۱۳ آبان؛ پاسخ ملت ایران به کودتای ۲۸ مرداد
۱۳ آبان را باید واکنش و پاسخ تاریخی ملت ایران به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ آمریکا دانست. در آن کودتا، دولت ملی ایران در کمال ناباوری مردم ایران و افکار عمومی جهان سرنگون شد. این دولت بهدلیل ماهیت ملی خود، مورد توجه و علاقه مردم ایران بود و آمریکا با سرنگونی آن، در واقع ملت ایران را تحقیر کرد. این تحقیر در حافظه تاریخی ایرانیان، بهعنوان ملتی با پیشینه تمدنی کهن و حافظه تاریخی نیرومند، باقی ماند. ایرانیان منتظر فرصتی بودند تا به نام ایران بزرگ و ایران متمدن، پاسخی درخور به تحقیر ۲۸ مرداد بدهند. با فروپاشی رژیم پهلوی، یا به تعبیری رژیم کودتایی که با کودتای ۲۸ مرداد بر سر کار آمده بود، چنین فرصتی فراهم شد. جوانان ایران در ۱۳آبان ۱۳۵۸ با تصرف سفارت آمریکا، یا به تعبیر دقیقتر آن روزها، لانه جاسوسی آمریکا، پاسخ تحقیر ملت ایران به دست ایالات متحده را دادند.
دکتر محمدباقر خرمشاد | استاد دانشگاه
این تحولات نشان داد که ملت ایران بهدرستی دشمن خود را شناخته بود و شعار مرگ بر آمریکا را با همان معنایی سر میداد که امام راحل، رضوانالله تعالی علیه، از آمریکا با عنوان «شیطان بزرگ» یاد میکردند. واقعیت این است که دشمنی آمریکا با ایران، جدی و عمیق است. ممکن است دو کشور با یکدیگر اختلاف داشته باشند اما این اختلاف لزوما به حمله نظامی منجر نشود. با اینحال هنگامی که کشوری علاوه بر اقدامات خصمانه و خرابکارانه، به کشور دیگری حمله نظامی میکند، میتوان گفت که خصومت خود را به بالاترین سطح رسانده است. آمریکا در جنگهایی که علیه ایران آغاز کرد، چه در جنگ ۱۲روزه و چه در جنگ ۴۰روزه، نشان داد که تا چه اندازه با ملت ایران دشمنی دارد و باز هم بر این نکته تاکید کرد که ملت ایران، با وجود تمام زخمهایی که از آمریکا خورده، آغازگر حمله به آمریکا نبوده است. حتی ملت ایران نیز آغازگر حمله به رژیم اسرائیل نبود؛ این طرف مقابل بود که حملات را آغاز کرد. بنابراین اشتباه بزرگ آمریکا در حمله به ایران در ۲۸مرداد ۱۳۳۲، بیپاسخ نماند و نمیتوانست بیپاسخ بماند. اگر در آن مقطع، پس از سرنگونی دولت ملی ایران، ۲۵سال طول کشید تا ملت ایران فرصت پاسخگویی پیدا کند، این بار حتی ۲۵ساعت هم طول نکشید تا مردم ایران پاسخی کوبنده بدهد. ملت ایران اجازه نداد بار دیگر تحقیر شود و امکان پاسخگویی از او گرفته شود. در سال ۱۳۳۲، رژیم کودتا بر کشور حاکم بود و ایرانیان امکان آن را نداشتند که پاسخی شایسته و بایسته به آمریکاییها بدهند. اما پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، فضایی فراهم شد که جوانان تربیتشده در بستر انقلاب و ولایت بتوانند در فاصلهای کمتر از ۲۵ ساعت، پاسخ آمریکا را بدهند.
این پاسخها نیز صرفا واکنشی نمادین نبود، بلکه آمریکا را در دستیابی به اهدافی که از حمله به ایران دنبال میکرد، ناکام گذاشت؛ بهگونهای که حتی در یک مورد هم نتوانست اهداف مورد نظر خود را محقق کند. به این ترتیب، استقامت خاموش ملت ایران در فاصله ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، به استقامتی پویا و خروشان تبدیل شد؛ استقامتی که هم در میدان نظامی و پای لانچرها، با پاسخ فرزندان ایران، جلوه پیدا کرد و هم در خیابانها، جایی که مردم ایران طی بیش از هشت ماه حضور مستمر، به این ایستادگی ادامه دادهاند. این تحولات نشان میدهد که ایران امروز با ایران دوران ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تفاوت اساسی دارد. ملت ایران نهتنها پاسخ تحقیر تاریخی خود را داده، بلکه آمریکا باید منتظر پاسخها و واکنشهای بعدی ایران نیز باشد.




