میدان پنهان قدرت در عصر رسانه

میدان پنهان قدرت در عصر رسانه

در جهان امروز، رقابت‌ها تنها در میدان نظامی یا اقتصادی شکل نمی‌گیرد؛ بخش مهمی از رقابت میان بازیگران سیاسی و دولت‌ها در میدان روایت رخ می‌دهد. در چنین فضایی، هر حادثه و هر بحران، بلافاصله به عرصه‌ای برای روایت‌سازی تبدیل می‌شود؛ عرصه‌ای که در آن سرعت، دقت و پرهیز از قطعیت‌های شتاب‌زده می‌تواند سرنوشت افکارعمومی را رقم بزند.

دکتر ماشاءالله شمس‌الواعظین | عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت

در همه عرصه‌ها و موضوعات، روایت‌سازی نیازمند سه شرط مقدماتی است؛ نخست، سرعت عمل در روایت‌سازی است، زیرا در فضای رسانه‌ای امروز، هر خلأ خبری به‌سرعت با روایت‌های رقیب پر می‌شود. شرط دوم، انطباق روایت با حداکثر حقیقت است؛ یعنی روایت باید تا آنجا که امکان دارد با واقعیت‌های موجود سازگار باشد و ارزش حقیقت در آن حفظ شود. شرط سوم که اهمیت آن کمتر از دو شرط نخست نیست، پرهیز از صدور احکام قطعی در روایت‌هاست. دو شرط اول روشن به نظر می‌رسند اما شرط سوم نیازمند توضیح بیشتری است. برای توضیح این موضوع می‌توان به حادثه‌ای اشاره کرد که در تنگه‌هرمز رخ داد و طی آن یک بالگرد آپاچی آمریکا ساقط شد. در آن ماجرا، نخستین روایت ایران سکوت بود، در حالی‌که روایت اولیه ایالات متحده بر سرنگونی این بالگرد تأکید داشت. در مرحله بعد، ایران در واکنشی رسمی اعلام کرد که حادثه ناشی از خطا بوده است. آمریکا این روایت را نپذیرفت و به نوعی به صدور حکم قطعی درباره نقش ایران نزدیک شد. درحالی‌که از منظر حرفه‌ای در روایت‌سازی نباید چنین قطعیتی توسط آمریکا اعلام می‌شد؛ بلکه باید جایی برای احتمال خطای انسانی یا سناریوهای دیگر باقی می‌ماند. همین پرهیز از قطعیت است که امکان تفسیرهای مختلف و مدیریت بهتر افکارعمومی را 
فراهم می‌کند.