تکنیک را دریاب
فاطمه سلیمانی نویسنده
«آیا من استعداد داستاننویسی دارم؟» این سؤال بارها و بارها از طرف نوقلمان و علاقهمندان به هنر داستاننویسی مطرح شده و میشود. این سؤال فقط یك پاسخ دارد. «اگر مدام میل به نوشتن دارید و شخصیتها توی سرتان با هم حرف میزنند و عمل و عكسالعمل دارند، بله شما استعداد داستاننویسی دارید» عدهای از علاقهمندان به داستاننویسی گمان میكنند كه به صرف داشتن استعداد، داستاننویس شدهاند. اما استعداد تنها بخشی از هنر نویسندگی است. استعداد باید پرورش پیدا كند. یك نویسنده نوقلم یا شخصی كه به هنر داستاننویسی علاقهمند است باید با تكنیكها و فنونِ نوشتن آشنا شود. عده زیادی گمان میكنند كه روایت یك داستان جذاب برای خلق یك اثر درخشان كافی است، اما روایت بدون تكنیك هیچ ارزش هنریای ندارد. ممكن است این افراد كتابهای كلاسیك را مثال بزنند كه «اكثراً به صورت خطی و بدون تكنیك روایت شدهاند و بسیاری از آنها همچنان جذابیت زیادی دارند.» تصور این عده از تكنیك، پیچیدهنویسی و پس و پیش كردن روایت است. در صورتی كه داستانهای كلاسیك از تكنیك ویژه خود استفاده میكردند. نقطه شروع و پایان داستان، شخصیتپردازی، داستانهای موازی، فضاسازی و... همه و همه در خدمت خلق یك اثر قرار میگرفتند. بعدها با پیشرفت تكنولوژی هنر داستاننویسی نیز دچار تحول شد و داستاننویسان از تكنیكها و فنون مختلف برای پیشبرد داستانهایشان استفاده كردند. داستان خطی دیگر برای بسیاری از داستانخوانها جذاب نبود. روایت غیرخطی هم لذت كشف و شهود بیشتری داشت هم تعلیق بیشتر. عموما تكنیكهای فلشبك، یادآوری ذهنی، روایت نامنظم، فصلبندی نامنظم و فلشفوروارد در خدمت این نوع روایت هستند. بازگشت به گذشته به هر شكلی در داستان عمومیت دارد، اما پرش به آینده یا فلشفوروارد كاركرد كمتری دارد. فلشفوروارد یعنی اتفاقی كه در آینده رخ خواهد داد، اما راوی به دلایل خاص، مخاطب را زودتر در جریان برخی از اتفاقات قرار میدهد. استفاده از این تكنیك شرایط خاصی دارد.
زمان روایت داستان باید ماضی باشد. یعنی همه اتفاقات داستان در گذشته رخ داده باشند.
راوی یا دانای كل باشد یا راوی اول شخصی كه از همه زیر و بم ماجرا باخبر است.
مرحوم نادر ابراهیمی در رمان «آتش بدون دود» بارها و بارها از این تكنیك استفاده كرده است. فلشفوروارد در این كتاب دو كاركرد دارد. از طرفی خیال مخاطب درباره سرنوشت تعدادی از شخصیتها راحت است كه تا پایان داستان حضور دارند و از طرفی اضطراب و دلشوره مضاعف به مخاطب تزریق میكند. چون نویسنده از آینده خبر میدهد و این آینده عموما یك اتفاق شوم است.
«از این گذشته آیدین كه قدرت را در جسم خود نداشت و نمیتوانست داشته باشد، قدرت را در چیزهای دیگری یافت كه میتوانست داشته باش: ثروت و توطئه؛ چنان كه خواهیم دید» نویسنده با این یك خط دچار اضطراب و تعلیق میشود.
«بله، اینطور شد و چه عیب دارد كه سی سال زودتر باخبر شوید؟»
«آلنی شش ماه بعد از این دیدار و بعد از آن واقعه تأسفانگیز سوك انجام، به قلیچبُلغای گفته بود...»
زمان روایت داستان باید ماضی باشد. یعنی همه اتفاقات داستان در گذشته رخ داده باشند.
راوی یا دانای كل باشد یا راوی اول شخصی كه از همه زیر و بم ماجرا باخبر است.
مرحوم نادر ابراهیمی در رمان «آتش بدون دود» بارها و بارها از این تكنیك استفاده كرده است. فلشفوروارد در این كتاب دو كاركرد دارد. از طرفی خیال مخاطب درباره سرنوشت تعدادی از شخصیتها راحت است كه تا پایان داستان حضور دارند و از طرفی اضطراب و دلشوره مضاعف به مخاطب تزریق میكند. چون نویسنده از آینده خبر میدهد و این آینده عموما یك اتفاق شوم است.
«از این گذشته آیدین كه قدرت را در جسم خود نداشت و نمیتوانست داشته باشد، قدرت را در چیزهای دیگری یافت كه میتوانست داشته باش: ثروت و توطئه؛ چنان كه خواهیم دید» نویسنده با این یك خط دچار اضطراب و تعلیق میشود.
«بله، اینطور شد و چه عیب دارد كه سی سال زودتر باخبر شوید؟»
«آلنی شش ماه بعد از این دیدار و بعد از آن واقعه تأسفانگیز سوك انجام، به قلیچبُلغای گفته بود...»




