا هیستوتریپی تبدیل به یکی از ستونهای درمان سرطان و دیگر بیماریها خواهد شد. تصور میشود در آیندهای نزدیک شاهد دستگاههایی مخصوص برای اندامهای مختلف باشیم.
مزایای اصلی: بدون برش، بدون تابش
بزرگترین مزیت هیستوتریپی این است که روشی غیرتهاجمی است؛ یعنی بدون برش پوست، بدون نیاز به جراحی، سرما یا حرارت. برای بیمار، این یعنی درد کمتر یا حتی بدون درد، خطر عفونت پایینتر، امکان مرخصی سریعتر (بسیاری از درمانها سرپایی هستند و بیمار همان روز یا روز بعد مرخص میشود) و با جای حداقل زخم روی بدن. همچنین برخلاف درمانهایی که با حرارت یا تابش فعالیت میکنند، هیستوتریپی بافت سالم اطراف تومور را نمیسوزاند، بنابراین خطر آسیب به اعضای نزدیک کمتر است.
کاربردها تا امروز: از کبد تا اندامهای دیگر
در تحقیقات پیشبالینی و حیوانی، هیستوتریپی نشان داده که میتواند تومورها را با موفقیت در کبد، کلیه، پانکراس و دیگر اندامها از بین ببرد. در سالهای اخیر، این روش تبدیل به یک گزینه درمانی واقعی شده است. برای مثال، در سال ۲۰۲۵ در اروپا، بیمارستان ادنبروک در کمبریج انگلستان اولینبار خارج از مطالعات آزمایشی، هیستوتریپی را برای تومور کبد انجام داده است. جلسات درمانی اغلب ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشند و بیماران همان روز یا روز بعد مرخص میشوند.
تأثیر بر سیستم ایمنی
هیستوتریپی تنها به خرد کردن بافت سرطانی بسنده نمیکند. هنگامی که سلولهای تومور با این روش از بین میروند، محتویات درونی آنها آزاد میشود. این مواد و سیگنالهای شیمیایی رهاشده، سیستم ایمنی بدن را بهطور طبیعی فعال کرده و آن را به پاسخ علیه بقایای تومور ترغیب میکنند. یعنی بدن میتواند سلولهای سرطانی را بهتر شناسایی و نابود کند. در برخی مطالعات، پدیدهای به نام «اثر ابسکپال» مشاهده شده است که در آن، پاسخ ایمنی نهتنها در محل درمان، بلکه در نواحی دیگر بدن نیز فعال میشود. این یعنی احتمال دارد هیستوتریپی همراه با ایمنتراپی تأثیر بسیار قویتری داشته باشد.
تطبیق با دیگر بیماریها
مزایای هیستوتریپی باعث شده محققان آن را برای کاربرد در بیماریهای دیگر نیز بررسی کنند: بزرگی خوشخیم غده پروستات، سفتی ورسوبات دردریچههای قلبی وحتی برای برخی مشکلات عصبی.بهواسطه هدفگیری دقیق وآسیب حداقلی به بافتهای سالم، این روش برای بیمارانی که گزینه جراحی ندارند،بسیار امیدبخش است. با اینکه هیستوتریپی نویدبخش است، اما هنوز چالشهایی هم وجود دارد. تفاوت در چگالی بافتها، ساختمان بدن یا حرکت اندام (مثلا تنفس) میتواند دقت متمرکز امواج صوتی را کاهش دهد. همچنین امواج صوتی ممکن است هنگام عبور از استخوان یا بافتهای غیردرمانی تغییر کنندوباعث کاهش دقت درمان شوند.هیستوتریپی فقط تومورهای مشخص و قابلتصویربرداری را هدف قرار میدهد؛ اگر سلولهای سرطانی بسیار ریز، پراکنده یا در نقاط نامشخص بدن باشند، این روش نمیتواند آنها را شناسایی یا نابود کند.با پیشرفت فناوری و بهبود هدایت و تصویربرداری، احتمالا هیستوتریپی تبدیل به یکی از ستونهای درمان سرطان و دیگر بیماریها خواهد شد. تصور میشود در آیندهای نزدیک شاهد دستگاههایی مخصوص برای اندامهای مختلف باشیم.
ضمیمه ویژه نامه
تیتر خبرها
