آغاز عصر پرینت اندام در بدن موجود زنده!
دكتر سید امیر غفاری هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران
حوزه سلامت و پزشکی از زمینه هایی است که روز به روز فناوری چاپ سه بعدی در آن بیشتر استفاده میشود و هر روز خبرهای تازهای در این زمینه میشنویم. فناوری چاپ سه بعدی تا امروز موفق شده است محصولاتی مثل آتلهای شکستهبندی،ایمپلنتها و استخوانهای مصنوعی و حتی یک قلب تپنده را تولید کند. بعضی از این محصولات مثل آتل و ایمپلنت مجوز استفاه در درمان را گرفتهاند و برخی دیگر مثل قلب تپنده، هنوز در ابتدای راه تحقیقات و بررسی هستند. آرزوی نهچندان دور و دراز بشر این است که از سلولهای بنیادی هر فرد بتوان برای او اندام تولید و اعضای او را پرینت کرد. یعنی اینکه روزی بتوانیم برای هر کسی از جنس خود او، لوازم یدکی تولید کنیم!
بعضی از محصولات پزشکی تولید شده با فناوری چاپ سهبعدی در بیرون از بدن استفاده میشود، مثل آتلهای شکستهبندی.بعضی هم مختص درون بدن هستند مثل ایمپلنتهای فلزی، اما این محصولات واکنش یا عملکرد زیستی ندارند. یعنی مثل کلیه، کبد یا معده به صورت هوشمندانه در هضم و جذب غذا کمک نمیکنند.
اولین تلاشها برای پرینت اعضای اصلی بدن انسان به وسیله چاپ سه بعدی با پرینت لاله گوش مصنوعی آغاز شد. لاله گوش اندامی است که فعالیت زیستی ویژهای ندارد؛ اندامی غضروفی شکل است با وظیفه جمعآوری امواج صوتی.
چند سال پیش دانشمندان موفق شدند از سلولهای زیستی نوادگان ونگوگ (نقاش معروف هلندی که در سال ۱۸۸۸ میلادی گوش خود را بریده بود) نمونهای مشابه با لاله گوش او را پرینت کنند. این دستاورد برای پژوهشگران در سال 2014 جالب بود، اما امروزه از کارهای بسیار مرسوم در پرینت سهبعدی بافتهای بدن است.
خبر جدید و شگفت انگیز این هفته، پرینت یک لاله گوش زیر پوست یک موش زنده بود. خبری که تصویر آن شاید چندشآور و نامطلوب باشد، اما انقلاب بزرگی در فناوری چاپ سهبعدی زیستی است. برای پرینت یک اندام نیاز به ماده اولیهای داریم که به آن جوهر زیستی میگوییم.
ترکیب این جوهر زیستی، شامل ترکیب موادی است که به ترکیب عضروف و پوست انسان شباهت زیادی دارد و بدن آنها را پس نمیزند. این جوهر با فرآیند استریولیتوگرافی که در ستون هفته گذشته به آن پرداخته بودیم به شکل قطعه نهایی در میآید. نکته مهم و اعجاب آور این خبر این که دانشمندان موفق شدهاند بدون انجام عمل جراحی، یک اندام را درون بدن انسان پرینت کنند. یک تیر برای دو هدف:هم پرینت اندام و هم حذف جراحی برای کاشت آن در بدن.
شواهد نشان میدهد دنیای آینده پزشکی با فناوری چاپ سه بعدی بسیار عجیب و شگفت آور خواهد بود و کمکم باید به شنیدن چنین دستاوردهایی عادت کنیم.




