ایران‌  فراتر از  یک جغرافیا

در هشتادمین سالگرد تاسیس «انجمن ایران‌شناسی» مطرح شد

ایران‌ فراتر از یک جغرافیا

هشتادمین سالگرد تاسیس «انجمن ایران‌شناسی» روز گذشته با حضور جمعی از چهره‌های فرهنگی نامدار در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. 

آزاده صالحی-گروه فرهنگ و هنر

به گزارش خبرنگار روزنامه جام‌جم، در ابتدای این نشست، محمود جعفری‌دهقی، زبان‌شناس و محقق، با اشاره به این‌که کشور ما همواره با چالش‌های مختلفی دست‌به‌‌گریبان بوده، نیاز به ایران‌شناسی ضروری است، گفت: ایران‌شناسی که در تعریف کلاسیک خود به مطالعه تاریخ فرهنگ، تمدن و هنر ایران می‌پردازد، امروز فراتر از یک کنجکاوی آکادمیک، به ضرورتی عینی برای بقا، بازسازی و تعریف جایگاه ایران در جهان تبدیل شده است. از این رو، ایران، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازتعریف و تقویت این حوزه است. بحران هویت در شرایط کنونی یکی از مهم‌ترین مسائل جامعه ما به‌شمار می‌رود، به‌خصوص این‌که این آسیب امروز در محافل دانشگاهی و فضای مجازی بیشتر به‌چشم‌می‌خورد. طبعا بحران هویت که همیشه با تحریف هویت ملی توام است، به گسست‌های فرهنگی ــ اجتماعی منجر می‌شود و خواسته تبلیغات مدرن نیز همین است که جوانان را نسبت به پیشینه فرهنگی خود بیگانه کند. درحالی‌که شناخت ایران و اصولا مبحث ایران‌شناسی می‌تواند در حفظ حافظه تاریخی یک ملت نقش زیادی داشته باشد. 
مدیر پیشین گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی و ایران‌شناسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران اضافه کرد: مشروط بر این‌که شناختی که نسبت به ایران انجام می‌دهیم فارغ از نگاه موزه‌ای، برای جامعه امروز کاربرد داشته باشد تا بتوان آن را به زبانی ملموس به نسل جوان منتقل کرد. ما در این مسیر دو ابزار قدرتمند در دست داریم. نخست خود ایران است که سرزمینی با تنوع قومی و زبانی غنی قلمداد می‌شود. در این بین زبان فارسی هم به‌عنوان میراثی ارزشمند، نقطه اتصال اقوام مختلف شده است. دیگری زبان فارسی است که بدون شناخت ایران نمی‌تواند کارایی لازم را در پی داشته باشد. 
در ادامه این نشست، نصرالله پورجوادی، فلسفه‌شناس و مدرس دانشگاه به ارائه مقاله مطولی در باب ایران‌شناسی و اخوان‌ صفا پرداخت. همچنین، بهمن نامورمطلق، رئیس انجمن هنر و ادبیات تطبیقی گفت: به‌رغم حوادث مختلفی که در طول تاریخ بر سر کشور ما رفته و بارها تحت اشغال بیگانگان درآمده است، اما در همه شرایط، ایران باقی مانده است. اسکندر، ایران را ویران کرد؛ در روایات آمده است که چون خود را ایرانی می‌دانسته کشته شده است، درحالی‌که واقعیت این است، اسکندر زمانی که ایران را کشف کرد، آن‌قدر در این سرزمین ماند تا کشته شد. 
این استادتمام دانشگاه شهید بهشتی با بیان این که ایران‌شناسی فراتر از یک رشته است ادامه داد: ایران‌شناسی غربی‌ها با ایرانی‌ها متفاوت است. خارجی‌ها به آن به شکل یک رشته نگاه می‌کنند، درحالی‌که ما در متن ایران زندگی می‌کنیم. به همین خاطر است که معتقدم ما می‌توانیم نگاه جامع‌تری نسبت به این مقوله داشته باشیم، به‌خصوص این که ایران‌شناسی با پتانسیل گسترده‌ای که در اختیار دارد، تمام رشته‌ها را دربرمی‌گیرد. در نتیجه نگاه ما هم نسبت به این مقوله می‌بایست فراگیر باشد. از سوی دیگر، ایرانیان دستگاه کامل اسطوره‌شناسی دارند که بدنه فرهنگی را تامین می‌کند.