قاب کوچک در گفت‌وگو با تهیه‌کننده «نابغه‌های کوچک» اهداف و پیام‌های این انیمیشن را بررسی کرد
نابغه‌های کوچک؛ قصه‌هایی از خلاقیت واقعی کودکان
انیمیشن نابغه‌های کوچک به کارگردانی روانبخش صادقی و تهیه‌کنندگی امید نجیب‌زاده، اثری است که با الهام از اختراعات واقعی کودکان ایرانی ساخته شده است. داستان این پویانمایی در ژانر علمی-تخیلی و آموزشی حول محور گروهی از کودکان نابغه می‌چرخد که با استفاده از هوش و خلاقیت خود، برای چالش‌های روزمره راه‌حل‌های ابتکاری و اختراعات کاربردی ارائه می‌دهند.
سحر حیاتی - گروه قاب‌کوچک
روایت داستان بر پایه تعاملات خانوادگی و اجتماعی این کودکان و در فضایی رنگارنگ و جذاب پیش می‌رود. برای بررسی اهداف آموزشی این مجموعه، چگونگی اقتباس از داستان‌های واقعی و تأثیر آن در الگوسازی برای کودکان، با امید نجیب‌زاده گفت‌وگو کردیم تا از جزئیات تولید و پیام‌های این اثر بیشتر بدانیم.
امید نجیب‌زاده، تهیه‌کننده پویانمایی نابغه‌های کوچک درباره چگونگی شکل‌گیری ایده و طراحی شخصیت‌های این مجموعه گفت: پس از استخراج منابع توسط تیم تحقیق و نگارش و رسیدن به این نقطه که کدام یک از مجموعه‌داده‌های استخراج‌شده گنجایش قصه‌پردازی جذاب را دارند، سعی کردیم کاراکترهای دوست‌داشتنی را در طراحی و ساخت مدل سه‌بعدی مورد توجه قرار دهیم. همزمان تلاش کردیم فضاهای رنگارنگ و چشم‌نوازی را طراحی کنیم. براساس همان منابع و با استناد به اختراعات واقعی و صورت‌گرفته توسط کودکان ۵ تا ۱۲ ساله، شخصیت‌های باورپذیری طراحی کردیم. ما عمدا شخصیت‌های ماورایی برای این نابغه‌های کوچک در نظر نگرفتیم. هدف اصلی این بود که کودک مخاطب برنامه بتواند با شخصیت‌ها همذات‌پنداری و از آنها الگوپذیری کند.
نجیب‌زاده پیرامون روند ساختارمند نگارش فیلمنامه ادامه داد: تمام فرآیند نگارش، از مرحله خلاصه قصه تا مرحله نگارش نهایی فیلمنامه، براساس همین رویکرد طراحی و به نتیجه رسید. تلاش ما این بود که فضایی مهیا کنیم تا مخاطب برنامه ابتدا جذب قصه شود، بعد کاراکترها و فضاهای دلنشین را ببیند و در کنار آن، به معرفی اختراعاتی بپردازیم که حاصل کار و تلاش کودکان این سرزمین است.
تلاش برای تعادل ظریف میان سرگرمی و آموزش
وی در پاسخ به پرسشی درباره حفظ جنبه سرگرمی در کنار بعد آموزشی این پویانمایی عنوان کرد: ما تلاش کردیم برای مخاطب برنامه، دردرجه اول سرگرمی وفضای مفرح وشادی فراهم کنیم. نوع اتفاقات وتعامل بین کاراکترهادر این مجموعه به شکلی جذاب و شیرین طراحی شده و در کنار آن، توانسته‌ایم پیام‌های علمی خودرامنتقل کنیم. ایجاد تعادل بین این دو موضوع، کار بسیار ظریفی بود. ماچندین وچند بار روی این فیلمنامه‌ها کار کردیم و کارشناسان محترم مرکز تولید کودک و نوجوان صبا روی آنها نظر دادند. در نهایت به قصه‌ای رسیدیم که هم جذاب است وهم نکات آموزنده علمی و فناورانه دارد. در حقیقت، روند داستان با ایجاد فضای سرگرمی، شادی و نشاط توأم است و درکنارآن، ما به اختراعات بچه‌ها می‌پردازیم.
تهیه‌کننده این مجموعه پویانمایی با تاکید بر دو پیام محوری مجموعه بیان کرد: دونکته اساسی را برای پیام نابغه‌های کوچک در نظر داشتیم: این‌که مخاطب کودک ما متوجه شود توانایی دارد و شعار «ما می‌توانیم» را در ذهن خود نهادینه کند و خانواده‌ها که به استعداد بچه‌ها توجه ویژه‌ای کنند و به آسانی از کنار آن نگذرند. در طول سال‌هایی که روی پروژه‌های کودک کار کرده‌ام، بستر اصلی را بر پایه سرگرمی، شادی، نشاط و ایجاد امید دیده‌ام و در کنار آن، سعی کردم پیام و هدف برنامه را به وجهی بسیار جذاب به بچه‌ها انتقال دهم. نجیب‌زاده در بیان رویکرد طراحی شخصیت‌ها و روابط خانوادگی توضیح داد: تلاش کردیم انتخاب کاراکترهای پسر و دختر به صورت متعادل در قصه حضور داشته باشند. نوع تعامل آنها با یکدیگر و طبیعتا با خانواده‌های‌شان و در مرحله بعد با محیط اجتماعی، مد نظر قرار گرفت. خصوصیات شخصیتی برای هر کدام از بچه‌ها به شکلی طراحی شده که کودک هنگام تماشای برنامه احساس کند این خصوصیت در خودش هم وجود دارد. نوع تعامل آنها با خانواده و در واقع آموزه‌های فرهنگی، ملی و اعتقادی بسیار مورد توجه ما بود. این‌که بچه‌ها کیان خانواده را بسیار محترم بشمارند و مناسبات گرم و صمیمی بین اعضای خانواده در قصه‌های ما موجود است.
سنگ بنای شکل‌گیری شخصیت کودک
وی کلیت فلسفه شخصیت‌پردازی را این‌گونه تشریح کرد: بچه‌ها باید شرایطی را پیدا کنند که شخصیت‌شان از درون خانواده شکل بگیرد، قوام یابد و بعد آن را در روابطش با همسالان خود، بزرگ‌ترها و محیط‌های اجتماعی گسترده‌تری که در آینده با آن روبه‌رو می‌شود، عملی کند. تمام تلاش ما این بود که احساس تعلق به خانواده بسیار مهم است و این خانواده است که سرشت و شخصیت کودک را می‌سازد. سپس در عرصه اجتماع ما تلاش کردیم طراحی را به شرایطی منطقی صورت دهیم تا بیننده از اقوام مختلف کشور به این نتیجه برسد که فرم و آن چیزی که به‌عنوان خانواده‌محوری و فرهنگ ملی و مذهبی ماست، بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
نجیب‌زاده در بخشی دیگر به جزئیات فنی تولید و نرم‌افزارهای مورد استفاده اشاره کردوگفت:درخصوص مسأله نرم‌افزاری، ما پروژه را با دو نرم‌افزار و در واقع با بهره‌برداری از مایا و تری‌دی‌مکس پیش بردیم. در طول تولید سعی کردیم از رنگ و فضاها در کنار جلوه‌های تصویری و افکتیو بهره زیادی ببریم. طبیعتا در طول کار و استفاده از بعضی نرم‌افزارها مشکلاتی ممکن است به وجود بیاید که با بهره‌گیری از تجربه نیروهای متخصص و باتجربه در این زمینه، سعی کردیم تا جای ممکن، شرایطی به وجود آوریم که از لحاظ بصری، مخاطب جذب برنامه شود؛ چه در بخش لی‌اوت و انیمیت، چه در رابطه با طراحی شخصیت‌ها و چه در رابطه با فضاهای جذاب و شیرین. تمام توان‌مان را گذاشتیم تا کار قابل رقابت باشد و در حد خود و بضاعت خودش بتواند در جهت جذب بچه‌ها پیش برود.
نجیب‌زاده در پاسخ به پرسشی درباره مبانی نظری و سند بالادستی پروژه اظهار داشت: در طراحی این پروژه، از همان ابتدا براساس سند تحول و محورهای دوازده‌گانه پیش رفتیم و در نوشتن فیلمنامه هم همین اصول را رعایت کردیم. ما در برنامه‌سازی خودمان، به‌عنوان رسانه که مسئولیت مشخصی داریم، سعی کردیم به مخاطبان و دیگر بخش‌های کشور بگوییم که کودکان ایرانی باهوش و بااحساس هستند و اختراعات واقعی و ثبت‌شده‌ای دارند.
وی در پایان با تقسیم‌بندی مسئولیت میان نهادهای مختلف گفت: کار اصلی ما در رسانه‌ملی، تولید برنامه است اما پس از پخش، نهادهای دیگر مانند وزارت آموزش‌وپرورش و مراکز علمی باید وارد عمل شوند و با راه‌اندازی کارگاه‌های عملی یا تولید محتوای آموزشی به پرورش بیشتر استعدادها کمک کنند. در این مجموعه، تمرکز ما مستقیم روی آموزش نبوده، بلکه نشان دادن دستاوردهای واقعی کودکان و تأثیر مثبت پرورش استعدادها‌ست. امیدواریم با معرفی این اختراعات، بستری برای شناسایی و شکوفایی استعدادهای بیشتری در آینده فراهم شود.
امید نجیب‌زاده، تهیه‌کننده پویانمایی نابغه‌های کوچک درباره چگونگی شکل‌گیری ایده و طراحی شخصیت‌های این مجموعه گفت: پس از استخراج منابع توسط تیم تحقیق و نگارش و رسیدن به این نقطه که کدام یک از مجموعه‌داده‌های استخراج‌شده گنجایش قصه‌پردازی جذاب را دارند، سعی کردیم کاراکترهای دوست‌داشتنی را در طراحی و ساخت مدل سه‌بعدی مورد توجه قرار دهیم. همزمان تلاش کردیم فضاهای رنگارنگ و چشم‌نوازی را طراحی کنیم. براساس همان منابع و با استناد به اختراعات واقعی و صورت‌گرفته توسط کودکان ۵ تا ۱۲ ساله، شخصیت‌های باورپذیری طراحی کردیم. ما عمدا شخصیت‌های ماورایی برای این نابغه‌های کوچک در نظر نگرفتیم. هدف اصلی این بود که کودک مخاطب برنامه بتواند با شخصیت‌ها همذات‌پنداری و از آنها الگوپذیری کند.
نجیب‌زاده پیرامون روند ساختارمند نگارش فیلمنامه ادامه داد: تمام فرآیند نگارش، از مرحله خلاصه قصه تا مرحله نگارش نهایی فیلمنامه، براساس همین رویکرد طراحی و به نتیجه رسید. تلاش ما این بود که فضایی مهیا کنیم تا مخاطب برنامه ابتدا جذب قصه شود، بعد کاراکترها و فضاهای دلنشین را ببیند و در کنار آن، به معرفی اختراعاتی بپردازیم که حاصل کار و تلاش کودکان این سرزمین است.
تلاش برای تعادل ظریف میان سرگرمی و آموزش
وی در پاسخ به پرسشی درباره حفظ جنبه سرگرمی در کنار بعد آموزشی این پویانمایی عنوان کرد: ما تلاش کردیم برای مخاطب برنامه، دردرجه اول سرگرمی وفضای مفرح وشادی فراهم کنیم. نوع اتفاقات وتعامل بین کاراکترهادر این مجموعه به شکلی جذاب و شیرین طراحی شده و در کنار آن، توانسته‌ایم پیام‌های علمی خودرامنتقل کنیم. ایجاد تعادل بین این دو موضوع، کار بسیار ظریفی بود. ماچندین وچند بار روی این فیلمنامه‌ها کار کردیم و کارشناسان محترم مرکز تولید کودک و نوجوان صبا روی آنها نظر دادند. در نهایت به قصه‌ای رسیدیم که هم جذاب است وهم نکات آموزنده علمی و فناورانه دارد. در حقیقت، روند داستان با ایجاد فضای سرگرمی، شادی و نشاط توأم است و درکنارآن، ما به اختراعات بچه‌ها می‌پردازیم.
تهیه‌کننده این مجموعه پویانمایی با تاکید بر دو پیام محوری مجموعه بیان کرد: دونکته اساسی را برای پیام نابغه‌های کوچک در نظر داشتیم: این‌که مخاطب کودک ما متوجه شود توانایی دارد و شعار «ما می‌توانیم» را در ذهن خود نهادینه کند و خانواده‌ها که به استعداد بچه‌ها توجه ویژه‌ای کنند و به آسانی از کنار آن نگذرند. در طول سال‌هایی که روی پروژه‌های کودک کار کرده‌ام، بستر اصلی را بر پایه سرگرمی، شادی، نشاط و ایجاد امید دیده‌ام و در کنار آن، سعی کردم پیام و هدف برنامه را به وجهی بسیار جذاب به بچه‌ها انتقال دهم. نجیب‌زاده در بیان رویکرد طراحی شخصیت‌ها و روابط خانوادگی توضیح داد: تلاش کردیم انتخاب کاراکترهای پسر و دختر به صورت متعادل در قصه حضور داشته باشند. نوع تعامل آنها با یکدیگر و طبیعتا با خانواده‌های‌شان و در مرحله بعد با محیط اجتماعی، مد نظر قرار گرفت. خصوصیات شخصیتی برای هر کدام از بچه‌ها به شکلی طراحی شده که کودک هنگام تماشای برنامه احساس کند این خصوصیت در خودش هم وجود دارد. نوع تعامل آنها با خانواده و در واقع آموزه‌های فرهنگی، ملی و اعتقادی بسیار مورد توجه ما بود. این‌که بچه‌ها کیان خانواده را بسیار محترم بشمارند و مناسبات گرم و صمیمی بین اعضای خانواده در قصه‌های ما موجود است.
سنگ بنای شکل‌گیری شخصیت کودک
وی کلیت فلسفه شخصیت‌پردازی را این‌گونه تشریح کرد: بچه‌ها باید شرایطی را پیدا کنند که شخصیت‌شان از درون خانواده شکل بگیرد، قوام یابد و بعد آن را در روابطش با همسالان خود، بزرگ‌ترها و محیط‌های اجتماعی گسترده‌تری که در آینده با آن روبه‌رو می‌شود، عملی کند. تمام تلاش ما این بود که احساس تعلق به خانواده بسیار مهم است و این خانواده است که سرشت و شخصیت کودک را می‌سازد. سپس در عرصه اجتماع ما تلاش کردیم طراحی را به شرایطی منطقی صورت دهیم تا بیننده از اقوام مختلف کشور به این نتیجه برسد که فرم و آن چیزی که به‌عنوان خانواده‌محوری و فرهنگ ملی و مذهبی ماست، بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
نجیب‌زاده در بخشی دیگر به جزئیات فنی تولید و نرم‌افزارهای مورد استفاده اشاره کردوگفت:درخصوص مسأله نرم‌افزاری، ما پروژه را با دو نرم‌افزار و در واقع با بهره‌برداری از مایا و تری‌دی‌مکس پیش بردیم. در طول تولید سعی کردیم از رنگ و فضاها در کنار جلوه‌های تصویری و افکتیو بهره زیادی ببریم. طبیعتا در طول کار و استفاده از بعضی نرم‌افزارها مشکلاتی ممکن است به وجود بیاید که با بهره‌گیری از تجربه نیروهای متخصص و باتجربه در این زمینه، سعی کردیم تا جای ممکن، شرایطی به وجود آوریم که از لحاظ بصری، مخاطب جذب برنامه شود؛ چه در بخش لی‌اوت و انیمیت، چه در رابطه با طراحی شخصیت‌ها و چه در رابطه با فضاهای جذاب و شیرین. تمام توان‌مان را گذاشتیم تا کار قابل رقابت باشد و در حد خود و بضاعت خودش بتواند در جهت جذب بچه‌ها پیش برود.
نجیب‌زاده در پاسخ به پرسشی درباره مبانی نظری و سند بالادستی پروژه اظهار داشت: در طراحی این پروژه، از همان ابتدا براساس سند تحول و محورهای دوازده‌گانه پیش رفتیم و در نوشتن فیلمنامه هم همین اصول را رعایت کردیم. ما در برنامه‌سازی خودمان، به‌عنوان رسانه که مسئولیت مشخصی داریم، سعی کردیم به مخاطبان و دیگر بخش‌های کشور بگوییم که کودکان ایرانی باهوش و بااحساس هستند و اختراعات واقعی و ثبت‌شده‌ای دارند.
وی در پایان با تقسیم‌بندی مسئولیت میان نهادهای مختلف گفت: کار اصلی ما در رسانه‌ملی، تولید برنامه است اما پس از پخش، نهادهای دیگر مانند وزارت آموزش‌وپرورش و مراکز علمی باید وارد عمل شوند و با راه‌اندازی کارگاه‌های عملی یا تولید محتوای آموزشی به پرورش بیشتر استعدادها کمک کنند. در این مجموعه، تمرکز ما مستقیم روی آموزش نبوده، بلکه نشان دادن دستاوردهای واقعی کودکان و تأثیر مثبت پرورش استعدادها‌ست. امیدواریم با معرفی این اختراعات، بستری برای شناسایی و شکوفایی استعدادهای بیشتری در آینده فراهم شود.
