با خواسته‌های بی‌موقع کودک چه کنیم؟
طلب نامطلوب!
مواجه شدن با خواسته‌های نامطلوب کودک و در زمان نامناسب نمونه‌ای از لجبازی است. لجبازی یک نوع رفتار نامطلوب است که به صورت‌های مختلفی خود را نشان می‌دهد، از جمله ناسزا گفتن، گریه‌کردن، فریاد کشیدن، شکستن وسایل و... در کودکان لجباز پایین‌بودن اعتماد به نفس و نداشتن خودباوری مثبت و پذیرفتن خود واقعی مشهود است. معمولا کودکان سه چهار ساله کمی ناسازگار هستند. به ویژه هنگامی که پدر و مادرشان به طور جدی کاری را از آنها می‌خواهند، مخالفت می‌کنند. دلیل مخالفت آنها نشان دادن استقلال خودشان است. حرف زدن در این مورد با آنها بی‌فایده است و برای مطیع کردنشان نباید فریاد زد یا آنها را تهدید کرد. پدران و مادران می‌توانند با کمی خلاقیت و صبر و بدون نگرانی راه‌حل‌های مناسبی را برای برخورد با کودکان خود پیدا کنند.
عطیه رضایی / روان‌شناس بالینی
نکته‌هایی برای برخورد با خواسته‌های نامطلوب کودک
چنین بچه‌هایی در سنین کم پردردسرتر هستند، ولی این کودکان هم اگر به‌درستی راهنمایی و تربیت شوند، نوجوان‌ها و جوان‌های بی‌نظیری می‌شوند و صفاتی همچون مستقل و خودساخته بودن را خواهند داشت. چون آنها همیشه دنبال چیزی که می‌خواهند می‌روند و فشارهای اطرافیان در آنها نفوذ نمی‌کند. بچه‌های با درخواست‌های نابجا و نافرمان از نظر پدر و مادرها بچه‌های پر شور و هیجانی و جسوری هستند که به راحتی از خواسته خود کوتاه نمی‌آیند و به جای قبول کردن حرف دیگران می‌خواهند همه چیز را خودشان یاد بگیرند و تجربه کنند. به همین دلیل کارهای جدید و خطرناکی را امتحان می‌کنند که والدین را به دردسر می‌اندازند. این بچه‌ها دوست دارند مسؤولیت همه چیز با خودشان باشد و نظرشان در مورد همه چیز مورد تأیید همه قرار بگیرد. وقتی این کودکان چیزی را بخواهند، ذهن‌شان نمی‌تواند روی چیز دیگری تمرکز کند و حتما باید به خواسته خود برسند. بچه‌های لجباز و نافرمان با خواسته‌های نابجا با تجربه کردن و البته مدیریت صحیح رفتار از سوی والدین خود یاد می‌گیرند چه باید بکنند. پس در مواجهه با این نوع فرزندان همیشه آماده باشید، آرامش خود را حفظ کنید و با آنها وارد جنگ نشوید و سعی کنید این نکات را در تربیت این نوع فرزندان رعایت کنید. برای بزرگ کردن چنین بچه‌هایی باید وقت و انرژی بیشتری مصرف کنید، ولی مطمئن باشید که نتایج بسیار خوبی خواهید گرفت.
۱ ــ به کودک چگونگی تسلط بر امور را یاد بدهید
به فرزند خود اجازه دهید مسؤولیت کارهایش را به عهده بگیرد. بچه‌های لجباز وقتی احساس استقلال و عدم وابستگی داشته باشند و احساس کنند که مسؤولیت کارهای‌شان با خودشان است، کمتر با والدین مخالفت می‌کنند. توانایی قبول مسؤولیت در آینده بسیار به کمکشان خواهد آمد.
۲ ــ به کودک حق انتخاب و تصمیم‌گیری بدهید
اگر عادت دارید که همیشه به فرزند خود دستور بدهید، به احتمال خیلی زیاد او کاری انجام نخواهد داد. اما اگر به او حق انتخاب بدهید، احساس خواهد کرد که خودش قدرت تصمیم‌گیری دارد. البته سعی کنید انتخاب‌هایی به فرزند خود بدهید که بتواند با آن کنار بیاید. این کار به معنی این نیست که شما در تربیت فرزند خود کفایت لازم را ندارید، بلکه با این رفتار می‌خواهید نحوه درست تصمیم‌گیری را به او یاد بدهید.
۳ ــ اختیار تصمیم‌گیری در مورد پوشش را به خودش بدهید
نگران سلامتی فرزندتان نباشید، مریض نمی‌شود. اختیار لباس پوشیدن را به خودش بدهید و اعتماد به نفسش را تضعیف نکنید. فقط به او یاد بدهید که اگر بعضی وقت‌ها نظرش را عوض کند، هیچ اتفاقی نمی‌افتد. با استفاده از ایجاد قوانین برای لباس پوشیدن وارد جنگ قدرت با فرزند خود نشوید. اگر نتوانست از او بپرسید که در مورد کدام قسمت لباس پوشیدن می‌تواند تصمیم بگیرد یا یک راه‌حل دیگر پیش پای او بگذارید تا به چیزی که می‌خواهد برسد، بدون این‌که سلامتی و امنیت او را به خطر بیندازید.
۴ ــ فرزندتان را مجبور نکنید با شما مخالفت کند
اجبار و زور، هر انسانی در هر سنی را وادار به عقب‌نشینی می‌کند. اگر شما با فرزندتان به طور جدی مخالفت کنید، او برای این‌که چیزی را به شما ثابت کند، برای شکست دادن‌تان تلاش خواهد کرد. هر وقت وارد جنگ با کودک‌تان شوید و تصمیم به پیروز شدن بگیرید، خودتان به راحتی متوجه این جنگ دائمی بین خود و فرزندان‌تان خواهید شد. در این لحظات بحرانی، دست نگه دارید، نفس عمیق بکشید و به خودتان یادآوری کنید که در جنگ با فرزندتان و پیروز شدن در آن، یک رابطه خوب و صمیمی با او را از دست می‌دهید.
بازی زمان مناسب
زمان نامناسب
یک بازی و راه‌حل مناسب برای مدیریت خواسته‌های نامطلوب کودک، بازی زمان مناسب ــ زمان نامناسب است که نوعی روش مساله‌گشایی نیز محسوب می‌شود و برای کودکان نیز لذت‌بخش است.
برای فرزند خود موقعیت‌های متفاوتی را توصیف کنید که زمان مناسب و زمان نامناسب انجام دادن یک کار است. این موقعیت‌ها را می‌توانید در ارتباط با خود یا دوستان فرزندتان مطرح کنید. به عنوان مثال مادر از محمد، فرزند هشت ساله خود می‌پرسد: «به نظر تو چه زمانی مناسب است تا از من درخواست کنی در تکالیف مدرسه کمکت کنم؟» و محمد پاسخ می‌دهد: «پس از بازگشت از مدرسه یا بعد از ناهار.»
یا به عنوان آموزش زمان نامناسب به فرزندتان می‌توانید به او بگویید: «اگر تو سرماخورده باشی به نظرت زمان مناسبی است که از من اجازه بگیری با دوستانت فوتبال بازی کنی؟ یا این‌که به نظر تو اگر آخر شب از من یا پدرت بخواهی که با تو بازی کنیم زمان مناسبی است؟» با انجام این بازی هر‌بار که فرزندتان از شما درخواستی کند و شما در حال انجام کاری مهم باشید که فرصت نداشته باشید و کودک زمان نامناسبی را برای بیان درخواست خود انتخاب کرده باشد، می‌توانید به آنها این بازی را یادآوری کنید.
چنین بچه‌هایی در سنین کم پردردسرتر هستند، ولی این کودکان هم اگر به‌درستی راهنمایی و تربیت شوند، نوجوان‌ها و جوان‌های بی‌نظیری می‌شوند و صفاتی همچون مستقل و خودساخته بودن را خواهند داشت. چون آنها همیشه دنبال چیزی که می‌خواهند می‌روند و فشارهای اطرافیان در آنها نفوذ نمی‌کند. بچه‌های با درخواست‌های نابجا و نافرمان از نظر پدر و مادرها بچه‌های پر شور و هیجانی و جسوری هستند که به راحتی از خواسته خود کوتاه نمی‌آیند و به جای قبول کردن حرف دیگران می‌خواهند همه چیز را خودشان یاد بگیرند و تجربه کنند. به همین دلیل کارهای جدید و خطرناکی را امتحان می‌کنند که والدین را به دردسر می‌اندازند. این بچه‌ها دوست دارند مسؤولیت همه چیز با خودشان باشد و نظرشان در مورد همه چیز مورد تأیید همه قرار بگیرد. وقتی این کودکان چیزی را بخواهند، ذهن‌شان نمی‌تواند روی چیز دیگری تمرکز کند و حتما باید به خواسته خود برسند. بچه‌های لجباز و نافرمان با خواسته‌های نابجا با تجربه کردن و البته مدیریت صحیح رفتار از سوی والدین خود یاد می‌گیرند چه باید بکنند. پس در مواجهه با این نوع فرزندان همیشه آماده باشید، آرامش خود را حفظ کنید و با آنها وارد جنگ نشوید و سعی کنید این نکات را در تربیت این نوع فرزندان رعایت کنید. برای بزرگ کردن چنین بچه‌هایی باید وقت و انرژی بیشتری مصرف کنید، ولی مطمئن باشید که نتایج بسیار خوبی خواهید گرفت.
۱ ــ به کودک چگونگی تسلط بر امور را یاد بدهید
به فرزند خود اجازه دهید مسؤولیت کارهایش را به عهده بگیرد. بچه‌های لجباز وقتی احساس استقلال و عدم وابستگی داشته باشند و احساس کنند که مسؤولیت کارهای‌شان با خودشان است، کمتر با والدین مخالفت می‌کنند. توانایی قبول مسؤولیت در آینده بسیار به کمکشان خواهد آمد.
۲ ــ به کودک حق انتخاب و تصمیم‌گیری بدهید
اگر عادت دارید که همیشه به فرزند خود دستور بدهید، به احتمال خیلی زیاد او کاری انجام نخواهد داد. اما اگر به او حق انتخاب بدهید، احساس خواهد کرد که خودش قدرت تصمیم‌گیری دارد. البته سعی کنید انتخاب‌هایی به فرزند خود بدهید که بتواند با آن کنار بیاید. این کار به معنی این نیست که شما در تربیت فرزند خود کفایت لازم را ندارید، بلکه با این رفتار می‌خواهید نحوه درست تصمیم‌گیری را به او یاد بدهید.
۳ ــ اختیار تصمیم‌گیری در مورد پوشش را به خودش بدهید
نگران سلامتی فرزندتان نباشید، مریض نمی‌شود. اختیار لباس پوشیدن را به خودش بدهید و اعتماد به نفسش را تضعیف نکنید. فقط به او یاد بدهید که اگر بعضی وقت‌ها نظرش را عوض کند، هیچ اتفاقی نمی‌افتد. با استفاده از ایجاد قوانین برای لباس پوشیدن وارد جنگ قدرت با فرزند خود نشوید. اگر نتوانست از او بپرسید که در مورد کدام قسمت لباس پوشیدن می‌تواند تصمیم بگیرد یا یک راه‌حل دیگر پیش پای او بگذارید تا به چیزی که می‌خواهد برسد، بدون این‌که سلامتی و امنیت او را به خطر بیندازید.
۴ ــ فرزندتان را مجبور نکنید با شما مخالفت کند
اجبار و زور، هر انسانی در هر سنی را وادار به عقب‌نشینی می‌کند. اگر شما با فرزندتان به طور جدی مخالفت کنید، او برای این‌که چیزی را به شما ثابت کند، برای شکست دادن‌تان تلاش خواهد کرد. هر وقت وارد جنگ با کودک‌تان شوید و تصمیم به پیروز شدن بگیرید، خودتان به راحتی متوجه این جنگ دائمی بین خود و فرزندان‌تان خواهید شد. در این لحظات بحرانی، دست نگه دارید، نفس عمیق بکشید و به خودتان یادآوری کنید که در جنگ با فرزندتان و پیروز شدن در آن، یک رابطه خوب و صمیمی با او را از دست می‌دهید.
بازی زمان مناسب
زمان نامناسب
یک بازی و راه‌حل مناسب برای مدیریت خواسته‌های نامطلوب کودک، بازی زمان مناسب ــ زمان نامناسب است که نوعی روش مساله‌گشایی نیز محسوب می‌شود و برای کودکان نیز لذت‌بخش است.
برای فرزند خود موقعیت‌های متفاوتی را توصیف کنید که زمان مناسب و زمان نامناسب انجام دادن یک کار است. این موقعیت‌ها را می‌توانید در ارتباط با خود یا دوستان فرزندتان مطرح کنید. به عنوان مثال مادر از محمد، فرزند هشت ساله خود می‌پرسد: «به نظر تو چه زمانی مناسب است تا از من درخواست کنی در تکالیف مدرسه کمکت کنم؟» و محمد پاسخ می‌دهد: «پس از بازگشت از مدرسه یا بعد از ناهار.»
یا به عنوان آموزش زمان نامناسب به فرزندتان می‌توانید به او بگویید: «اگر تو سرماخورده باشی به نظرت زمان مناسبی است که از من اجازه بگیری با دوستانت فوتبال بازی کنی؟ یا این‌که به نظر تو اگر آخر شب از من یا پدرت بخواهی که با تو بازی کنیم زمان مناسبی است؟» با انجام این بازی هر‌بار که فرزندتان از شما درخواستی کند و شما در حال انجام کاری مهم باشید که فرصت نداشته باشید و کودک زمان نامناسبی را برای بیان درخواست خود انتخاب کرده باشد، می‌توانید به آنها این بازی را یادآوری کنید.
