محرم و صفر رمز بقای اسلام است
ماه‌های محرم و صفر نه‌تنها آغازگر سال قمری هستند، بلکه یادآورعمیق‌ترین وقایع تاریخ اسلام نیز به‌شمار می‌روند.
سیده زهرا آرامی - نویسنده وپژوهشگر
واقعهای که در ماه محرم سال ۶۱ هجری، منجر به شهادت بهترین فرزندان آدم، نخبگان امت (امام حسین(ع) و یارانش) به دست شقی‌ترین انسان‌های روی زمین در سرزمین کربلا شد. دو ماهی که با مفاهیم عمیق معنوی، حماسی و اجتماعی درآمیخته‌اند.
این دو ماه از دیدگاه تاریخی، در نگاه شیعیان، دورانِ «ادای حقِ شهادت» است. ماه محرم، ماه «خون و ایثار» است. ماه بازگشت به ریشه‌های مظلومیت و ایستادگی امام حسین (ع) است. این ماه با روز عاشورا (۱۰ محرم) به اوج خود می‌رسد؛ روزی که حادثه کربلا رخ داد.
ماه صفر، ماه تداوم حادثه عاشوراست. در واقع، اگر محرم ماه «وقوع حادثه» است، صفر ماه «فرایند اثرگذاری آن حادثه بر جهان» است. این دو ماه عزا و ماتم، فقط ایام سوگواری نیست بلکه هدف زنده نگه داشتنِ پیامِ عاشوراست.
ماه تفکر، بیداری و تجدید عهد با ارزش‌های انسانی، الهی و اخلاقی است. این ماه به مسلمانان و تمام انسان‌های آزاده یادآوری می‌کند که حق‌طلبی، مبارزه با ظلم و ایثار در راه عدالت، ارزش‌هایی فراتر از زمان و مکان هستند.
محرم و صفر رمز بقای اسلام است، چرا که امام حسین(ع) و یارانش یکی از مهم‌ترین حرکت‌های اعتراضی و قیام‌های تاریخ اسلام را انجام دادند. این قیام در برابر انحراف از باورهای دینی و اخلاقی اسلام در آن زمان شکل گرفت و یکی از مهم‌ترین فریادهای آن امربه معروف و نهی از منکر بود. این اتفاق آثار مذهبی، سیاسی و اجتماعی زیادی به دنبال خود داشت و یکی از عوامل شکل‌گیری هویت شیعیان شد. همان طور که بنیانگذار انقلاب اسلامی امام خمینی(ره) فرمودند: «محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.» این دو ماه از دیدگاه معنوی، فرصتی برای بازنگری و تزکیه روح هستند. محرم، ماه بیدارشدن انسان و ماه پرسشگری از خود است، که «آیا من در برابر ظلم، ایستاده‌ام یا سکوت کرده‌ام؟» و صفر، ماه تسلیم و صبر. در این ماه، روحِ انسان با مفهومِ «صبرِ جمیل» آشنا می‌شود. همان‌طور که اهل‌بیت (ع) پس از فاجعه کربلا با صبر خود جهان را تکان دادند، انسان نیز در این ماه یاد می‌گیرد که چگونه در برابر سختی‌ها، استقامتی معنوی داشته باشد. از دیدگاه جامعه‌شناسی، محرم و صفر، ایامی هستند که «انسجام اجتماعی» به اوج خود می‌رسد.
فعالیت‌های جمعی افزایش مییابد. برای مثال: از طریق مراسم عزاداری، سخنرانی، مجالس علمی، توزیع غذا (نذری) و پیاده‌روی‌ها، پیوندهای میان افراد در تمام سطوح جامعه مستحکم می‌شود. این دو ماه، بزرگترین کلاس‌های درس عمومی برای آموزشِ مفاهیمی مثل: عدالت، وفاداری، ایثار، و ایستادگی در برابر بی‌عدالتی هستند. ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی دوباره زنده می‌شوند و جامعه دوباره هویت دینی و مذهبی پیدا می‌کند. واقعه کربلا نشان داد که نبود شناخت درست و ضعف در تشخیص حق از باطل، می‌تواند یک جامعه را به انحراف بکشاند. به همین دلیل عاشورا یک مدرسه دائمی برای تربیت انسان آگاه و انتخاب‌گراست.
سخن آخر آن‌که، کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا به این معناست که تقابل حق و باطل محدود به تاریخی مشخص و گذشته نیست بلکه در هر زمان و مکانی تکرار می‌شود.
این دو ماه از دیدگاه تاریخی، در نگاه شیعیان، دورانِ «ادای حقِ شهادت» است. ماه محرم، ماه «خون و ایثار» است. ماه بازگشت به ریشه‌های مظلومیت و ایستادگی امام حسین (ع) است. این ماه با روز عاشورا (۱۰ محرم) به اوج خود می‌رسد؛ روزی که حادثه کربلا رخ داد.
ماه صفر، ماه تداوم حادثه عاشوراست. در واقع، اگر محرم ماه «وقوع حادثه» است، صفر ماه «فرایند اثرگذاری آن حادثه بر جهان» است. این دو ماه عزا و ماتم، فقط ایام سوگواری نیست بلکه هدف زنده نگه داشتنِ پیامِ عاشوراست.
ماه تفکر، بیداری و تجدید عهد با ارزش‌های انسانی، الهی و اخلاقی است. این ماه به مسلمانان و تمام انسان‌های آزاده یادآوری می‌کند که حق‌طلبی، مبارزه با ظلم و ایثار در راه عدالت، ارزش‌هایی فراتر از زمان و مکان هستند.
محرم و صفر رمز بقای اسلام است، چرا که امام حسین(ع) و یارانش یکی از مهم‌ترین حرکت‌های اعتراضی و قیام‌های تاریخ اسلام را انجام دادند. این قیام در برابر انحراف از باورهای دینی و اخلاقی اسلام در آن زمان شکل گرفت و یکی از مهم‌ترین فریادهای آن امربه معروف و نهی از منکر بود. این اتفاق آثار مذهبی، سیاسی و اجتماعی زیادی به دنبال خود داشت و یکی از عوامل شکل‌گیری هویت شیعیان شد. همان طور که بنیانگذار انقلاب اسلامی امام خمینی(ره) فرمودند: «محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.» این دو ماه از دیدگاه معنوی، فرصتی برای بازنگری و تزکیه روح هستند. محرم، ماه بیدارشدن انسان و ماه پرسشگری از خود است، که «آیا من در برابر ظلم، ایستاده‌ام یا سکوت کرده‌ام؟» و صفر، ماه تسلیم و صبر. در این ماه، روحِ انسان با مفهومِ «صبرِ جمیل» آشنا می‌شود. همان‌طور که اهل‌بیت (ع) پس از فاجعه کربلا با صبر خود جهان را تکان دادند، انسان نیز در این ماه یاد می‌گیرد که چگونه در برابر سختی‌ها، استقامتی معنوی داشته باشد. از دیدگاه جامعه‌شناسی، محرم و صفر، ایامی هستند که «انسجام اجتماعی» به اوج خود می‌رسد.
فعالیت‌های جمعی افزایش مییابد. برای مثال: از طریق مراسم عزاداری، سخنرانی، مجالس علمی، توزیع غذا (نذری) و پیاده‌روی‌ها، پیوندهای میان افراد در تمام سطوح جامعه مستحکم می‌شود. این دو ماه، بزرگترین کلاس‌های درس عمومی برای آموزشِ مفاهیمی مثل: عدالت، وفاداری، ایثار، و ایستادگی در برابر بی‌عدالتی هستند. ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی دوباره زنده می‌شوند و جامعه دوباره هویت دینی و مذهبی پیدا می‌کند. واقعه کربلا نشان داد که نبود شناخت درست و ضعف در تشخیص حق از باطل، می‌تواند یک جامعه را به انحراف بکشاند. به همین دلیل عاشورا یک مدرسه دائمی برای تربیت انسان آگاه و انتخاب‌گراست.
سخن آخر آن‌که، کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا به این معناست که تقابل حق و باطل محدود به تاریخی مشخص و گذشته نیست بلکه در هر زمان و مکانی تکرار می‌شود.
