خیابان خلیل‌آبادی ساعت 5 و 30 دقیقه عصر، زیاد شلوغ نیست. صدای آواز پرنده‏ها‌، فضا را پر کرده و چند آمبولانس روبه‎روی بوستان در یک زمین خاکی پارک است. انتهای خیابان، درست در تقاطع خلیل‎آبادی با بزرگراه ستاری، روبه‏روی ساختمان آجری مرکز اورژانس شهر تهران، یک ساختمان دوطبقه قهوه‎ای ایستاده است. یک تابلوی هلال سرخ‏رنگ با یک دایره کوچک سرخ می‌گوید که این ساختمان، مرکز جامع اهدای خون است.
 عبور از هفت‌خوان
 هرکسی به مرکز اهدای خون مراجعه می‎‏کند باید اول از همه پذیرش شود و برای انجام کارهای پذیرش به طبقه اول برود؛ جایی که در سالن بزرگ مستطیل‏شکلش، چند مرد و زن با ماسک، نشسته‏اند به انتظار. اول از همه باید نوبت پذیرش گرفت. صدای زنانه آرام و کش‎‌دار شماره‎ها را می‌خواند. در بعدازظهر بهاری همه چیز طولانی و کش‌دار انجام می‎شود. حتی عقربه‏های ثانیه‎شمار ساعت قرمزرنگ هم آرام‎آرام روی صفحه دایره‏ای، پیاده‏روی می‎کنند و عجله‎ای برای تند راه‌رفتن ندارند. صدا که هر شماره را می‎خواند، اهداکننده می‏نشیند روی صندلی جلوی دختر متصدی پذیرش و کارت‌ملی را به او می‎دهد. تصویربرداری بدون ماسک انجام می‏شود و دختر جوان، مشخصات فردی، از شماره تماس و آدرس را یکی‎یکی بررسی می‎کند. اگر کسی پرونده اهدای خون داشته باشد، شرایط به‌مراتب راحت‌تر انجام می‌شود. ثبت پذیرش اولین مرحله هفت‏خوان خون‎دهی در مراکز اهدای خون است. باید علائم سلامت هم چک شود. علائمی که البته باید به تایید پزشک برسد و تا مهر تایید او زده نشود، خونی دریافت نمی‎شود.
 پشت در اتاق معاینه پزشک از سالن پذیرش هم شلوغ‏تر است. در باز می‌شود و خانم میانسالی به بیرون می‎آید. عصبانی است. یکراست می‎رود به طرف پذیرش و می‎گوید:‌ «من به خاطر این که شش‌ماه پیش عمل آنژیوگرافی کردم، نمی‎توانم خون بدهم. حالم خوب است و حتماً هم می‎خواهم خون بدهم.» متصدی پذیرش راهنمایی‌اش می‎کند تا به سازمان اهدای خون مرکزی برود و با آنها مشورت کند. چند دقیقه بعد پسر جوانی، با اخم بیرون می‎آید، عصبانی می‎نشیند روی صندلی فلزی و می‏گوید:‌ «می‏گوید باید بروی ساختمان اهدای خون مرکزی... آنها بدون دلیل پرونده‎ام را مسدود کرده‎اند.» پسر جوان از سال 92 تا به حال خونی اهدا نکرده و حالا که نیاز به اهدا زیاد شده دوباره برای اهدا مراجعه کرده، ولی با پرونده‏ای که بی‌دلیل مسدود شده، نمی‎تواند خون اهدا کند. تعداد کسانی که پزشک ردشان می‎کند، زیاد است. بعد از پسر جوان هم دو پسر دیگر رد می‎شوند؛ کسانی که به گفته خودشان دلیلی برای رد شدن‌شان وجود ندارد. بوی تند سیگار را اما می‌شود از فاصله زیاد هم فهمید.
 از سفر به جنوب تا سیگار کشیدن
 اتاق پزشک یک اتاق سه در چهار است، یک رایانه روی میز چوبی‎ قرار دارد و یک صندلی هم برای مراجعانی است که باید روی آن بنشینند و به سوالات جواب دهند. اتاق ساده است. پزشک خانم، خوش‎خنده و خوش‎برخورد، سریع و بی‏وقفه سوالاتش را می‎پرسد و حتی امان نمی‎دهد کسی فکر کند. زمانی برای فکرکردن وجود ندارد، باید سریع به سوالات جواب داد وگرنه از جواب‌دادن عقب می‎افتیم:‌ «تا به حال خون‌دادی؟... بیماری زمینه‎ای، بیماری قلبی، فشارخون داری یا عمل جراحی داشته‎ای؟ مجردی یا متاهل؟ رفتار پرخطر جنسی داشتی؟ در یک سال گذشته به شهرهای جنوبی کشور که در آن احتمال ابتلا به مالاریا هست سفر کرده‏ای؟ مواد مخدر مصرف می‎کنی؟ سابقه کم‎خونی داری؟ سیگار می‎کشی؟ در شش ماه گذشته، در مراکز بازپروری یا زندان حضور داشته‏ای؟ قرص خاصی مصرف می‎کنی؟ تاتو داری؟ در دوران قاعدگی هستی؟» اگر جواب هرکدام از سوالات مثبت باشد، اهداکننده رد می‎شود». به‌جز این‎ها اما خانم‏ها باید تست کم‎خونی هم بدهند؛ تستی که شبیه به تست قند خون است و سریع هم فاکتور کم‏خونی را نشان می‏دهد. اگر فاکتور کمتر از 5/12 یا روی این عدد باشد، اهدای خون انجام نمی‎شود.
 خانم میانسال چادری، برگه‎ای را که عدد فاکتور خونی‎اش روی آن نوشته شده در دست دارد و نشان می‎دهد. عدد 5/10 است. این یعنی نمی‎تواند خونی اهدا کند. اشک در چشمانش جمع‌شده و پزشک خانم، دلداری‌اش می‎‏دهد:‌ «دو ماه قرص آهن بخور. بعد از آن می‎توانی خون بدهی.» بعد از همه این سوال و جواب‌ها، پزشکی که او اهدای خون مراجعه‎کننده‌ای را تایید کرده یک برگه آری و خیر برای موافقت از اهدای خون به او می‎دهد و اهداکننده با انداختن برگه آری یا خیر در صندوقی، مشخص می‏کند که می‌خواهد از خونش استفاده شود یا نه.
 خروجی‎هایمان کم است
 اهداکنندگان با برگه تاییدیه پزشک به سالن خون‎گیری می‏روند؛ سالن نسبتا بزرگی که دو سه خون‎گیر و یک پزشک در آنجا در انتظارشان است. ده، دوازه تخت خون‏گیری در فاصله‏های کمتر از نیم متر، کنار یکدیگر قرار گرفته‏اند. همه تخت‎ها پرهستند. اهداکنندگان اغلب جوان‎اند و با کیسه خونی که به آنها وصل شده با ماسک زل زده‎اند به سقف سفیدرنگ سالن. ساعت از 6 عصر گذشته و در مرکز انتقال خون هنوز باز است. یکی از مسؤولان خون‏گیری به نگهبان مرکز می‎گوید: «باز هم مراجعه‏کننده داریم؟ امروز چه روز شلوغی بود!» از پشت ماسکی که به صورت زده هم می‌شود فهمید رنگ‏ و رویش پریده و عرق روی پیشانی‎اش نشسته است. درخواست برای خون‎دهی اما همیشه این قدر زیاد نبوده است. او می‎گوید:« چند روزی است که شلوغ شده‎‏ایم. بعد از شیوع بیماری کرونا و کاهش مراجعه به مراکز درمانی، تعداد مراجعان برای اهدای خون، به حداقل رسید و تشویق‎ها برای خون دادن هم از آن موقع شروع شد. او می‎گوید:‌ «روزهای عید با کمبود خون، روبه‏رو بودیم و بعد از این که در تلویزیون درخواست خون دادیم، مراجعه دوباره شروع شد.» او البته توضیح می‎دهد ورودی‎های بانک خون زیاد شده است، اما خروجی‌ها شبیه  زمان قبل از بیماری کرونا نیست. شرایط اهدای خون برای شهرهایی غیر از تهران، اما بهتر است. در آن شهرها، آمار اهدای خون و در نتیجه بانک خونی در آنها پرتر است. به خاطر همین است که از بسیاری از شهرها خون به تهران ارسال می‌شود.


به یاد پدر اهدای خون ایران
 شاید اگر حالا دکتر سید محمدحسن شیخ‌الاسلامی، پدر اهدای خون ایران زنده بود، به همشهریانش، شوشتری‌ها افتخار می‎کرد. کسی که رکورد اهدای خون در ایران را دارد و در گینس نامش ثبت شده‌است، او حتی در جنگ تحمیلی در 16ماه به طور مستمر، به رزمندگان خون اهدا می‎کرد. حالا که دو سالی از دنیا رفته، اما همشهریانش، رویش را سفید کرده‎اند. حالا جوان‎های شوشتری برای اهدای خون، پویش راه انداخته‎اند. پویشی که میلاد خیاط، یکی از جهادگران شهرستان، بانی آن است. داستان او اما از روزهای قبل از نوروز 99 شروع شد، از زمانی که ویروس وارد ایران شد و کم‎‌کم همه شهرها و از جمله شهر شوشتر را آلوده کرد. همه نگران ابتلا به ویروس جدید بودند و رفت‏وآمدها و مراجعه به مراکز درمانی و حتی مراکز اهدای خون به حداقل رسید. دوستان میلاد به او خبر دادند شرایط بانک خونی شهرستان زیاد هم خوب نیست و میلاد هم که خود، از کسانی است که هر سه ماه یک بار خون اهدا می‌کند، تصمیم گرفت کاری انجام دهد. هنوز در تعطیلات عید بودند و اهدای خون به شدت کاهش پیدا کرده‌بود. در شب‎هایی که او با دوستان دیگرش، محلات شهر را داوطلبانه ضدعفونی می‎کرد، از مردم هم می‎خواست خونشان را اهدا کنند. بعد اما پویشی تشکیل داد تا سرعت کار بیشتر بشود. او می‎گوید:‌‌ «خیلی‎ها کمک کردند و به ما پیوستند؛ از بازیگران شهرستان گرفته تا ورزشکاران.» خیلی‎هایشان در مرکز اهدای خون شهرستان حاضر شدند و خون اهدا کردند. خیاط می‎گوید:‌«شرایط اهدای خون از روزهای اول خیلی بهتر شده‌است اما این دلیــــــل نمـــــی‎شود خون اهدا نکنیم. هنوز به اهدای خون نیازمندیم.»